Verborgen toerisme: informeel toeristich/recreatief gebruik van verlaten infrastructuur

Shauny Logist
Deze scriptie gaat over het informeel toeristisch/recreatief gebruik van verlaten infrastructuur wat in de praktijk Urban Exploration wordt genoemd. Deze scriptie heeft tot doel exploratief onderzoek te voeren naar deze weinig gekende praktijk in de context van toerisme.

Urban Exploration: een verborgen toerisme

Urban Exploration: een verborgen toerisme?

 

Shauny Logist

“While some flip the pages of glossy travel catalogs in search for brilliance and sunshine, others scour the world looking for urban decay and descend into its murky dimension” (OpenTravel, 2013, para.1 ).

Vergeten kastelen, vervallen fabrieken, verlaten spoorwegen, overwoekerde huizen, het zijn verlaten, vergeten en soms gevaarlijke plaatsen waar bijna niemand nog wil komen. Toch wordt dit soort van verlaten infrastructuur nog op een toeristisch/recreatieve manier gebruikt. Deze recreatieve activiteit waar mensen op ontdekking gaan naar plaatsen die niet bereikbaar zijn of afgesloten zijn voor het publiek noemt men in de literatuur en praktijk ‘Urban Exploration’, afgekort als ‘UrbEx’.

Kenmerken van Urban Exploration

Urban Exploration is een activiteit met distinctieve kenmerken. Eén van deze kenmerken is het illegale karakter. Het bezoeken van verlaten infrastructuur en de aantrekkingskracht van zulke plaatsen is niet zonder risico. In vele gevallen is het bezoeken van zulke plaatsen zonder het medeweten of de toestemming van de eigenaar. Urban Exploration omvat een gevaarlijke mengeling van betonstof, asbest, dreiging tot arrestatie, letsel of overlijden (Kindynis, 2017). Ondanks deze illegaliteit trachten Urban Explorers zich te onderscheiden van vandalen door het volgen van een ethische code: “take only pictures leave nothing but footprints” (Haeber, 2008). Deze code betekent dat men een plaats zo moet achterlaten zoals men deze aangetroffen heeft, neem enkel foto’s en laat enkel en alleen voetstappen achter. Echter staat er achter deze code geen andere handhavende instantie dan de afkeuring van mede Urban Explorers.

Wie doet er aan Urban Exploration?

Degene die verlaten gebouwen bezoeken en dus aan Urban Exploration doen, worden in de literatuur en in de praktijk Urban Explorers genoemd. Binnen deze scriptie werd onderzocht wie deze personen zijn en of er een bepaald profiel kon geïdentificeerd worden. Dit onderzoek toont aan dat bezoekers van verlaten infrastructuur, aldus Urban Explorers, kunnen beschouwd worden als een heterogene groep met diverse interesses en overtuigingen. Urban Explorers halen verschillende motieven aan om verlaten infrastructuren te bezoeken; zoals onder andere nieuwsgierigheid, esthetische waarde, jeugdsentiment en een interesse in architectuur. Hoewel ze deze diverse motivaties aanhaalden kon er één gemeenschappelijke motivatie geïdentificeerd worden, namelijk de sensatie van ontdekking en de spanning dat bij een bezoek gepaard gaat. Op vlak van leeftijd en geslacht kwamen er volgende tendensen naar voren: een Urban Explorer is gemiddeld 30 jaar en voornamelijk mannen doen aan Urban Exploration.

Verlaten gebouwen: waar zijn ze te vinden?

De vraag die hier eigenlijk gesteld moet worden is; waar zijn ze niet te vinden? Verlaten locaties kunnen namelijk overal ter wereld teruggevonden worden. In principe komt elk type van verlaten infrastructuur in aanmerking om bezocht te worden, maar er zijn bepaalde categorieën die het populairste zijn: industrie, militair, gezondheid, scholen, residenties, transport en recreatie.

