OPTIMALISEREN VAN MULTIDISCIPLINAIR OVERLEG IN ONCOLOGIE: EEN MULTIPLE CASESTUDY ONDERZOEK

Eline Coorman
In deze scriptie wordt de huidige werking van twee multidisciplinaire oncologische consulten uit het UZ Gent in kaart gebracht. Werkpunten en mogelijke verbeteringen worden aangehaald voor beide teams alsook op nationaal vlak.

Multidisciplinair overleg in oncologie. Kan het beter?

 

Kankerzorg wordt multidisciplinair benaderd om de patiënt een zo optimaal mogelijke behandeling te kunnen aanbieden.Door middel van casestudy onderzoek wordt de huidige werking van multidisciplinair oncologisch overleg in kaart gebracht. Bijkomend wordt nagegaan of er componenten zijn die kunnen verbeterd worden. 

 

  1. Inleiding

 

Kankerzorg is een complex proces waarbij veel verschillende disciplines en instellingen betrokken zijn. Samenwerken is één van de belangrijkste aspecten binnen dit vakgebied. Om al deze actoren samen te brengen en op een constructieve manier het behandelplan voor de patiënt uit te werken met als hoofddoel een betere, meer gestructureerde samenwerking, communicatie, organisatie en bijgevolg een beter resultaat te waarborgen voor de patiënt, werden multidisciplinaire teams (MDT’s) in het leven geroepen (Fleissig, Jenkins, & Catt et al., 2006).

 

  1. Literatuurstudie

 

Voor het literatuuronderzoek worden verschillende databases geraadpleegd. In Pubmed, Web Of Science, Embase en Researchgate wordt een beknopte zoekterm op basis van de PICO-methode aangewend. De financiële aspecten worden buiten beschouwing gelaten. Op basis van exclusiecriteria worden geselecteerde bronnen onderworpen aan een kwaliteitsevaluatie alvorens te worden opgenomen in de studie. 

 

  1. Het multidisciplinair team

 

De leden van een multidisciplinair oncologisch team alsook de mogelijkheid tot het bijwonen van een Multidisciplinair Oncologisch Consult (MOC) worden beschreven. Onevenwichtige teamdynamiek of gebrek aan correct leiderschap kunnen nadelige gevolgen hebben voor de patiënt. Training zorgt voor betere samenwerking, kennis en verhoogt de kans op het rekruteren van patiënten voor klinische studies (El Saghir et al., 2014; Fleissig et al., 2006; Hahlweg et al., 2017; Lamb et al., 2011a-2011b-2012; Pype et al., 2017; Rankin et al., 2017; Tardieu et al., 2012; Vrijens et al., 2015).

 

  1. Infrastructuur en technologie

 

De invloed van ontoereikendeinfrastructuur of technologie zoals onaangepaste software of het gebrek aan toegang tot informatie op eHealthplatformen (zoals CoZo) voor het uitwisselen van medische gegevens is een uitermate beperkende factor voor efficiënt overleg (Pype et al., 2017; Vrijens et al., 2015). Het elektronische patiëntendossier (EPD) is eveneens een belangrijke factor voor optimale communicatie, samenwerking en het juist informeren van de collega’s alsook de patiënt (Kane, O’Byrne & Luz ,2010; Tardieu et al., 2012). Daarnaast wordt telegeneeskunde zoals video-conferenties en virtuele MDT’s (vMDT’s) aangehaald als antwoord op mogelijke organisatorische problemen voor een MOC (El Saghir et al., 2014; Fleissig et al., 2006; Munro & Swartzman, 2013; Ottevanger et al., 2013; Pype et al., 2017; Vrijens et al., 2015; Walsh et al., 2010).

 

  1. Organisatie en logistiek

 

Het niet hebben van gewaarborgde tijd voor de voorbereiding is één van de factoren die een efficiënte werking van MOC’s belemmert (Rankin et al., 2017; Vrijens et al., 2015).Storende elementen zoals het rinkelen van een telefoon en het gebrek aan beschikbaarheid van informatie voor aanvang en tijdens het overleg zijn indicatoren van inefficiëntie(Lamb et al., 2011a; Ottevanger et al., 2013; van Drielen et al., 2012; Vrijens et al., 2015).

 

  1. Evaluatie-instrumenten en beleid

 

In de literatuur worden heel wat evaluatie-instrumenten gevonden die de werking van een MOC kunnen beoordelen. Voldoende ondersteuning vanuit het beleid is belangrijk om kwaliteitsvolle zorgverlening te kunnen garanderen. De onderzoeksvraag die uit de literatuurstudie naar voor komt luidt: hoe kan de werking van MOC’s geoptimaliseerd worden? 

