Van verplicht rondje naar gemotiveerd lopen

Van verplicht rondje naar gemotiveerd lopen
Een andere aanpak dan de klassieke Coopertest: inzetten op motivatiefactoren, gevarieerde loopvormen en een motiverende evaluatie

Door Sverre Van Britsom

Ken je dat moment waarop je in de LO-les aankondigt: “We doen vandaag de Coopertest”? Nog voor de uitleg begint, zijn de eerste zuchten en uitvluchten al te horen. Langeafstandslopen wordt door veel leerlingen, en misschien heb je het zelf ooit zo ervaren, vooral geassocieerd met testen, meten, presteren en afzien. Motivatie is dan vaak ver te zoeken.

In mijn bachelorproef onderzocht ik welke factoren ervoor kunnen zorgen dat leerlingen uit de eerste en tweede graad secundair onderwijs langeafstandslopen met meer beleving ervaren dan de klassieke Coopertest, die door veel leerlingen wordt gezien als verplicht rondjes lopen.

Wat met de Coopertest?

De Coopertest wordt in veel scholen gebruikt als invulling van lessen langeafstandslopen en als eenvoudige meting van het uithoudingsvermogen. Leerlingen krijgen een score op basis van de afstand die ze in twaalf minuten afleggen, geïnterpreteerd aan de hand van normtabellen volgens leeftijd en geslacht. De test geeft een indicatie van de aerobe loopcapaciteit, maar houdt geen rekening met andere factoren zoals looptechniek, motivatie of temporegeling. Net het leren afstemmen van het looptempo op je eigen niveau is belangrijk en kan bijdragen aan levenslang bewegen. Op zich is er natuurlijk niets mis met deze test, maar veel te beleven valt er niet. En laat dat nu net zijn wat leerlingen missen.

Verschillende pistes belopen

In deze bachelorproef werden verschillende pistes belopen om leerlingen meer motivatie te laten ervaren: motivatiefactoren, loopvormen en evaluatie.

Hier kwamen twee motivatietheorieën goed van pas: Self-Determination Theory en Achievement Goal Theory. Enerzijds kan er gewerkt worden rond drie psychologische basisbehoeften: autonomie, competentie en verbondenheid. Anderzijds stelt de Achievement Goal Theory dat leerlingen gemotiveerd worden door verschillende soorten doelen: taakgerichte doelen waarbij de focus ligt op bijleren en vooruitgang maken, en prestatiegerichte doelen waarbij leerlingen zich willen meten met anderen of tonen dat ze goed presteren.

Een eerste piste zijn motivatiefactoren, of gedragsbepalers, die ons gedrag beïnvloeden. Door te weten welke van deze factoren leerlingen helpen of net tegenhouden om plezier en motivatie te beleven tijdens lessen langeafstandslopen, kun je je aanpak beter afstemmen.

Een andere piste zijn loopvormen. Door te variëren in opdrachten, werkvormen en spelelementen toe te voegen, wordt lopen minder eentonig en ervaren leerlingen meer betrokkenheid en plezier.

Een derde piste is evaluatie. Leerlingen worden vaak enkel beoordeeld op basis van de gelopen afstand tijdens de Coopertest. Puur meten werkt echter niet voor iedereen motiverend. Door evaluatie ook te gebruiken om hen aan te moedigen en succeservaringen te bieden, kan langeafstandslopen evolueren van meten naar beleven.

De weg ernaartoe

Via interviews en enquêtes bij leerlingen en leerkrachten ben ik op zoek gegaan naar wat zij belangrijk vinden, wat ze missen en wat hen stoort aan de Coopertest en aan langeafstandslopen tijdens de LO-lessen.

Ik heb de website Lopen met beleving ontwikkeld, waarin ik negen motiverende loopvormen heb uitgewerkt in lesfiches. Daarnaast bundelde ik tips uit de literatuur die ik tijdens mijn stage heb uitgeprobeerd: praktische en haalbare ideeën voor LO-leerkrachten van de eerste en tweede graad secundair onderwijs. Deze gaan van het toepassen van de spraaktest, tot het aanbieden van keuzes en het laten bepalen wie welke afstand loopt binnen een groep, het integreren van uithoudingsloop als vaste gewoonte bij elke les, en het vermijden van een cijfer voor de gelopen afstand als evaluatie door de aandacht te verleggen naar andere evaluatiecriteria, zoals het aanleren van een gelijkmatig looptempo.