Urban Exploration als alternatieve vorm van toerisme

Kan Urban Exploration  beschouwd worden als toerisme? Urban Exploration kan gezien worden als een vorm van toerisme omdat ze gemeenschappelijke kenmerken Toeristen in Tsjernobyldelen. Zo zijn Urban Explorers mobiele mensen die bereid zijn in hun vrije tijd te reizen om nieuwe locaties te ontdekken en ervaren (Jansson, 2017). Alsook overlapt het met een aantal ‘sub-genres’ binnen toerisme namelijk: heritage tourism, dark tourism en ecotoerisme. Hoewel er gelijkenissen kunnen worden geïdentificeerd, wordt Urban Exploration ook beschreven als iets voorbij toerisme. Zo wordt het bezoeken van verlaten infrastructuur gekaderd als een activiteit die zich verzet tegen formele toeristische praktijken met sociale controle, geplande routes, bewegwijzering etc. (Robinson, 2015). Urban Explorers bezoeken net die plaatsen die niet gemarkeerd zijn voor visitatie, ze trachten platgelopen paden te vermijden en bezoeken plaatsen die niet op een toeristische kaart terug te vinden zijn. Er wordt naar verlaten gebouwen gekeken als een soort museums waarvoor je niet in de wachtrij moet staan en niet hoeft te betalen. Urban Explorers gaan op zoek naar een alternatieve manier om hun vrije tijd te besteden, ze zoeken naar plaatsen waar ze zelf kunnen ‘exploreren’ en hun eigen gids kunnen zijn.

Urban Exploration als traditioneel toerisme

Hoewel Urban Explorers het zien als een alternatief toerisme trachten ze te vermijden dat deze verlaten locaties worden bestormd met de ‘mainstream’ toeristen en dat deze plaatsen dus worden omgetoverd tot toeristische attracties. Ze trachten dit tegen te gaan door zo weinig mogelijk informatie te delen over verlaten locaties. Toch zien we de dag van vandaag de trend verschijnen dat het bezoeken van verlaten gebouwen wordt gecommercialiseerd tot een traditionele toeristische activiteit. Zo bestaan er reeds een aantal verlaten locaties die omgebouwd zijn tot een toeristische attractie. Eentje die we allemaal kennen is het bekende Tsjernobyl bijvoorbeeld. Daarnaast bestaan er reeds reisorganisaties die tours aanbieden in het kader van Urban Exploration.

Waar Urban Exploration kon gezien worden als een ‘verborgen toerisme’ komt het meer en meer in het daglicht met als gevolg dat deze verborgenheid en het mysterieuze karakter vervaagt.

Bronnen

Haeber, J. (2008). A complete guide to urban exploration. Geraadpleegd op 8 mei 2018, van http://www.terrastories.com/bearings/urban-exploration-guide

Jansson, A. (2017). This is not ruin tourism. Geraadpleegd van https://www.researchgate.net/publication/31728512_This_is_not_ruin_tour…

Kindynis, T. (2017). Urban Exploration: From Subterranea to Spectacle. British Journal Of Criminology, 57(4), 982-1001.

OpenTravel. (2013). Urbex- an unusual trend in tourism. Geraadpleegd op 1 februari 2018, van http://www.infiltration.org/ethics-nodisclaimer.html

Svg. (2016). Dertig jaar na de ramp: extreem toerisme boomt in Tsjernobyl. Geraadpleegd op 8 augustus 2018, van http://www.standaard.be/cnt/dmf20160425_02257113

UrbexTV. (2018). VIP Map PRO licentie [Aangekochte kaart]. Geraadpleegd van https://urbextv1.ccvshop.be/Webwinkel-Product-223984895/Donatie:-VIP-Ma…

 

 

Bibliografie

Achtergelaten trein. (z.j.). Geraadpleegd van http://www.ja.be/lifestyle/reizen-avontuur/10-verlaten-indrukwekkende-p…

 

Apel, D. (2015). Beautiful Terrible Ruins: Detroit and the Anxiety of Decline. Geraadpleegd van https://books.google.be/books?id=CHoACgAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=be…

Arboleda, P. (2014). Heritage Claim through Urban Exploration: The case of ‘Abandoned Berlin’. Geraadpleegd van https://www.scribd.com/document/267658752/Heritage-Claim-through-Urban-…

 

Arboleda, P. (2016). Heritage views through Urban Exploration: The case of ‘Abandoned Berlin’, International Journal of Heritage Studies, 22 (5), 368-381, DOI: 10.1080/13527258.2016.1153497

 

Archief van de Rijksnormaalschool van Lier ontsloten voor onderzoek. (2014). Geraadpleegd op 11 augustus 2018, van http://arch.arch.be/index.php?l=nl&m=nieuws&r=alle-nieuwsberichten&a=20…

 

Bennett, L. (2011). Bunkerology a case study in the theory and practice of urban exploration. Environment and Planning D: Society and Space, 29, 421-434.

