Waarom kiezen jongeren voor een politieke carrière?
“De jeugd van tegenwoordig weet niks meer van politiek, want de kamer is gevuld met voer voor archeologie”, aldus Pommelien Thijs. Maar klopt dat wel? Zijn parlementen te oud? Wil de jeugd van tegenwoordig nog in de politiek, en vooral: waarom? Om die laatste vraag te beantwoorden, sprak ik met negen jonge Vlaamse volksvertegenwoordigers, die bij de start van de huidige legislatuur maximaal 35 jaar oud waren.
Zijn jongeren nog geïnteresseerd in politiek? En zijn parlementen te oud?
Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt inderdaad dat jongeren wereldwijd ondervertegenwoordigd zijn in parlementen: slechts 10% van de parlementsleden is 35 jaar of jonger bij de start van de legislatuur. Die ondervertegenwoordiging kan ervoor zorgen dat de belangen van jongeren naar de achtergrond verdwijnen. Zijn jongeren ook echt niet meer geïnteresseerd? Traditionele participatievormen, zoals stemmen en partijlidmaatschap, zijn inderdaad minder populair geworden. In plaats daarvan kiezen jongeren vaker voor alternatieven, zoals protesteren of online betrokkenheid tonen. Toch is het belangrijk dat jongeren ook binnen parlementen voldoende vertegenwoordigd worden.
Waarom zou je als jongere in de politiek stappen?
“Wil ik over twintig jaar ook in datzelfde café zitten klagen? Of wil ik er iets aan proberen doen?”
Die vraag stelde een van de jonge politici zichzelf toen hij als jobstudent achter de toog stond. De klanten die hij bediende, verschilden sterk van elkaar, maar toch zag hij een rode draad: frustratie over de werking van de samenleving. Hij wilde proberen daar iets aan te veranderen.
Die drang om iets te veranderen keert ook terug in de verhalen van andere jonge politici. Soms komt dit voort uit concrete situaties die zij hebben meegemaakt. Zo vertelde een politica dat ze getuige was van racisme en hier structureel iets aan wilde veranderen. Voor anderen ontstond hun engagement uit onvrede, bijvoorbeeld met een bepaalde situatie of verkiezingsuitslag. Zo vertelde een jonge politicus dat zijn partij bij vorige verkiezingen slechter scoorde dan verwacht en dit hem heeft aangezet om zelf lid te worden. Een andere politicus gaf aan dat het volgen van de moeilijke regeringsvorming in België zijn interesse aanwakkerde.
Voor meerdere politici kwam het duwtje in de rug ook vanuit de partij zelf. Een open discussiecultuur, rolmodellen binnen de partij of een sterke partijvisie kunnen hen stimuleren om zich meer te engageren.
Verandering willen brengen is één ding, maar dat ook echt kunnen doen is iets anders. Wie parlementslid wil worden, moet zich kandidaat stellen en komt op een lijst terecht. Door de partij gevraagd worden om op de lijst te staan blijkt vaak doorslaggevend in de beslissing om kandidaat te worden, zeker voor een eerste verkiezingsdeelname. De meeste deelnemers werden opgemerkt door een eerder engagement binnen de partij, bijvoorbeeld als bestuurslid of parlementair medewerker.
Geen politiek nest
Een opvallende bevinding uit dit onderzoek is dat geen enkele bevraagde politicus is opgegroeid in een politiek nest. Geen van hen heeft ouders die actief zijn binnen een politieke partij, maar dat betekent niet dat omgeving onbelangrijk is. Meestal werd er thuis wel over politiek of maatschappelijke thema’s gesproken. Voor sommige politici was de interesse al van kinds af aan duidelijk: zij keken bijvoorbeeld in de lagere school al naar programma’s zoals Villa Politica. Anderen ontdekten hun interesse op school, door het volgen van de actualiteit, het bijwonen van debatten of een maatschappelijk thema dat hen bezighield. Ze engageerden zich als jongere vaak ook al buiten de politiek, bijvoorbeeld in de leerlingenraad, sportclub of jeugdvereniging.
De meeste bevraagde politici vonden op eigen houtje de weg naar hun partij. Volgens hen staan partijen dan ook zeker open voor nieuwkomers.