 

  1. Methode

 

Het onderzoek wordt uitgevoerd bij de twee tumorgroepen endocrinologie en bot- en wekedelentumoren in het UZ Gent. Door data-triangulatie bestaand uit observaties, interviews en documentatiestudie wordt de huidige werking van deze twee MOC’s in kaart gebracht. Er wordt ook gebruik gemaakt van bestaande, gevalideerde observatie-instrumenten. Voor de data-codering wordt Nvivo 11 gebruikt. Data-analyse gebeurt door het vergelijken van de gecodeerde data met elementen van The Characteristics of an Effective Multidisciplinary Team (MDT)(NCAT, 2010) en de kwaliteitscriteria voor de karakteristieken van effectieve MDT-werking (Taylor et al., 2012b). 

 

  1. Resultaten

Afbeelding 1: quotes van participanten betreffende storende elementen tijdens het MOC

 

Beide teams bestaan uit ongeveer veertien participanten uit verschillende disciplines. Niet iedereen komt op tijd. Het voorzitterschap wordt opgenomen door een orthopedisch chirurg of een endocrinoloog. Beide voorzitters bezitten de nodige vaardigheden voor het efficiënt leiden van een overleg. Deze capaciteiten worden door beiden onvoldoende aangewend. De teamdynamiek zit goed. Meningsverschillen betreffende de patiëntenworden uitgesproken, ongenoegen betreffende de collega’s niet (zie afbeelding 1).

Het delen van kennis en ‘best practices’ komt regelmatig aan bod. De huidige infrastructuur laat niet toe dat verschillende vormen van informatie op eenzelfde moment naast elkaar kunnen worden bestudeerd. Telegeneeskunde wordt niet gebruikt. De informatie-uitwisseling verloopt niet optimaal. De privacy van de patiënten wordt gewaarborgd. De voorbereiding van het MOC gebeurt onvoldoende grondig. Het MOC endocrinologie duurt gemiddeld 30 minuten en verloopt gestructureerder dan het andere MOC dat uren duurt. In beide MOC’s zijn veel storende elementen aanwezig. Er is vooral een gebrek aan tijd en middelen. Beide MOC’s voldoen aan de wettelijke voorwaarden voor een MOC.

 

  1. Discussie

 

Mogelijke aanbevelingen voor de tumorgroep bot- en wekedelentumoren zijn het gebruik van een beter aangepast overleglokaal en een grondigere voorbereiding door alle disciplines. Voor beide MOC’s is het strenger optreden van de voorzitter tegen storende factoren een belangrijke aanbeveling voor het efficiënter verloop van het overleg.  Het gebrek aan Belgische literatuur en de beperkte tijd waarin deze studie tot stand werd gebracht vormen beiden een belangrijke limitatie. 

 

  1. Toekomstig onderzoek en implicaties voor de management en/of beleidspraktijk

 

Het opstellen van nationale en internationale indicatoren voor de werking van MOC’s kan een belangrijke maatstaf vormen voor benchmarking. Dit kan eveneens betere communicatie, informatie-uitwisseling en een meer gestructureerde, gestandaardiseerde manier van werken teweegbrengen. Voor het opstellen van standaarden moet de huidige manier van werken op grote schaal in kaart gebracht worden.De mogelijke oplossingen/verbeteringen die voorhanden zijn, maar (nog) nietgeïmplementeerd werden, zouden eveneens verder moeten worden onderzocht.

 

  1. Conclusie

 

De huidige gezondheidszorg is niet aangepast aan het snel veranderende zorglandschap. Het gebrek aan tijd en middelen, vooral personeel, voor de voorbereiding van het MOC moet zeker verder onderzocht worden zodat, indien dat financieel mogelijk is, daar meer ondersteuning voor kan geboden worden. Het grootschalig onderzoeken van dit onderwerp kan zorgen voor beleidsaanpassingen op nationaal vlak. Een meer uniforme manier van werken kan zorgen voor betere informatie-doorstroming, samenwerking en minder concurrentie tussen de verschillende zorginstellingen in België. 