Bond, G. (2008). Fringe History, the murky world of an urban explorer. Geraadpleegd op 15 maart 2018, van  http://gardenstatelegacy.com/files/Fringe_History_Bond_GSL1.pdf

Bouwmeester, N. (2017). Oradour-sur-Glane, dorp met een verleden. Geraadpleegd op 8 augustus 2018, van https://www.frankrijk.nl/2017/05/oradour-sur-glane-dorpje-limousin-wo2-…

Casey, F. (2017). World Heritage and Tourism: Urban Exploration, Phenomenology and Accommodating Fringe Groups. Geraadpleegd van https://furnacejournal.files.wordpress.com/2016/12/007-casey-f-urban-ex…

Casino Constanta (z.j.). Geraadpleegd van http://www.all-free-photos.com/show/showphoto.php?idph=PI23546&lang=en

Charleroi Adventure city safari (z.j.). Geraadpleegd op 8 augustus 2018, van http://charleroiadventure.com/nl/

Château de Bitremont. (z.j.). Geraadpleegd op 27 juli 2018, van https://www.mobile-history.eu/objectoverview.php?land=Belgium,1734&stat…

Cohen, E. (1988). Authenticity and commodification in tourism. Annals of Tourism Research, 15, 371-386.

De Boer, G. (2016). Spookdorp Doel. Geraadpleegd op 13 februari 2018 van https://g-geschiedenis.eu/2016/03/28/spookdorp-doel/

 

DeBotton, A. (2014). The Art of Travel. London: Penguin Books Ltd.

 

De Hooge, H. (2018). Verlaten spookhotel Monte Palace: een must see op de Azoren. Geraadpleegd op 20 juli 2018, van https://www.travelvalley.nl/natuur/verlaten-spookhotel-monte-palace-een…

De Kock, C. (2016). Het sprookje is bijna uit. De Standaard. Geraadpleegd op 15 augustus 2018, van http://www.standaard.be/cnt/dmf20161026_02541789

Delnoi, M. (z.j.). Urbex en de wetgeving. Geraadpleegd op 11 augustus 2018, van https://eosfoto.nl/urbex/urbex-en-wetgeving

De site over Urban Exploration. (z.j.). Geraadpleegd op 10 augustus 2018,van http://urbanexploration.be/

Docevski, B. (2015). Urban exploration: Delving into abandoned and forbidden spaces. Geraadpleegd op 27 april 2018, van https://www.thevintagenews.com/2015/11/13/urban-exploration-delving-int…

Dumarey, A. (2018). Het oude gerechtshof van Antwerpen [Foto]. Geraadpleegd van https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2018/04/27/markante-plekken--het-oude-gere…

Edensor, T. (2005). Industrial Ruins: Space, Aesthetics, and Materiality. Oxford,UK: Berg

Fraser, E. (2012). Urban Exploration as Adventure Tourism: Journeying beyond the Everyday. In H. Andrews, & L. Roberts (red.), Liminal Landscapes: Travel, experience, and spaces in-between (pp. 138-148). Londen: Routledge.

Fulton, C. (2017). Urban exploration: Secrecy and information creation and sharing in a hobby context. Library and Information Science Research, 39(3), 189-198.

Garrett, B. (2011). ‘Assaying History: Creating Temporal Junctions Through Urban Exploration’. Environment and Planning D: Society and Space, 29, 1048–2067.

Garrett, B. (2012). Convergence, Transmission & Storage. Geraadpleegd op 17 mei 2018 van http://www.placehacking.co.uk/

Garrett, B. (2014). Undertaking recreational trespass: Urban exploration and infiltration. Transactions of the Institute of British Geographers, 39(1), 1-13.

Genosko, G. (2009). Illness as metonym: writing urban exploration in infiltration. Space and Culture, 12, 63–75.

Gibas, P. (2010). Globalised aestheticisation of urban decay. Czech Republic, CharlesUniversity in Prague.

