ZHIJ. Wat hindert transpersonen in het dagelijkse leven en hoe kan de omgeving hierop adequaat reageren?

Jantien Debyser
Deze bachelorproef voert een onderzoek naar verschillende dagelijkse situaties die voor transpersonen moeilijkheden met zich meebrengen, terwijl deze voor cispersonen (in de meeste gevallen) probleemloos verlopen. Er wordt eerst een achtergrond van de leefwereld van transpersonen geschetst waarna er dieper ingegaan wordt op verschillende problematieken waarmee transpersonen kampen en waarin de sociale omgeving een rol speelt. Het doel van deze bachelorproef is een sensibiliserende website ontwikkelen voor de sociale omgeving van transpersonen die verder van hen staan dan familie en dichte vrienden.

Wat hindert transpersonen in het dagelijkse leven en hoe kan de omgeving hierop adequaat reageren?

“Iemands genderidentiteit heeft geen plaats in boodschappen doen. Je bent daar ook maar allemaal om je champignons te kopen”. Deze uitspraak van een deelnemer aan dit onderzoek vat het doel van deze bachelorproef samen: de bewustmaking dat iemands genderidentiteit geen belang heeft in dagelijkse situaties als boodschappen doen.

Je kent dat wel, inkopen gaan doen op het drukste moment van de dag. Je zit in de auto, zucht al bij het idee dat je straks twintig minuten zal moeten aanschuiven aan de kassa nadat je al tijd verloor door je een weg te banen langs alle karretjes die de gang blokkeerden. Een dagelijkse, zelfs oninteressante situatie voor de meesten onder ons. Wat je niet weet is dat transgenderpersonen, mensen van wie het geboortegeslacht niet overeenstemt met het gender waarmee ze zich identificeren, deze situatie niet allemaal als vanzelfsprekend ervaren. Wanneer jij je op voorhand al ergert over de lange wachtrijen, maken zij zich zorgen over de negatieve reacties en starende blikken die ze deze keer weer zullen ontvangen.

Uit onderzoek blijkt dat de sociale omgeving een grote impact heeft op het welzijn van transpersonen. Deze impact gaat zelfs zo ver dat het ervaren van sociale steun als een ondersteunende factor gezien wordt bij iemand die suïcidale gedachten ervaart, waardoor de kans dat deze persoon deze gedachten zal omzetten in daden daalt. De grote impact die de sociale omgeving heeft op het welzijn van transpersonen werd de inspiratie voor dit onderzoek.

De bachelorproef ‘ZHIJ- wat hindert transpersonen in het dagelijkse leven en hoe kan de omgeving hierop adequaat reageren?’ gaat over situaties die cisgenders, mensen van wie het geboortegeslacht wel overeenstemt met hun genderidentiteit, als vanzelfsprekend ervaren. Deze situaties zijn voor transpersonen niet altijd even vanzelfsprekend. In elk van deze situaties speelt de sociale omgeving een rol. Er zijn altijd vormen van interactie tussen een persoon en diens omgeving. Het is niet uitzonderlijk dat net deze interacties het moeilijker maken voor transpersonen om deze situaties als probleemloos te ervaren.

In dit onderzoek werd een sterke nadruk gelegd op het belang van het voeren van het onderzoek met én voor transpersonen. Om een antwoord te krijgen op de onderzoeksvraag werden er dus gesprekken met hen georganiseerd om enkele van deze situaties te bespreken en te evalueren op relevantie, herkenbaarheid en de gewenste reactie van hun omgeving in kaart te brengen.

Bij het bestuderen van de resultaten van deze gesprekken viel op dat de aard van de moeilijkheden die achter deze situaties schuilen vaak diep zitten. Angst en een zekere obsessie met hun uiterlijk bij het begin van de transitie zijn hier twee voorbeelden van.

De uitkomst en bevindingen van dit onderzoek is een sensibiliserende website waarop deze situaties terug te vinden zijn, aangevuld met hoe jij als omstaander ook een rol kan spelen in deze situaties. De website kreeg de naam gendervonk en kan bezocht worden via volgende link: www.bit.ly/gendervonk.

Iemands genderidentiteit zou geen verschil mogen maken in de manier waarop je met deze persoon omgaat. Deze boodschap wordt doorheen de website ook meegegeven aan de lezers.