Motivatie voor de publieke sector
Om de motivaties van de jonge politici te onderzoeken, werd ook gekeken naar hun “public service motivation”, ofwel hun motivatie voor de publieke sector. Public service motivation is namelijk een concept dat vaak wordt gebruikt om te polsen naar de motivaties van werknemers in de publieke sector. Het wordt gemeten aan de hand van vier dimensies: aantrekking tot beleidsvorming, toewijding aan het algemeen belang, medeleven en zelfopoffering.
Niet enkel werknemers in de publieke sector, maar ook politici hebben “public service motivation”, zo blijkt uit dit onderzoek. Interessant is dat de politici uit eerder conservatieve partijen vooral gemotiveerd zijn door het werken aan beleidsdossiers en het mee aan de beslissingstafel zitten (aantrekking tot beleidsvorming), terwijl de politici uit eerder progressieve partijen vaker verwijzen naar het maatschappelijk belang van hun mandaat (toewijding aan het algemeen belang en medeleven). Zelfopoffering uit zich bij de bevraagde politici vooral in het feit dat ze veel uren kloppen en weinig tijd overhouden voor studies, hobby’s of hun gezin.
Niet enkel rozengeur en maneschijn
Voor sommige politici verliep hun traject zonder noemenswaardige drempels, maar dat is niet bij iedereen het geval. Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat vrouwen en etnische minderheden minder vaak een politieke carrière nastreven, en die moeilijkheden tonen zich ook in dit onderzoek. De bevraagde politici met een migratieachtergrond vertelden bijvoorbeeld dat ze van thuis uit niet altijd werden aangemoedigd om in de politiek te stappen, of dat ze het gevoel hadden dat politiek niet voor hen was weggelegd. Dat zij minder politieke rolmodellen hebben om zich aan te spiegelen, kan daar een rol in spelen.
Verder kan een politieke carrière aanvoelen als een definitief carrièrepad, zeker als jongere. Als parlementslid leef je onder een vergrootglas en kan er snel een oordeel over je gevormd worden. Enkele deelnemers vragen zich af of dit later niet in hun nadeel zal werken, bijvoorbeeld als ze later werk willen zoeken in een andere sector.
Op enkele commentaren na ervaren de bevraagde politici geen leeftijdsspecifieke drempels. Integendeel: ze zien hun jonge leeftijd eerder als een troef. Wie zelf interesse heeft in een kandidatuur, hoeft zich volgens hen dan ook niet te laten afschrikken door leeftijd of door afstand tot de politiek. Ook zij zijn allemaal op jonge leeftijd begonnen, niet via politiek actieve ouders, maar wel dankzij een grote dosis motivatie.
Bibliografie
Allen, P., & Cutts, D. (2018). An analysis of political ambition in Britain. Political Quarterly, 89(1), 73–81. https://doi.org/10.1111/1467-923X.12457
Baarda, B., Bakker, E., Fischer, T., Julsing, M., Kostelijk, E., & Van Der Velden, T. (2021). Basisboek Kwalitatief Onderzoek (5e druk). Noordhoff.
Balian, A. G., & Gasparyan, A. (2017). What Drives Politicians to Run for Office: Money, Fame or Public Service? In NISPAcee Journal of Public Administration and Policy (Vol. 10, Nummer 1, pp. 9–38). Walter de Gruyter GmbH. https://doi.org/10.1515/nispa-2017-0001
Baškarada, S. (2014). Qualitative Case Study Guidelines. In The Qualitative Report (Vol. 19). http://ssrn.com/abstract=2559424http://www.nova.edu/ssss/QR/QR19/baskar…
Baskaran, T., Hessami, Z., & Schirner, S. (2024). Young versus old politicians and public spending priorities. Journal of Economic Behavior and Organization, 225, 88–106. https://doi.org/10.1016/j.jebo.2024.07.002
Bihu, R. (2024). Qualitative Data Analysis: Novelty in Deductive and Inductive Coding.
Bijzondere Wet tot hervorming der instellingen (1980, 8 augustus). Geraadpleegd van https://codex.vlaanderen.be/Zoeken/Document.aspx?DID=1004736¶m=inhoud
Binder, A., Heiss, R., Matthes, J., & Sander, D. (2021). Dealigned but mobilized? Insights from a citizen science study on youth political engagement. Journal of Youth Studies, 24(2), 232–249. https://doi.org/10.1080/13676261.2020.1714567
Bryman, A. (2016). Social Research Methods. In Social Research Methods (5de dr., 3). Oxford University Press.
Chou, M., Pruitt, L., & Dean, L. (2021). Too young to run? Young political candidates and the 2020 Victorian local government elections. Australian Journal of Political Science, 56(4), 428–444. https://doi.org/10.1080/10361146.2021.1998345
Collins, P. H. (2015). Intersectionality’s Definitional Dilemmas. In Annual Review of Sociology (Vol. 41, pp. 1–20). Annual Reviews Inc. https://doi.org/10.1146/annurev-soc-073014-112142
Cross, W., & Young, L. (2008). Factors influencing the decision of the young politically engaged to join a political party: An investigation of the Canadian case. Party Politics, 14(3), 345–369. https://doi.org/10.1177/1354068807088126
de Jong, J. C., & Runderkamp, Z. (2025). Who still wants to enter politics? Intersectional perspectives of young women aspirants on violence against politicians. European Journal of Politics and Gender, 1–29. https://doi.org/10.1332/25151088y2025d000000105
De Winter, L. (2022). Partitocracy. Anatomy and Pathologies. In P. Baudewyns, M. Brans, M. Reuchamps, B. Rihoux, & V. Van Ingelgom (Red.), The Winter of Democracy. Partitocracy in Belgium (pp. 37–75). PUL Presses universitaires de Louvain.
FOD Binnenlandse Zaken. (z.d.). Belgische parlementaire verkiezingsstructuur. Geraadpleegd 22 december 2025, van https://verkiezingen.fgov.be/algemeen/belgische-parlementaire-verkiezin…
Fox, R. L., & Lawless, J. L. (2005). To run or not to run for office: Explaining nascent political ambition. American Journal of Political Science, 49(3), 642–659. https://doi.org/10.1111/j.1540-5907.2005.00147.x
Gecoördineerde Grondwet (1994, 17 februari). Geraadpleegd van https://codex.vlaanderen.be/Zoeken/Document.aspx?DID=1006998¶m=inho…
Hassell, H. J. G., Hollibaugh, G. E., & Miles, M. R. (2025). Seeking the Public Good: Public Service Motivation and Political Ambition. Political Behavior, 47(3), 1087–1111. https://doi.org/10.1007/s11109-024-09981-3
Hooghe, M., Stolle, D., & Stouthuysen, P. (2004). Head Start In Politics: The Recruitment Function Of Youth Organizations Of Political Parties In Belgium (Flanders). In Party Politics (Vol. 10, Nummer 2, pp. 193–212). SAGE Publications Ltd. https://doi.org/10.1177/1354068804040503
Inter-Parliamentary Union. (2023). Youth participation in national parliaments: 2023. www.ipu.org
Kitanova, M. (2020). Youth political participation in the EU: evidence from a cross-national analysis. Journal of Youth Studies, 23(7), 819–836. https://doi.org/10.1080/13676261.2019.1636951
Kurz, K. R., & Ettensperger, F. (2024). Exploring the conditions for youth representation: a qualitative comparative analysis of party parliamentary groups. European Political Science, 23(3), 349–397. https://doi.org/10.1057/s41304-023-00460-7
Kurz, K. R., Wurthmann, L. C., & Gross, M. (2025). The Influence of Age on Citizens’ Preferences for Age-Related Descriptive Representation. Politics and Governance, 13. https://doi.org/10.17645/pag.9251
Lawless, J. L. (2011). Becoming a Candidate: Political Ambition and the Decision to Run for Office. Cambridge University Press.
Paschou, M., & Durán Mogollón, L. (2024). A Comparative Analysis of the Motivations of Youth Political Participation across Different Types of Activism. Government and Opposition, 59(3), 675–695. https://doi.org/10.1017/gov.2022.43
Perry, J. L. (1997). Antecedents of Public Service Motivation. In Public Administration Research and Theory: J-PART (Vol. 7, Nummer 2). https://www.jstor.org/stable/1181709?seq=1&cid=pdf-
Perry, J. L. (2000). Bringing Society In: Toward a Theory of Public-Service Motivation. Journal of Public Administration Research and Theory, 10(2), 471–488. https://academic.oup.com/jpart/article/10/2/471/987765
Perry, J. L., Aldag, R., Brumback, G., Cassady, A., Lam, D., Lane, L., Miller, T., Sherwood, F., Schwab, D., Sinclair, T., & Weiss, A. (1996). Measuring Public Service Motivation: An Assessment of Construct Reliability and Validity. In J-PART (Vol. 6). https://academic.oup.com/jpart/article/6/1/5/923013
Perry, J. L., Hondeghem, A., & Wise, L. R. (2010). Revisiting the motivational bases of public service: Twenty years of research and an Agenda for the future. Public Administration Review, 70(5), 681–690. https://doi.org/10.1111/j.1540-6210.2010.02196.x
Perry, J. L., & Wise, L. R. (1990). The Motivational Bases of Public Service. Public Administration Review, 50(3), 367–373. https://doi.org/https://doi.org/10.2307/976618
Put, G. J., Muyters, G., & Maddens, B. (2021). The effect of candidate electoral experience on ballot placement in list proportional representation systems. West European Politics, 44(4), 969–990. https://doi.org/10.1080/01402382.2020.1768664
Ribeiro, A. B., & Menezes, I. (2022). Youth participation and citizenship education: An analysis of relations in four European countries. Journal of Social Science Education, 21(1), 4–32. https://doi.org/10.11576/jsse-1454
Ritz, A. (2015). Public service motivation and politics: Behavioural consequences among local councillors in Switzerland. Public Administration, 93(4), 1121–1137. https://doi.org/10.1111/padm.12193
Statbel. (2025). Bevolking naar woonplaats, nationaliteit (Belg/niet-Belg), burgerlijke staat, leeftijd en geslacht. https://bestat.statbel.fgov.be/bestat/crosstable.xhtml?view=161080d2-d4…
Stockemer, D., & Sundström, A. (2018). Age representation in parliaments: Can institutions pave the way for the young? European Political Science Review, 10(3), 467–490. https://doi.org/10.1017/S1755773918000048
Stockemer, D., & Sundström, A. (2025). Age Inequalities in Political Representation: A Review Article. Government and Opposition, 60(1), 271–288. https://doi.org/10.1017/gov.2023.11
Taylor, J. K., & Clerkin, R. M. (2011). Public service motivation and political action in college undergraduates. Politics and Policy, 39(5), 715–740. https://doi.org/10.1111/j.1747-1346.2011.00316.x
Vandenabeele, W. (2008). Government calling: Public service motivation as an element in selecting government as an employer of choice. Public Administration, 86(4), 1089–1105. https://doi.org/10.1111/j.1467-9299.2008.00728.x
Vandenabeele, W., Scheepers, S., & Hondeghem, A. (2006). Public Service Motivation in an International Comparative Perspective: The UK and Germany. Public Policy and Administration, 21(1), 13–31. https://doi.org/10.1177/095207670602100102
Vlaams Parlement. (z.d.-a). Parlementen en regeringen . Geraadpleegd 24 december 2025, van https://www.vlaamsparlement.be/nl/over-ons/parlementen-en-regeringen
Vlaams Parlement. (z.d.-b). Wat zijn de hoofdtaken van het Vlaams Parlement? . Geraadpleegd 22 december 2025, van https://www.vlaamsparlement.be/nl/over-ons/wat-zijn-de-hoofdtaken-van-h…
Vlaams Parlement. (2024, juli 2). Op 2 juli legden de nieuwe Vlaamse volksvertegenwoordigers de eed af . https://www.vlaamsparlement.be/nl/actueel/nieuws-uit-het-vlaams-parleme…
Weber, R. (2017). Political participation of young people in political parties. Zeitschrift für Politikwissenschaft, 27(3), 379–396. https://doi.org/10.1007/s41358-017-0106-z
Weber, R. (2020). Why do young people join parties? The influence of individual resources on motivation. Party Politics, 26(4), 496–509. https://doi.org/10.1177/1354068818792576
Weiss, J. (2020). What Is Youth Political Participation? Literature Review on Youth Political Participation and Political Attitudes. In Frontiers in Political Science (Vol. 2). Frontiers Media S.A. https://doi.org/10.3389/fpos.2020.00001