Haeber, J. (2008). A complete guide to urban exploration. Geraadpleegd op 8 mei 2018, van http://www.terrastories.com/bearings/urban-exploration-guide

Hell, J., & Schönle, A. (2010). Ruins of modernity. Geraadpleegd van https://books.google.be/books?id=a8gOCMu30_kC&printsec=frontcover&dq=ru…

 

Herstad, K. (2015). All Aboard the ‘Hipster Bus’: Ethnography and Dereliction Tourism. Geraadpleegd op 19 maart 2018, van https://rustbeltanthro.wordpress.com/2015/07/15/all-aboard-the-hipster-…

 

Herstad, K. (2016). Are Urban Explorers Heritage Activists?: The ‘Eternal Drabness’ of DeHoCo. Geraadpleegd op 5 mei 2018, van https://rustbeltanthro.wordpress.com/2016/11/28/are-urban-explorers-her…

 

High, S., & K Lewis, D. (2007). Corporate Wasteland: The Landscape and Memory of Deindustrialization. Geraadpleegd op 7 mei 2018 van https://books.google.be/books/about/Corporate_Wasteland.html?id=vnjYBAA…

 

If then is now. (z.j.). Villa Nottebohm. Geraapleegd op 18 augustus 2018, van https://www.gva.be/cnt/dmf20180126_03323683/befaamde-villa-nottebohm-ga…

 

Iliopoulou, E. (2013). Decoding the city with Urban Exploration. Geraadpleegd van https://www.academia.edu/9577322/Decoding_the_City_with_Urban_Explorati…

 

Infilspeak Dictionary. (z.j.). Geraadpleegd op 13 februari 2018, van  http://www.infiltration.org/resources-infilspk.html

 

Jansson, A. (2017). This is not ruin tourism. Geraadpleegd van https://www.researchgate.net/publication/31728512_This_is_not_ruin_tour…

 

Jenkins, O.H. (2003). Photography and travel brochures: The circle of representation. Tourism Geographies, 5 (3), 305-328.

 

Kaufmann, B. (2010). Radio Kootwijk. Geraadpleegd op 8 augustus 2018, van http://www.hierradiokootwijk.nl/p/home-radio-kootwijk

 

Kiev Urban Exploration guided tours. (2016). Geraadpleegd op 8 mei 2018, van http://www.another.kiev.ua/kiev-urbex-tours/

 

Kindynis, T. (2017). Urban Exploration: From Subterranea to Spectacle. British Journal Of Criminology, 57(4), 982-1001.

Klausen, M. (2017). The urban exploration imagery: Mediatization, commodification and affect. Space and culture, 20(4), 372-384.

 

Kops. (2018, 6 april). Tour de la Famenne [Foto]. De Standaard. Geraadpleegd van https://www.gva.be/cnt/dmf20180406_03449261/urbexers-wagen-zich-aan-ver…

Louis, F. (2013). Respect voor erfgoed: de geschiedenis van het ECVB. Geraadpleegd op 13 februari 2018, van https://www.gentcement.be/2013/09/respect-voor-het-industrieel-erfgoed-…

Loures, J. (2017). Monte Palace atrium as it appeared in the 1980s. Geraadpleegd op 20 juli 2018, van https://sometimes-interesting.com/2017/01/02/azorean-palace-in-the-clou…

Mah, A. (2014). The Dereliction Tourist: Ethical Issues of Conducting Research in Areas of Industrial Ruination. Sociological Research Online, 19(4), 1-13.

Matoga, L. (2015). Exploring the history and heritage of communism in NowaHuta District in Krakow, Poland: Potential or a problem in managing tourism in a city?. Journal of Hospitality and Management Tourism¸ 6(7), 90-103.

Meneer casino. (2015). Deze schitterende casinoruïne wordt eindelijk opgeknapt (foto’s & video). Geraadpleegd van https://meneercasino.com/online-casino-nieuws/casino-constanta-roemenie

Merrill, S. (2014). Keeping it real? Subcultural graffiti, street art, heritage and authenticity. International Journal of Heritage studies, 21(4), 369-389. doi:10.1080/13527258.2014.934902

Mott, C., & M Roberts, S. (2013). Not Everyone Has (the) Balls: Urban Exploration and the Persistence of Masculinist Geography. Antipode. 46(1), 229-245.

Nieuwe invulling voor de Normaalschool. (z.j.). Geraadpleegd op 11 augustus 2018, van https://www.lier.be/Stad_in_ontwikkeling/Stadsontwikkeling/Projecten/Ni…

Ninjalicious. (2005). Access all areas. Geraadpleegd van http://subvert.pw/a/1434604566520-1.pdf

Ninjalicious. (z.j.). No Disclaimer. Geraadpleegd op 26 april 2018, van http://www.infiltration.org/ethics-nodisclaimer.html

NIT. (2018). Era assim en 1990. Geraadpleegd op 27 juli 2018, van https://nit.pt/out-of-town/hotel-monte-palace-nos-acores-reabre-2021

OpenTravel. (2013). Urbex- an unusual trend in tourism. Geraadpleegd op 1 februari 2018, van http://www.infiltration.org/ethics-nodisclaimer.html

 

Özgünes, B. (2017). Ontdek de verlaten en vervallen plekjes van Genk en Limburg. Het Nieuwsblad. Geraadpleegd van https://www.nieuwsblad.be/cnt/blboz_20100126_001

 

Paiva, T. (2008). Night vision: The Art of Urban Exploration. Geraadpleegd van https://books.google.be/books?id=kfsqasTo2WUC&hl=nl

 

Phreakmonkey. (z.j.). Urban Exploration, A Hackers view [PowerPoint]. Geraadpleegd op 27 april 2018 via https://www.defcon.org/images/defcon-16/dc16-presentations/dc-16-phreak…

Riga Urban Exploration tour. (z.j.). Geraadpleegd op 8 mei 2018, van https://eatriga.lv/riga-urban-exploration-tour/

Robinson, P. (2015). Conceptualizing urban exploration as beyond tourism and as antitourism. Advances in Hospitality and Tourism Research, 3, 141-164. Geraadpleegd via http://ahtrjournal.org/admin/dosyalar/10/5-manuscript.pdf

Rosen, M. (2015). Place Hacking: Venturing Off Limits. Geraadpleegd van https://books.google.be/books?id=hipTBgAAQBAJ&hl=nl&source=gbs_slider_c…

 

Rowsdower, Z. (2011). Fresh Rot: Urban Exploration and the Preservation of Decay. University of Manitoba, 29, 1-15.

Saunders, M., Lewis, P., & Thornhill, A. (2004). Methoden en technieken van onderzoek. Geraadpleegd van https://books.google.be/books?id=NyjyPCpnujoC&dq=semi+gestructureerd+in…

 

Sintenie, M. (2015). Urbex in België: Froot nam een kijkje in de Gravestone Church. Geraadpleegd op 20 augustus 2018, van https://froot.nl/posttype/froot/urbex-in-belgie-froot-nam-een-kijkje-in…

Stebbins, R. A. (2009). Leisure and its relationship to library and information science: Bridging the gap. Library Trends, 57, 618–631.

 

Steves, R. (z.j.). Oradour-sur-Glane [Foto]. Geraadpleegd op 8 augustus 2018, van https://www.ricksteves.com/watch-read-listen/read/articles/oradour-sur-…

 

Stones, S. (2016). The value of heritage: urban exploration and the historic environment. The Historic Environment: Policy & Practice, 7(4), 301-320.

 

Stones, J. (2017). Why the Urbex travel trend is the coolest new thing in adventure travel [Blogpost]. Geraadpleegd op 8 augustus 2018, van https://hippie-inheels.com/urbex-travel-trend/

 

Strangleman, T. (2013). ‚Smokestack nostalgia,‛ ‚ruin porn‛ or working-class obituary: The role and meaning of deindustrial representation. International Labour and Working-Class History, 84,23–37.

 

Svg. (2016). Dertig jaar na de ramp: extreem toerisme boomt in Tsjernobyl. Geraadpleegd op 8 augustus 2018, van http://www.standaard.be/cnt/dmf20160425_02257113

 

Swarbrooke, J. (2002). The Development & Management of Visitor Attractions. Geraadpleegd via https://scholar.google.be/scholar?q=Swarbrooke,+J.+(2002).+The+Developm…

 

Trends. (2014). Glasbedrijf AGC in Roux sluit de deuren. Geraadpleegd op 27 juli 2018, van http://trends.knack.be/economie/bedrijven/glasbedrijf-agc-in-roux-sluit…

 

Turnhout, K. van, Craenmehr, S., Holwerde, R., Menijn, M., Zwart, J.P., & Bakker, R. (2014). De methodenkaart praktijkonderzoek. In: de vries , E., Maes, R., Bronsgeest, W.(Red): De informatieprofessional 3.0 (pp.163-174).