“Vandaag was er iemand die een aantal seconden keek, bevragend. Dan kwam er een vriendelijke, lieve glimlach. Zo van ‘Oké, ik begrijp het’. Dat is al veel leuker.”

Bibliografie

(z.d.).Aantal transpersonen in België. Transgender infopunt.

çavaria. (2013, januari 22). De genderkoek (1) - de eiken ijk. Opgehaald van cavaria: https://cavaria.be/blog/de-genderkoek-1-de-eiken-ijk

çavaria. (sd). De Genderkoek. It's pronounced Metrosexual. çavaria.

Alston, P., Anmeghichean , M., Cabral, M., Cameron, E., Corrêa, S. O., Ertürk, Y., . . . Wintemute, R. (2007, z.d. z.d.). The Yogyakarta Principles. Opgehaald van yogyakartaprinciples: http://www.yogyakartaprinciples.org/wp/wp-content/uploads/2016/08/princ…

Baarda, B. (2014). Dit is onderzoek. Handleiding voor kwantitatief en kwalitatief onderzoek. Groningen/Houten:

Noordhoff Uitgevers

 

Bambust, F., Mills, K., & De Roover, D. (2013). Alles wat je altijd al wilde weten over transgenders * maar nooit durfde te vragen. Opgehaald van transgenderinfo: http://transgenderinfo.be/wp-content/uploads/Alles_wat_je_altijd_al_wil…

Burger, M. (z.d.). De Rol van Algemene en Individuele Factoren bij Suïcide onder Transgenders. Opgehaald van google scholar: http://dare.uva.nl/cgi/arno/show.cgi?fid=545865

(z.d.).De genderkoek. çavaria.

Elliot, J., Heesterbeek, S., Lukensmeyer, C. J., & Slocum, N. (2006). Participatieve methoden een gids voor gebruikers. het Vlaams Instituut voor Wetenschappelijk en Technologisch Aspectenonderzoek. Brussel: et Vlaams Instituut voor Wetenschappelijk en Technologisch Aspectenonderzoek, Vlaams Parlement.

Geens, M. v. (2017, mei 9). Zelfbeschikking centraal in nieuwe transgenderwet. Opgehaald van koengeens: https://www.koengeens.be/news/2017/05/09/zelfbeschikking-centraal-in-ni…

Infopunt, T. (2013). DSM en ICD. Opgehaald van transgenderinfo: https://transgenderinfo.be/m/zorg/genderdysforie/genderdysforie-in-de-d…

Instituut voor de Gelijkheid van vrouwen en mannen. (2015 , z.d. z.d.). Wetgeving. Opgehaald van igvm-iefh belgium: http://igvm-iefh.belgium.be/nl/activiteiten/transgender/wetgeving

Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen. (2016, juni 30). Transgender personen in België. Opgehaald van igvm-iefh.belgium: http://igvm-iefh.belgium.be/sites/default/files/trans_cijfers_rijksregi…

Keuzenkamp, S. (2012). Worden wie je bent. Het leven van transgenders in Nederland. Opgehaald van Google scholar: http://www.art1middennederland.nl/wp-content/uploads/2014/01/Worden-wie…

Moody, C., & Smith, N. G. (2013, januari 22). Suicide Protective Factor Among Trans Adults. Opgehaald van Springerlink: http://download.springer.com/static/pdf/539/art%253A10.1007%252Fs10508-…

Mortelmans, D. (2013). Handboek kwalitatieve onderzoeksmethoden. Leuven: Acco.

Mortelmans, D. (2013). Handboek kwalitatieve onderzoeksmethoden. Leuven: Acco.

Motmans, J., de Biolley, I., & Debunne, S. (2009, december 26). Leven als transgender in België. Brussel: Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen.