Bibliografie
  1. Basta, Y. L., Baur, O. L., van Dieren, S., Klinkenbijl, J. H., Fockens, P., & Tytgat, K. M. (2016). Is there a Benefit of Multidisciplinary Cancer Team Meetings for Patients with Gastrointestinal Malignancies? Ann Surg Oncol, 23(8), 2430-2437. doi:10.1245/s10434-016-5178-3
  2. Chaouki, W., Mimouni, M., Boutayeb, S., Hachi, H., Errihani, H., & Benjaafar, N. (2017). [Evaluation of multidisciplinary team meeting; the example of gynecological mammary cancers in a tertiary referral center in Morocco]. Bull Cancer, 104(7-8), 644-651. doi:10.1016/j.bulcan.2017.04.004
  3. Contactgroep Sarcoma Nederland-België, Kanker.nl, & KWF Kankerbestrijding(2016). Wekedelentumoren.Geraadpleegd op 22 maart 2018 via https://www.patientenplatformsarcomen.nl/wekedelentumoren/
  4. El Saghir, N. S., Keating, N. L., Carlson, R. W., Khoury, K. E., & Fallowfield L. (2014). Tumor Boards: Optimizing the Structure and Improving Efficiency of Multidisciplinary Management of Patients with Cancer Worldwide. Am Soc Clin Oncol Educ Book. 2014, e461-6doi: 10.14694/EdBook_AM.2014.34.e461
  5. Dept. of General Practice University of Glasgow. (z.d.). Critical appraisal checklist for a systematic review. Geraadpleegd op 28 november 2017 viahttps://www.gla.ac.uk/media/media_64047_en.pdf
  6. Fennell, M. L., Prabhu Das, I., Clauser, S., Petrelli, N., & Salner, A. (2010). The Organization of Multidisciplinary Care Teams: Modeling Internal and External Influences on Cancer Care Quality. Journal of the National Cancer Institute Monographs, 40,72-80. doi:10.1093/jncimonographs/lgq010
  7. Fleissig, A., Jenkins, V., Catt, S., & Fallowfield, L. (2006). Multidisciplinary teams in cancer care: are they effective in the UK? The Lancet Oncology, 7(11), 935-943. doi:10.1016/s1470-2045(06)70940-8
  8. Green Cross Medical (2014). MDT-FIT | Multi-Disciplinary Team Feedback for Improving Teamworking [videobestand]. Opgehaald van https://www.youtube.com /watch?v=8bWI2ieSjWE
  9. Hahlweg, P., Didi, S., Kriston, L., Härter, M., Nestoriuc, Y., & Scholl, I. (2017). Process quality of decision-making in multidisciplinary cancer team meetings: a structured observational study. BMC Cancer,17(1), 772. doi: 10.1186/s12885-017-3768-5
  10. Hamilton, D. W., Heaven, B., Thomson, R.G., Wilson, J. A., Exley, C. (2016). Multidisciplinary team decision-making in cancer and the absent patient: a qualitative study. BMJ Open, 6(7), e012559.doi:10.1136/bmjopen-2016-012559
  11. Harris, J., Green, J. S., Sevdalis, N., & Taylor, C. (2014). Using peer observers toassess the quality of cancer multidisciplinary team meetings: a qualitative proof of concept study. J Multidiscip Healthc, 7, 355-363. doi:10.2147/JMDH.S65160
  12. Harris, J., Taylor, C., Sevdalis, N., Jalil, R., & Green, J. S. (2016). Development and testing of the cancer multidisciplinary team meeting observational tool (MDT-MOT). Int J Qual Health Care, 28(3), 332-338. doi:10.1093/intqhc/mzw030
  13. Heijlen R. (2016). Contactgegevens netwerken voor elektronische uitwisseling gezondheidsgegevens. Geraadpleegd op 1 mei 2018 via http://vlaamspatientenplatform.be/_plugin/ckfinder/userfiles/files/2016…
  14. Jalil, R., Lamb, B. W., Russ, S., Sevdalis, N., & Green, J.S. (2012). The cancer multi-disciplinary team from the co-ordinators’ perspective: results from a national survey in the UK. BMC Health Services Research, 12, 457. doi: 10.1186/1472-6963-12-457 
  15. Kane, B., O’Byrne, K., & Luz, S. (2010). Assessing Support Requirements for Multidisciplinary Team Meetings. Geraadpleegd op 18 november 2017 via https://www.researchgate.net/publication/221031008_Assessing_support_re…
  16. Kane, B., Toussaint, P., & Luz, S. (2013, februari). Shared Decision Making Needs a Communication Record. Document voorgesteld in CSCW '13Proceedings of the 2013 conference on Computer supported cooperative work, 79-90. DOI: 10.1145/2441776.2441788
  17. Lamb, B. W., Allchorne, P., Sevdalis, N., Vincent, C., & Green, J. S. (2011a). The role of the urology clinical nurse specialist in the multidisciplinary team meeting.International Journal of Urological Nursing, 5,59–64.
  18. Lamb, B. W., Jalil, R. T., Sevdalis, N., Vincent, C., & Green, J. S. (2014). Strategies to improve the efficiency and utility of multidisciplinary team meetings in urology cancer care: a survey study. BMC Health Serv Res, 14, 377. doi:10.1186/1472-6963-14-377
  19. Lamb, B. W., Sevdalis, N., Arora, S., Pinto, A., Vincent, C., & Green, J. S. (2011b). Teamwork and team decision-making at multidisciplinary cancer conferences: barriers, facilitators, and opportunities for improvement. World JSurg, 35(9), 1970-1976. doi:10.1007/s00268-011-1152-1
  20. Lamb, B. W., Sevdalis, N., Benn, J., Vincent, C., & Green, J. S. (2013). Multidisciplinary Cancer Team Meeting Structure and Treatment Decisions: A Prospective Correlational Study. Ann Surg Oncol, 20,715-722. doi:10.1245/s10434-012-2691-x
  21. Lamb, B. W., Sevdalis, N., Vincent, C., & Green, J. S. (2012). Development and Evaluation of a Checklist to Support Decision Making in Cancer Multidisciplinary Team Meetings: MDT-QuIC. Ann Surg Oncol, 19,1759-1765. doi: 10.1245/s10434-011-2187-0
  22. Lamb, B. W., Wong, H. W., Vincent, C., Green, J. S., & Sevdalis, N. (2011c). Teamwork and team performance in multidisciplinary cancer teams: development and evaluation of an observational assessment tool. BMJ Qual Saf, 20,849-856. doi:10.1136/bmjqs.2010.048660
  23. Lighter, D. E. (2015). How (and why) do quality improvement professionals measure performance? International Journal of Pediatrics and Adolescent Medicine, 2(1), 7-11. http://dx.doi.org/10.1016/j.ijpam.2015.03.003
  24. Munro, A. J., & Swartzman, S. (2013). What is a virtual multidisciplinary team (vMDT)? British Journal of Cancer, 108,2433-2441. doi: 10.1038/bjc.2013.231
  25. National Cancer Action Team [Website]. (2009). Multi-disciplinary Team (MDT) Development: Survey. Geraadpleegd op 16 november 2017 viahttp://www.ncin.org.uk/cancer_type_and_topic_specific_work/multidiscipl…
  26. National Cancer Action Team (2010). The Characteristics of an Effective Multidisciplinary Team (MDT). Geraadpleegd op 30 september 2017 via http://www.ncin.org.uk/view?rid=136
  27. National Institute for Health and Clinical Excellence (2012). Methods for the development of NICE public health guidance (third edition): Appendix H Quality appraisal checklist – qualitative studies. Geraadpleegd op 16 november 2017 via https://www.nice.org.uk/process/pmg4/chapter/appendix-h-quality-apprais…
  28. Nexuzhealth start 2018 met lancering elektronisch patiëntendossier (EPD) in 5 bijkomende ziekenhuizen. (2018). Geraadpleegd op 3 mei 2018 via http://www.cegeka.com/nl-be/nieuws/nexuzhealth-start-2018-met-lancering…
  29. Onkelinx L. (2008) Nationaal Kankerplan.3 debatdagen 30 ontmoetingen 30 initiatieven. Geraadpleegd op 23 april 2018 via https://www.health.belgium.be/sites/default/files/uploads/fields/fpshea…
  30. Ottevanger, N., Hilbink, M., Weenk, M., Janssen, R., Vrijmoeth, T., de Vries, A., & Hermens, R. (2013). Oncologic multidisciplinary team meetings: evaluation of quality criteria. J Eval Clin Pract, 19(6), 1035-1043. doi:10.1111/jep.12022
  31. Pype, P., Mertens, F., Belche, J., Duchesnes, C., Kohn, L., Sercu, M., & Deveugele, M. (2017). Experiences of hospital-based multidisciplinary team meetings in oncology: An interview study among participating general practitioners. Eur J Gen Pract, 23(1), 155-163. doi:10.1080/13814788.2017.1323081
  32. Rankin, N. M., Lai, M., Miller, D., Beale, P., Spigelman, A., Prest, G., Turley, K., & Simes, J. (2017). Cancer multidisciplinary team meetings in practice: Results from a multi-institutional quantitative survey and implications for policy change. Asia-Pac J Clin Oncol, 1–10. doi.org/10.1111/ajco.12765
  33. Rommel W., Rigolle C. (2010) Nationaal Kankerplan 2008-2010: de eindafrekening. Geraadpleegd op 23 april 2018 via http://www.komoptegenkanker.be/sites/kotk/files/evaluatie_kankerplan_20…
  34. Schöffski, P. (2017). Wekedelentumoren. Wat zijn wekedelentumoren? Geraadpleegd op 22 maart 2018 via http://www.allesoverkanker.be /wekedelentumoren
  35. Soukup, T., Lamb, B. W., Arora, S., Darzi, A., Sevdalis, N., & Green J. S. (2018).Successful strategies in implementing a multidisciplinary team working in the care of patients with cancer: an overview and synthesis of the available literature. Journal of Multidisciplinary Healthcare, 11,49-61. doi: 10.2147/JMDH.S117945
  36. Tardieu, E., Thiry-Bour, C., Devaux, C., Ciocan, D., de Carvalho, V., Grand, M., & Jovenin, N. (2012). [The place of general practitioners in cancer care in Champagne-Ardenne]. Bull Cancer, 99(5), 557-562. doi:10.1684/bdc.2012.1574
  37. Taylor, C., Brown, K., Lamb, B. W., Harris, J., Sevdalis, N., & Green, J. S. (2012a). Developing and testing TEAM (Team Evaluation and Assessment Measure), a self-assessment tool to improve cancer multidisciplinary teamwork. Ann Surg Oncol, 19(13), 4019-4027. doi:10.1245/s10434-012-2493-1
  38. Taylor, C., Atkins, L., Richardson, A., Tarrant, R., & Ramirez, A. J. (2012b). Measuring the quality of MDT working: an observational approach. BMC Cancer, 12(202).doi.org/10.1186/1471-2407-12-202
  39. Taylor, C., Shewbridge, A., Harris, J., & Green, J. S. (2013). Benefits of multidisciplinary teamwork in the management of breast cancer. Breast Cancer (Dove Med Press), 5, 79–85. doi:10.2147/BCTT.S35581
  40. UZ Gent (2016). Endocrinologie en stofwisselingsziekten (volwassenen).Geraadpleegd op 22 maart 2018 viahttps://www.uzgent.be/nl/zorgaanbod /mdspecialismen/Endocrinologie-en-Stofwisselingsziekten/Paginas/default.aspx
  41. UZ Gent. (2017a). Kerngetallen. Cijfers voor 2016. Geraadpleegd op 19 mei 2018 via https://www.uzgent.be/nl/overuz/organisatie/Paginas /Kerngetallen.aspx
  42. UZ Gent. (2017b, 19 april). UZ Gent bouwt aan een nieuw, toekomstgericht elektronisch patiëntendossier [persbericht]. Geraadpleegd op https://www.uzgent.be/nl/actueel/pers/persberichten/Paginas/UZ-Gent-bou…
  43. UZ Gent (2018a). Endocrinologie en stofwisselingsziekten (volwassenen): Team.   Geraadpleegd op 17 maart 2018 via https://www.uzgent.be/nl /zorgaanbod/mdspecialismen/Endocrinologie-en-Stofwisselingsziekten/Paginas /Team.aspx
  44. UZ Gent (2018b). Bottumoren en wekedelentumoren. Geraadpleegd op 22 maart2018 viahttps://www.uzgent.be/nl/zorgaanbod/mdspecialismen/bottumoren-en-wekede…
  45. UZ Leuven (2017a).Botkanker en kraakbeenkanker.Geraadpleegd op 22 maart 2018 viahttps://www.uzleuven.be/nl/bottumoren
  46. UZ Leuven (2017b).Weke delen tumoren. Geraadpleegd op 22 maart 2018 viahttps://www.uzleuven.be/nl/weke-delen-tumoren
  47. Van Drielen, E., de Vries, A. W., Ottevanger, P. B. N., & Hermens, R. P. M. G. (2012). Beter multidisciplinair overleg past bij betere zorg. Ned Tijdschr Geneeskd,156:A4856
  48. Vrijens, F., Kohn, L., Dubois, C., Leroy, R., Vinck, I., & Stordeur, S. (2015). 10 jaar multidisciplinaire oncologische consulten: balans en vooruitzichten – Synthese. Geraadpleegd op 29 juli 2017 via https://kce.fgov.be/sites/default/files/atoms/files/KCE_239As_oncologis…
  49. Walsh, J., Harrison, J. D., Young, J. M., Butow, P. N., Solomon, M. J., & Masya, L. (2010). What are the current barriers to effective cancer care coordination? A qualitative study. BMC Health Services Research, 10,132. doi: 10.1186/1472-6963-10-132
  50. Wekedelentumoren.Wat zijn wekedelentumoren? Geraadpleegd op 22 maart 2018 via http://www.allesoverkanker.be/wekedelentumoren
Universiteit of Hogeschool
Management en beleid van de gezondheidszorg
Publicatiejaar
2018
Promotor(en)
De Regge Melissa
Kernwoorden