 

Über Uns. (z.j.). Geraadpleegd op 8 augustus 2018, van https://www.go2know.de/go2know-Ueber-Uns:_:3000.html

 

Ugurlu, T. (2010). Definition of Tourism (UNWTO Definition of Tourism)/ What is Tourism?. Geraadpleegd op 10 augustus 2010, van http://www.tugberkugurlu.com/archive/definintion-of-tourism-unwto-defin…

 

Urban Relics. (2017). Salve Mater. Geraadpleegd op 8 februari 2018, van http://www.urbanrelics.be/medisch/salve-mater

 

Urbex België. (z.j.). Opgeroepen op 8 20, 2018, van Urbexcrew: http://www.urbexcrew.nl/urbex-belgie/

UrbexTV. (2018). VIP Map PRO licentie [Aangekochte kaart]. Geraadpleegd van https://urbextv1.ccvshop.be/Webwinkel-Product-223984895/Donatie:-VIP-Ma…

 

Urry, J. (1995). Consuming places. Geraadpleegd van http://mail.cmecc.com/uploads/%E8%AF%BE%E6%9C%AC%E5%92%8C%E8%AE%BA%E6%9…

 

Urry, J., & Larsen, J. (2011). The tourist gaze 3.0. Geraadpleegd van  https://books.google.be/books?id=jxZP_asAz2wC&printsec=frontcover&dq=ur…

 

Van der Kolk, M. (2015). Teufelsberg; de officiële Tour [Blogpost]. Geraadpleegd op 24 juli 2018, van http://berlijn-blog.nl/legale-rondleiding-over-de-teufelsberg/

 

Van De Spye, K. (2017). Bob filmt spookachtige en verlaten plekken: “Ik ben echt al báng geweest”. Het Laatste Nieuws. Geraadpleegd van https://www.hln.be/nieuws/binnenland/bob-filmt-spookachtige-en-verlaten…

Van Humbeek, F., & Van Caesbroeck, P. (2016). Infrastructuur militair vliegveld Goetsenhoven. Geraadpleegd op 27 juli 2018, van http://www.luchtvaarterfgoed.be/content/infrastructuur-militair-vliegve…

 

Vandriessche, N. (2017). Dit vliegtuig was ooit bekendste bar van Vlaamse Ardennen. Geraadpleegd op 10 juli 2018, van  https://radio2.be/oost-vlaanderen/dit-vliegtuig-was-ooit-bekendste-bar-…

 

Versteeg, S. (2014, 12 juli). Doen: een bezoek aan spookstad Tsjernobyl in de Oekraïne [Blogpost]. Geraadpleegd op 10 augustus 2018, van https://www.expeditieaardbol.nl/spookstad-tsjernobyl-bezoeken/

 

Wang, N. (1999). Rethinking authenticity in tourism experience. Annals of Tourism Research, 26(2), 349-370.

 

Wijninga, E. (2016). Fotoblog: Haus der Offiziere in Wünsdorf. Geraadpleegd op 8 augustus 2018, van https://wattedoeninberlijn.nl/haus-der-offiziere/

 

Worsseling, W., & De Groot, J. (2016). Vergane glorie in België en Nederland. Tiel, Nederland: Aerial Media Company.

 

Wyers, M. (2018, 7 augustus). De stad die niemand wil bezoeken. Het belang van limburg, p. 15.

Zeven toegankelijke urbexlocaties. (2017). Geraadpleegd op 8 augustus 2018,  van https://zoom.nl/artikel/inspiratie/24977-zeven-toegankelijke-urbexlocat…

Zimmo. (2015). Château Miranda: een spookkasteel in de Ardennen. Geraadpleegd op 10 juli 2018,  van https://www.zimmo.be/blog/2015/03/08/chateau-miranda-een-spookkasteel-i…

 

 

 

 

Universiteit of Hogeschool
Toerisme
Publicatiejaar
2018
Promotor(en)
Prof Steenberghen, Prof Van Broeck
Kernwoorden