Om niet te vergeten: hierbij hield ik rekening met het feit dat LO-leerkrachten wekelijks een grote en diverse groep leerlingen begeleiden. Bovendien moeten ze vaak puzzelen om voldoende zalen en terreinen beschikbaar te hebben. Daarom vertrekken de lesfiches en tips vanuit een eenvoudige organisatie, met weinig materiaal en beperkte voorbereiding. Alleen zo blijven ze haalbaar én bruikbaar in de praktijk.

Wat de pistes opleverden

De tips en loopvormen werden uitgetest door drie klassen. Na elke les en loopvorm werden de leerlingen via een enquête en nabespreking bevraagd over hun motivatie en bevindingen. Ze gaven aan welke loopvormen ze graag opnieuw zouden doen tijdens de LO-les en begrepen duidelijk dat het niet draaide om tijd of afstand. Daarnaast waren ze blij dat de evaluatie niet zomaar gebaseerd was op één punt, maar dat er rekening werd gehouden met verschillende aspecten. Leerlingen die bij de klassieke Coopertest anders een tekort zouden halen, kregen nu het gevoel dat ze wél goed ‘op weg’ waren. Verder gaven leerlingen aan dat sommige onderdelen uitdagend, maar wel haalbaar waren. Het leukste om te horen was dat ze de lessen als afwisselend en niet saai ervaarden. Dat doel kan dus alvast afgevinkt worden.

De leerkrachten die aanvankelijk geïnterviewd werden over hun ervaringen met langeafstandslopen in de LO-lessen, gaven ook feedback op de website Lopen met beleving. Die feedback was positief: de concrete tips werden duidelijk beschreven zonder te veel in detail te gaan. Sommige tips waren reeds gekend, maar er kwamen ook elementen aan bod waar ze nog niet bij hadden stilgestaan, zoals de spraaktest en delen rond evalueren. Vooral de overzichtelijke lay-out en de bruikbaarheid van de website werden gewaardeerd, net als de eenvoudig downloadbare lesfiches. De beschreven loopvormen werden als praktisch uitvoerbaar beschouwd, met als kanttekening dat de Sterroute en Klaverbladroute veel ruimte vereisen, wat niet altijd beschikbaar is. Op basis van hun feedback werden extra navigatieknoppen en doelgroepen toegevoegd om de website en lesfiches nog duidelijker te maken. 

Wat we meenemen op de route

Door in te zetten op motiverende loopvormen is al een belangrijke stap gezet in hoe leerlingen van de eerste en tweede graad secundair onderwijs langeafstandslopen ervaren. Wat nog aandacht vraagt, is de verschuiving in mindset richting een evaluatie die sterker inzet op het leerproces. Een rubric kan daarbij helpen. In Excel kan zo’n rubric even vlot gebruikt worden als het noteren van afstanden bij de Coopertest.

De website Lopen met beleving biedt LO-leerkrachten van het secundair onderwijs een praktische tool om te variëren met loopvormen en om leerlingen meer betrokken te laten lopen. Ontdek het zelf op: https://sites.google.com/view/lopenmetbeleving

We zijn dus nog niet aan de finish. Maar dat hoeft ook niet, de route loopt verder.

Bibliografie

Aelterman, N. (2014, 16 april). Van ‘moetivatie’ naar ‘goesting’ in de les lichamelijke opvoeding. NNieuws. Geraadpleegd op 14 mei 2026, van https://nnieuws.be/artikel/van-moetivatie-naar-goesting-de-les-lichamelijke-opvoeding

Borghouts, L., Slingerland, M., & Weeldenburg, G. (2025). Leren evalueren bij lichamelijke opvoeding. Jan Luiting Fonds.

Borghouts, L., & Raaijmakers, B. (2023). Wat kunnen we nu met de Coopertest? Lichamelijke Opvoeding Magazine.

Kenniscentrum Potential. (z.d.). Zelfdeterminatietheorie. Geraadpleegd op 14 mei 2026, van https://www.kenniscentrumpotential.be/kenniscentrum/detail/zelfdeterminatietheorie

Over de auteur

Van Britsom Sverre

Educatieve bachelor secundair onderwijs

Odisee hogeschool

Promotor: Pascal Lefever

In co-creatie met: Richtpunt campus Hamme

Onderwijsvakken: lichamelijke opvoeding en bewegingsrecreatie

Het volledige rapport of meer info? sverre.vanbritsom@student.odisee.be