Motmans, J., T'Sjoen, G., & Meier, P. (2011). De levenskwaliteit van transgender personen in Vlaanderen. Opgehaald van seksualiteitbijjongeren: http://seksualiteitbijjongeren.wdfiles.com/local--files/statistieken/le…

Motmans, J., T'Sjoen, G., & Meier, P. (2015, mei z.d.). Geweldervaringen van transgender personen in België. Opgeroepen op maart 4, 2017, van researchgate: https://www.researchgate.net/profile/Joz_Motmans/publication/279033654_…

Steunpunt Gelijkekansenbeleid. (2011, z.d. z.d.). De levenskwaliteit van transgender personen in Vlaanderen. Opgehaald van seksualiteit bij jongeren: http://seksualiteitbijjongeren.wdfiles.com/local--files/statistieken/le…

Transgender infopunt. (2013). cijfers. Opgehaald van transgenderinfo.be: http://transgenderinfo.be/f/pers/cijfers/

Transgender infopunt. (2013). DSM en ICD. Opgehaald van transgenderinfo: https://transgenderinfo.be/m/zorg/genderdysforie/genderdysforie-in-de-d…

Transgender infopunt. (2013). Genderdysforie. Opgehaald van transgenderinfo: http://transgenderinfo.be/m/zorg/genderdysforie/

Transgender infopunt. (2013). Genderidentiteit. Opgehaald van transgenderinfo: http://transgenderinfo.be/m/identiteit/sekse-en-gender/genderidentiteit/

Transgender infopunt. (2013). Genderontwikkeling. Opgehaald van transgenderinfo: http://transgenderinfo.be/m/identiteit/genderontwikkeling/

Transgender infopunt. (2013). Genderpasje. Opgehaald van transgenderinfo: http://transgenderinfo.be/m/praktisch/genderpasje/

Transgender infopunt. (2013). Hormoonbehandeling. Opgehaald van Transgenderinfo: http://transgenderinfo.be/m/leven/seksualiteit/hormoonbehandeling/

Transgender infopunt. (2013). Leven. Opgehaald van transgenderinfo: http://transgenderinfo.be/m/leven/familie-relaties/

Transgender infopunt. (2013, z.d. z.d.). Mensenrechten. Opgehaald van transgenderinfo: http://transgenderinfo.be/m/leven/klachten/mensenrechten/

Transgender infopunt. (2013). mentaal welzijn. Opgehaald van transgenderinfo: http://transgenderinfo.be/m/leven/gezondheid/mentaal-weerbaar/

Transgender infopunt. (2013, z.d. z.d.). Nieuwe studiebewijzen. Opgehaald van transgenderinfo: http://transgenderinfo.be/m/praktisch/diploma-aanpassen/

Transgender infopunt. (2013). Operaties. Opgehaald van Transgenderinfo: http://transgenderinfo.be/m/leven/seksualiteit/operaties/

Transgender infopunt. (2013). terminologie. Opgehaald van transgenderinfo: http://transgenderinfo.be/f/pers/terminologie/

Transgender infopunt. (2013). Terminologie. Opgehaald van Transgenderinfo: http://transgenderinfo.be/f/pers/terminologie/

Transgender infopunt. (2013). transzorg. Opgehaald van transgenderinfo: http://transgenderinfo.be/m/leven/gezondheid/toegang-tot-zorg/

Transgender infopunt. (2013). Werken aan een transvriendelijke zorgomgeving. Opgehaald van transgenderinfo: https://transgenderzorg.be/onthaal/werken-aan-een-transvriendelijke-zor…

Transgender infopunt. (2017). Update praktische info naar de nieuwe transwet. Opgehaald van transgenderinfo: http://transgenderinfo.be/update-praktische-info-naar-de-nieuwe-transwe…

Transgender infopunt. (2017). Voornaamswijziging. Opgehaald van transgenderinfo: http://transgenderinfo.be/m/praktisch/voornaamswijziging/hoe/

Transgender infopunt. (2017, december 6). Yogyakarta Principles plus 10. Opgehaald van transgenderinfo: http://transgenderinfo.be/yogyakarta-principles-plus-10/

UZ Leuven. (2017, januari 18). Genderdysforie. Opgehaald van uzleuven: https://www.uzleuven.be/nl/genderdysforie

Van Damme, F. (2016, oktober 28). 1 op 4 holebi's deed al poging tot zelfdoding. De Morgen, p. 1.

Vansteelandt, D. (2016). De invloed van sociale ondersteuning door familie en vrienden op zichtbaarheidsmanagement bij holebi-jongeren: een belevingsonderzoek.

Universiteit of Hogeschool
Toegepaste psychologie
Publicatiejaar
2018
Promotor(en)
Elia Wyverkens
Kernwoorden
Share this on: