Aanpassen van een schoolspeelplaats naar een groene en leuke speelplaats voor kleuters!

Tessa Bammens
Spelen op een grijze en saai speelplaats, daar is niets leuk aan! Daarom heb ik ervoor gekozen om deze speelplaats aan te passen naar een groene en leuke plaats voor kinderen.

Betonstop: speelplaats schreeuwt om meer groen

Liever gevaarlijk spelen dan je veilig vervelen – Sigrun Lobst

De speelplaatsen van de meeste basisscholen in Vlaanderen zijn grijs en saai. Dat was vroeger al zo, maar veel is er in al die jaren niet veranderd. Het blijft zoeken naar een plukje groen. Maar spelen op een grijze en saaie speelplaats, is dat wel zo leuk?

Alsmaar vaker wordt er in de media geopperd dat we kinderen de kans moeten geven om vuil te worden. Op een grijze en saaie speelplaats ligt dat moeilijk: het merendeel van de Vlaamse scholen zou een plaats mogen creëren waar de kinderen kunnen genieten van de natuur en waar ze zich goed voelen. Een groene speelplaats zou volgens verschillende studies positief effect hebben op het concentratievermogen en de leerprestaties van de kinderen.

De belangrijkste vraag is echter: hoe begint een school hieraan? En wat zijn de mogelijkheden? De directie beslist hier natuurlijk niet alleen over, ook de meningen van het schoolteam zijn tijdens de opbouw van dit project een belangrijk aspect.

Om een antwoord te krijgen op de vraag hoe een grijze en saaie speelplaats aangepast kan worden naar een groene en leuke plaats voor kinderen, heb ik een onderzoek uitgevoerd in een kleuterschool in Genk. Verschillende informatieve bronnen, enquêtes met de leerkrachten en bezoeken van verschillende instanties leidden tot een basisplan. Dat plan werd ook effectief uitgevoerd om het effect van een vernieuwde speelplaats te kunnen meten. Tenslotte werden de resultaten vergeleken voor en na de verandering van de speelplaats.

In mijn bronnenstudie kwam speelnatuur op de speelplaats veelvuldig aan bod. Uit deze bronnen werd duidelijk dat dit meer groen op de speelplaats een positief effect kan hebben op de natuur zelf, op de kinderen en op de leerkrachten. Toch zijn er echter ook negatieve kanten te vinden. Het aanpassen van een speelplaats moet in eerste instantie ook realiseerbaar zijn voor de school zelf. En blijft een uitdagende speelplaats dan nog wel veilig voor de kinderen? Gelukkig zijn er wat projecten die scholen hierin willen steunen en samenwerken, bijvoorbeeld: MOS (milieuzorg op school). Uit verschillende observaties bleek dat de kleuterschool in Genk ook een aanpassing van de speelplaats kon gebruiken.

imageAl deze bevindingen zorgden ervoor dat er samen met een gemotiveerd team speeltuigen werden ontworpen. Zo werd een autobus, een autobaan, een buitenkeuken en een zithoek ontworpen uit gerecycleerd materiaal en geplaatst op de speelplaats. Deze materialen gaven de kinderen meer uitdaging.

Om ook het speelgroen op de speelplaats te integreren, plaatste ik er ook natuurlijke elementen: een kippenhok, bloemen in oude banden, insectenhotels en een blotevoetenpad zorgden bij de kinderen voor een grote beleving en enthousiasme. Ook zorgden dit voor verantwoordelijkheidszin, aangezien de klassen zelf verantwoordelijk waren voor het verzorgen van de natuur op de speelplaats.

Al meteen werd duidelijk dat de aanpassingen een positief effect hadden op de kinderen. Het aanpassen van de speelplaats heeft niet alleen een positief effect op de kinderen en de natuur maar het geeft ook een boost aan het imago van de school. Uit eigen onderzoek blijkt dat ouders onderling hierover praten, en ze nog enthousiaster zijn over de school van hun kinderen dan voorheen. Ook de school is opgetogen over de resultaten en heeft beslist om zelf de aanpassing van de speelplaats voort te zetten.

Dankzij verschillende instanties die hulp bieden bij het aanpassen van een speelplaats zou het voor scholen geen drempel meer mogen zijn om groene aanpassingen door te voeren. Hopelijk volgen veel scholen het voorbeeld van deze school in Genk en beseffen ze dat kinderen en natuur ondeelbaar zijn: hoe meer natuur op de speelplaats, hoe beter de context waarin onze kinderen elke dag leven en leren.

Bibliografie

Gijsel, K. (z.j.). De schoolspeelplaats van de toekomst: is dat wel veilig? Geraadpleegd op 23 september 2017, via http://www.pimpjespeelplaats.be/sites/default/files/artikel_krax.pdf

 

Wageningen A. ( 2013). Meer groen op het schoolplein: een interventiestudie. Geraadpleegd op 23 september 2017, via http://edepot.wur.nl/283415

 

 Goodplanet. (2016). Pimp je speelplaats. Toekomstvisie speelplaatsen. Geraadpleegd op 28 december 2017, via http://www.goodplanet.be/pimp-je-speelplaats/docs/2016/PJS_Toekomstvisi…

 

Van Oers, B. & Janssesn-Vos, F. (2000, vijfde druk). Visie op onderwijs aan jonge kinderen (37). Assen: Van Gorcum & Comp. Geraadpleegd op 28 december 2017, via https://books.google.be/books?id=TxLMI6XEfLMC&pg=PA15&lpg=PA15&dq=visie…

 

Bouwman, A. & Loman, E. ( 2014). Visie op het leren van het jonge kind. Geraadpleegd op , viafile:///C:/Users/11501088/Documents/Downloads/eBook_Leren_jonge_kind%20(def)%20(1).pdf

 

Departement omgeving (z.j.). Milieuvorming en educatie. Geraadpleegd op 5 januari 2018, via https://www.lne.be/milieuvorming-en-educatie/mos-duurzame-scholen-straf…

 

 

Stichting groene pedagogiek (z.j.). Groene pedagogiek. Geraadpleegd op 5 januari 2018, via https://stichtinggroenepedagogiek.nl/groene-pedagogiek/

 

Ardroy (z.j.). Oudoor education centre. Geraadpleegd op 10 februari , via http://www.ardroy-oec.co.uk/schools-outdooreducation.asp

 

Pimp je speelplaats (2017). Een toekomstvisie op de speelplaats: groen, gezellig en avontuurlijk. Brussel: uitgeverij Politeia.

Vlaamse dienst speelpleinwerk (2016). Visie op speelpleininfrastructuur. Geraadpleegd op 21 april 2018, via https://drive.google.com/file/d/0B-4edKuy0Ow7akgwN0ppYUV1NlU/view

 

Minderhoud, L. &  Bremmers, I. (2011). De buitenklas, een bijzonder natuur-onderwijsproject. Geraadpleegd op 21 april 2018, via http://www.springzaad.be/litdocs/11_kopie.pdf

 

Breman, B.C; Vries, S. & Hemke, E.(2013).Groene schoolpleinen, wat levert het op ? Geraadpleegd op  21 april 2018,via http://edepot.wur.nl/283422

 

Both, K.( 2006, februari). Leve de verscheidenheid. De wereld van het jonge kind,pp.174.

 

Vlaams instituut voor gezond leven (2018). Hoeveel beweeg je het best? Geraadpleegd op 22 april 2018, via, https://www.gezondleven.be/themas/beweging-sedentair-gedrag/bewegingsdr…

 

Gezonde school (2015). Gezonde schoolpleinen. Geraadpleegd op 22 april 2018, via https://www.gezondeschool.nl/sites/default/files/o21873_Factsheetgezond…

 

Custers, M.H.G & Van den Berg, A.E. (2007). Natuur, stress en cortisol: experimenteel onderzoek naar de invloed van tuinieren en activiteiten in een groenkamer op het fysiologisch, affectief en cognitief herstel van stress (10).Nederland: Wageningen.Geraadpleegd op 22 april 2018, via http://content.alterra.wur.nl/webdocs/pdffiles/alterrarapporten/alterra…

 

Agentschap natuur en bos (2012) Investeer ini groen: winst verzekerd. Geraadpleegd op 27 april 2018 , via https://www.inverde.be/content/gids/NB_1967_brochureISSUU_lowres.pdf

 

Both, K., (2002, april).Het schoolterrein als leerlandschap. De Wereld van het

Jonge Kind, april, p. 228-231

 

Both, K. (2003a, januari). Leerlandschappen om de school: Engelse ervaringen. De Wereld van het Jonge Kind, januari, p. 144-147

 

Pauwels, J. (2014) Vallen en opstaan: veilig leren vallen. Geraadpleegd op 27 april 2018, via http://www.vallenenopstaan.be/pdf/VEILIG_LEREN_VALLEN.pdf

 

Onderwijs Vlaanderen (z.j.). STEM actieplan. Geraadpleegd op 27 april 2018, via https://onderwijs.vlaanderen.be/nl/onderwijspersoneel/van-basis-tot-vol…

 

De Cock, D. & Laget, R. (2014). Maak het verschil op de speelplaats: inspiratie voor positieve interactie tijdens de pauze. Geraadpleegd op 1 mei 2018, via, file:///C:/Users/11501088/Documents/brochure1.pdf

 

Slim gedeeld (2016). Wegwijzer over het slim delen van schoolinfrastructuur. Geraadpleegd op .., via http://slimgedeeld.be/wp-content/uploads/2016/11/Wegwijzer_PDF.pdf

 

Ministerie van de Vlaamse gemeenschap (2005). Natuur op school: MOS-milieuzorg  op school. Brussel: Boone- Roosens.

Departement leefmilieu, natuur en energie (2009). Vergroening op school. Brussel: Heirman J.P.

 

Onderwijs in Limburg (z.j.). Educatief centrum. Geraadpleegd op 10 mei, via http://www.limburg.be/educatiefcentrum

 

Jolien & Angelique (2012 april 4). Een op vijf kinderen te dik. [Blog].Verkregen van http://overgewichtkinderen.blogspot.com/2012/04/artikel-2-een-op-5-vlaa…

 

Kind en gezin (z.j.). Checklist buitenruimte. Geraadpleegd op 18 mei 2018, via https://www.kindengezin.be/img/ziko-checklistbuitenruimte-schoolk.pdf

 

Go! Leerplannen (2010). Wereldoriëntatie: natuur. Geraadpleegd op 18 mei 2018, via http://pro.g-o.be/blog/Documents/2010-3%20WO.pdf

Universiteit of Hogeschool
Bachelor in het onderwijs: kleuteronderwijs
Publicatiejaar
2018
Promotor(en)
Marie Evens
Kernwoorden