Hoe kunnen we Nederlandstalig androcentrisch taalgebruik herkennen? Een kritische discoursanalyse van het radioprogramma Hautekiet.

Ashley Vandekerckhove
Taal is het medium waarlangs betekenis en dus ook cultuur wordt uitgewisseld tussen mensen. Maar wat als onze Nederlandse taal niet iedereen omvat? Binnen deze scriptie werd androcentrisch taalgebruik onder de loep genomen. Hierbij worden mannelijke vormen van woorden als de norm beschouwd, waardoor er symbolische annihilatie ontstaat van woorden die naar vrouwen verwijzen. Het zelfontworpen classificatiesysteem werd nadien gebruikt om het Nederlands taalgebruik binnen het radioprogramma Hautekiet te analyseren.

In het Nederlands spreekt men liever óver ons heen, niet over ons.

“[…] culture is about “shared meanings”. Now, language is the privileged medium in which we “make sense” of things, in which meaning is produced and exchanged. Meanings can only be shared through our common access to language. So language is central to meaning and culture and has always been regarded as the key repository of cultural values and meaning.” (Hall, Evans, & Nixon, 2013, p. xvii)

De Nederlandse taal. Elke dag opnieuw gebruiken we het om met elkaar te communiceren, om debatten te voeren, om elkaar complimenten te geven of te roddelen over die ene persoon. We vinden het iets vanzelfsprekend en denken vaak niet na waarvan een bepaald woord of bepaalde uitdrukking komt. We spreken het en gaan ervan uit dat anderen ons verstaan. Maar zoals de quote hierboven laat blijken, is taal veel meer dan spreken alleen. Taal is het medium waarlangs betekenis en dus ook cultuur wordt uitgewisseld tussen mensen. Net daarom vinden (gender)linguïste.s.n het zo belangrijk om taal breder en diepgaander te onderzoeken.

Androcentrisch taalgebruik

Mijn interesse in androcentrisch taalgebruik werd gewekt door voorbeelden die we zagen tijdens een les van de master Gender en Diversiteit. Het zinsdeel ‘jongen en meisje’ gebruiken we voortdurend in onze samenleving, maar we staan er niet bij stil dat hierachter een dubbele machtsbalans schuilt. Ten eerste wordt het mannelijke kind steevast op de eerste plaats gezet en het vrouwelijke kind op de tweede plaats. Daarnaast benoemen we het vrouwelijke kind altijd als een kleinere versie van zichzelf. Dit verkleinwoord blijven we gebruiken ook wanneer deze vrouwelijke kinderen uitgegroeid zijn tot volwassen vrouwen van 30 jaar of ouder. We kunnen dit een schoolvoorbeeld noemen van androcentrisch taalgebruik. Maar wat is dit nu voor iets?

Androcentrisme, of te alles wat als mannelijk wordt beschouwd is de norm, is een term die in de vergetelheid is geraakt in onze Nederlandstalige academische wereld. Gilman schreef in 1911 hier uitvoerig over in haar boek The man-made world, or our androcentric culture. In de praktijk kunnen we het vergelijken met de genderbias die men de laatste tijd meer en meer in wetenschappelijk onderzoek blootlegt.

Tijdens mijn literatuurstudie botste ik op een probleem: er was nog geen enkel classificatiesysteem ontwikkeld om androcentrisch Nederlandstalig taalgebruik te herkennen. Op basis van verschillende boeken en onderzoeken van Nederlandstalige genderlinguïste.s.n ben ik er in geslaagd om zo’n systeem te ontwikkelen (zie Figuur 1).

image-20180927231046-1

Figuur 1. Classificatiesysteem voor androcentrisch taalgebruik gebaseerd op eerder genderlinguïstisch

Het schoolvoorbeeld ‘jongen en meisje’ dat ik eerder gaf, kunnen we via dit classificatiesysteem plaatsen onder zowel grammaticaal asymmetrisch woordgebruik, namelijk volgorde van woordparen, alsook onder lexicaal asymmetrisch woordgebruik, namelijk verkleinwoorden. Voorbeelden die passen binnen het de categorie van generiek woordgebruik zijn de generieke hij-vorm (grammaticaal) of woorden zoals onderzoeker, student, dokter (lexicaal) waarvan we over een vrouwelijke vorm beschikken, maar amper gebruiken: onderzoekster, studente, dokteres.

Dit classificatiesysteem werd nadien gebruikt om als casus het Nederlands taalgebruik binnen het radioprogramma Hautekiet te analyseren.

Genderneutraal, -bewust of eerder -inclusief?

Een tweede, meer filosofisch probleem dat aan de oppervlakte kwam, betrof de vraag welk woord het meest geschikt was om het tegenovergestelde van androcentrisme aan te duiden. Genderneutraliteit, -bewustzijn of -inclusiviteit betekenen niet hetzelfde, maar worden in de mainstream media vaak door elkaar gehaspeld zonder dat men beseft wat voor impact dit kan hebben op ons denken en wat voor impact dit kan hebben op hoe we onze cultuur zien of interpreteren.

Genderneutraliteit is een gevaarlijke term. Hoe kan iets genderneutraal zijn als we in een androcentrische maatschappij leven? Of zoals Derrida zelf aangeeft, kan de geprivilegieerde genderpositie, wat in een androcentrische maatschappij nog steeds de man betreft, hierbij herbevestigd worden. De focus op genderneutraliteit brengt het onzichtbare gevaar van genderblindheid met zich mee, waardoor de nog steeds aanwezige machtsonevenwichten tussen vrouwen en mannen niet (h)erkend worden en de status quo behouden blijft.

Bepaalde feministische academicae.i proberen deze genderblindheid te bestrijden door meer genderbewust om te gaan met theorieën en onderzoek. In theorie klinkt deze term optimaal om de valkuilen van genderneutraliteit te ontwijken gezien men rekening houdt met de specifieke noden van vrouwen en mannen met oog op het elimineren van ongelijkheden en het promoten van gelijke verdeling van middelen. In de praktijk kan het jammer genoeg leiden tot een essentialisme van ‘vrouwelijke’ en ‘mannelijke’ kenmerken en het herbevestigen van de reeds aanwezige genderbinariteit in onze samenleving.

Zelf opteer ik om te spreken over genderinclusiviteit, waarbij het genderbinaire denken dus aan diggelen wordt geslagen en de aanwezige genderoppositie binnen onze maatschappij in plaats van het concept gender geneutraliseerd wordt. Het is dus een combinatie van de vorige twee termen waarbij we een niet-androcentrische neutraliteit combineren met een genderbewuste aanpak.

Conclusie

Zoals we in de citaat aan het begin van dit artikel lezen, omvat taal zoveel meer dan enkel het uitspreken van woorden. Het is hét medium waarlangs betekenis en dus ook cultuur wordt geproduceerd en uitgewisseld tussen mensen. Een cultuur waarin we boeken, artikels, columns enzovoort lezen met alleen maar of overwegend meer mannelijke vormen van woorden is mede verantwoordelijk voor de symbolische annihilatie van vrouwen. Vrouwen worden letterlijk weggeschreven uit de geschiedenis wanneer we hen niet expliciet benoemen.  Als we nu geen genderinclusieve taal gebruiken en de kennis en kunde van vrouwen niet letterlijk benoemen, kunnen de seksisten, mra’s en antifeministen over twintig jaar nog altijd beweren dat geen enkele vrouw iets nuttigs heeft verwezenlijkt om zo de ‘mannelijke’ superioriteit te willen herbevestigen. Zo kunnen ze het leven zuur maken van de toekomstige generaties feministe.s.n die strijden voor meer gendergelijkheid.

Wie liever de androcentrische Nederlandse taal blijft gebruiken in plaats van over te schakelen naar een meer genderinclusieve vorm spreekt dus liever óver ons heen in plaats van over ons.

 

Bibliografie

Alspach, J. G. (2017). Because Women’s Lives Matter, We Need to Eliminate Gender Bias. Critical Care Nurse, 37(2), 10–18. doi: 10.4037/ccn2017326
Barker, C., & Willis, P. (2012). Cultural studies: Theory and practice (4th ed.). Thousand Oaks, CA: SAGE Publications.
Barker, M-J., & Scheele, J. (2016). Queer: A graphic history. London: Iconic books.
Beggiato, A., Peyre, H., Maruani, A., Scheid, I., Rastam, M., Amsellem, F., … Delorme, R. (2017). Gender differences in autism spectrum disorders: Divergence among specific core symptoms. Autism Research, 10(4), 680–689. doi: 10.1002/aur.1715
Behrends, J., & Schouten, G. (2017). Home economics for gender justice? A case for gender- differentiated caregiving education. Ethical Theory and Moral Practice, 20(3), 551-565. doi: 10.1007/s10677-017-9789-y
Bem, S. L. (1993). The lenses of gender: Transforming the debate on sexual inequality. New Haven, Conn.: Yale university press.
Blumberg, R. L. (2008). The invisible obstacle to educational equality: Gender bias in textbooks. PROSPECTS, 38(3), 345–361. doi: 10.1007/s11125-009-9086-1
Bogaers, I. (2000). Sekse in sollicitatiegesprekken. In A. A. Sneller & A. Verbiest (Eds.), Wat woorden doen (pp. 93-101). Bussum: Coutinho.
Boles, J. K., & Hoeveler, D. L. (2004). Historical Dictionary of Feminism. Lanham, MD: Scarecrow Press.
Bossaert, S. (2009). Wie voert het hoogste woord? Interactie in het eerste leerjaar basisonderwijs vanuit genderperspectief. Brussel: VUBPRESS.
Browne, T. K. (2016). Why parents should not be told the sex of their fetus. Journal of Medical Ethics, 43(1), 5-10. doi: 10.1136/medethics-2015-102989
Butler, J. (2011). Speaking up, talking back: John Scott’s critical feminism. In J. Butler & E. Weed (eds.), The Question of Gender: Joan W. Scott’s Critical Feminism (pp. 11- 30). Bloomington, IN: Indiana University Press.
Butsch, R. (1998). Crystal sets and scarf-pin radios: Gender, technology and the construction of American radio listening in the 1920s. Media Culture & Society, 20(4), 557–572. doi: 10.1177/016344398020004003
Byerly, C. M, & Ross, K. (2006). Women and media: A critical introduction. Malden, Mass.: Blackwell.
Cameron, D. (2005). Lost in translation: Non-sexist language. In D. Cameron (Ed.), The feminist critique of language: A reader (2nd ed) (pp.149-154). London: Routledge
Cardoen, S. (2018, mei 14). Jan “Hautekiet trapt het af” als afscheid: Een fietstocht door Vlaanderen mét optredens. VRT NWS. Geraadpleegd via https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2018/05/14/jan- hautekiet--afscheidstournee/
Carman, C. C. (2018). The first Copernican was Copernicus: The difference between pre-Copernican and Copernican heliocentrism. Archive for History of Exact Sciences, 72(1), 1–20. doi: 10.1007/ s00407-017-0198-3
Chilet-Rosell, E. (2014). Gender bias in clinical research, pharmaceutical marketing, and the prescrip- tion of drugs. Global Health Action, 7(1), 1654-9880. doi: 10.3402/ gha.v7.25484 Cislak, A., Formanowicz, M., & Saguy, T. (2018). Bias against research on gender bias. Scientometrics 115(1), 189–200. doi: 10.1007/s11192-018-2667-0
Clark, K. (2005). The linguistics of blame: Representations of women in the Sun’s reporting of crimes of sexual violence. In D. Cameron (Ed.), The feminist critique of language: A reader (2nd ed) (pp.183-197). London: Routledge
Clemmer, E. J., & Carrocci, N. M. (1984). Effects of experience on radio language performance. Communication Monographs, 51, 116-139. doi: 10.1080/03637758409390189
Connell, R. W., & Messerschmidt, J. W. (2005). Hegemonic Masculinity: Rethinking the Concept. Gender and Society, 19(6), 829–859. doi: 10.1177/0891243205278639
Cramer, J. (2007) Radio. The more things change…. The more they stay the same. In P.J. Creedon & J. Cramer (Eds.), Women in mass communication (3rd ed.) (pp. 59-71). Thousand Oaks, Calif.: Sage Publications.
Creedon, P. J, & Cramer, J. (2007). Women in mass communication (3rd ed.). Thousand Oaks, Calif.: Sage Publications.
Darwin, H. (2017). Doing Gender Beyond the Binary: A Virtual Ethnography. Symbolic Interaction, 40(3), 317–334. doi.: 10.1002/symb.316
Dean, M., Harwood, R., & Kasari, C. (2017). The art of camouflage: Gender differences in the social behaviors of girls and boys with autism spectrum disorder. Autism, 21(6), 678–689. doi: 10.1177/1362361316671845
de Beauvoir, S. (1949). Le deuxième sexe (Vol. 2). Paris: Gallimard.
De Clercq, M., & Saeys, F. (2000). Vrouwen in het nieuws: Analyse van de m/v aanwezigheid en beeld- vorming in de Vlaamse media. Gent: RUG. Vakgroep communicatiewetenschappen.
De Lauretis, T. (1987). Technologies of gender: Essays on theory, film and fiction. Bloomington (Ind.): Indiana university press.
Demoor, M., De Bleeckere, N., & Saeys, F. (2000). Gezocht: M/V in het nieuws: De invloed van gender als productievariabele op de vrouw- en manbeelden in de media. Diepenbeek: Limburgs universitair centrum.
Derrida, J., Adner, J., Doyle, K., Hendler, G. (2005) Women in the beehive: A seminar with Jacques Derrida. Differences, 16(3), 139-157. doi: 10.1215/10407391-16-3-139
De Spiegelaere, S., & Piasna, A. (2017). The why and how of working time reduction. Geraadpleegd via https://www.etui.org/Publications2/Guides/The-why-and-how-of-working-ti…
De Swert, K., & Hooghe, M. (2010). When do women get a voice? Explaining the presence of female news sources in Belgian news broadcasts (2003-2005). European Journal of Communication, 25(1), 69–84. doi: 10.1177/0267323109354229
De Vuyst, S., Vertoont, S., & Van Bauwel, S. (2015). Belgium (Flanders). Global Media Monitoring Project 2015. National report. Geraadpleegd via de Global Media Monitoring Project website: http://cdn.agilitycms.com/who-makes-the-news/Imported/reports_2015/nati…- Flanders.pdf
De Vuyst, Sara, Vertoont, S., & Van Bauwel, S. (2016). Sekse-ongelijkheid in Vlaams nieuws: Een kwantitatieve inhoudsanalyse naar de aanwezigheid van vrouwen en mannen in Vlaamse nieuwsverhalen. Tijdschrift Voor Communicatiewetenschap, 44(3), 253–271.
Doyle, M. (2005). Introduction to The A-Z of non-sexist language. In D. Cameron (Ed.), The feminist critique of language: A reader (2nd ed) (pp.149-154). London: Routledge
Durham, M. G. (2007). Myths of race and beauty in teen magazines: A semiotic analysis. In P.J. Creedon & J. Cramer (Eds.), Women in mass communication (3rd ed.) (pp. 233-245). Thousand Oaks, Calif.: Sage Publications.
Eagly, A. H. (1987). Sex differences in social behavior: A social-role interpretation. Hillsdale, NJ: Erlbaum.
Eisend, M. (2010). A meta-analysis of gender roles in advertising. Journal of the Academy of Marketing Science, 38(4), 418–440. doi: 10.1007/s11747-009-0181-x
European Commission. (2015, maart 05). Questions and Answers: What is the EU doing for women’s rights and gender equality? [Persbericht]. Geraadpleegd via http://europa.eu/rapid/press- release_MEMO-15-4563_en.htm
European Commission, Directorate-General for Employment, Industrial Relations and Social Affairs. (1999). Images of women in the media: Report on existing research in the European Union. Luxembourg: Office for Official Publications of the European Communities.
European Institute for Gender Equality. (z.d.a). Publications & resources. Gender equality glossary and thesaurus. Geraadpleegd op 10 april 2018, via http://eige.europa.eu/rdc/thesaurus/ terms/1157
European Institute for Gender Equality (z.d.b). Gendermainstreaming. Concepts and definitions. Geraadpleegd op 14 april 2018, via http://eige.europa.eu/gender-mainstreaming/concepts- and-definitions
Expoo. (z.d.). Hoera, mijn dochter zit bij het voetbalteam. Genderbewust opvoeden: Je kind grootbren gen zonder beperkende jongenmeisjeclichés. Geraadpleegd op 16 april 2018 via http://www.vlaanderen.be/nl/publicaties/detail/hoera-mijn-dochter-zit-b… team-genderbewust-opvoeden-je-kind-grootbrengen-zonder-beperkende-jongenmeis jeclich-s
Femma. (2014). Combinatie arbeid en zorg 2.0. Geraadpleegd via https://www.amazone.be/IMG/pdf/ femma_2014_05_dossier.pdf
Foucault, M. (1989). The Order of Things. Geraadpleegd via https://is.muni.cz/el/1423/jaro2013/ SOC911/um/Michel_Foucault_The_Order_of_Things.pdf
Furnham, A., & Thomson, L. (1999). Gender role stereotyping in advertisements on two British radio stations. Sex Roles, 40(1–2), 153–165. doi: 10.1023/A:1018890719743
Gallagher, M. (2005). Who makes the news? Global Media Monitoring Project. London: World Association for Christian Communication. Geraadpleegd via de Global Media Monitoring Project website: http://cdn.agilitycms.com/who-makes-the-news/Imported/reports_2005/ gmmp-report-en-2005.pdf
Génin, F., & Masters, J. C. (2018). Sharing the burden: A neutral approach to socioecological theory. American Journal of Physical Anthropology, 165(S65), 90–103. doi: 10.1002/ajpa.23383
Gilman, C. Perkins. (1970). The man-made world, or Our androcentric culture. New York, NY: Source Book Press.
Glick, P., & Fiske, S. T. (1996). The ambivalent sexism inventory: Differentiating hostile and benevolent sexism. Journal of Personality and Social Psychology, 70, 491-512. doi:10.1037/00223514. 70.3.491
Global Media Monitoring Project. (1995). Global Media Monitoring Project. Women’s participation in the news. London: World Association for Christian Communication. Geraadpleegd via de Global Media Monitoring Project website: http://cdn.agilitycms.com/who-makes-the- news/Imported/images/reports_1995/gmmp_1995.pdf
Glorieux, I., & van Tienoven, T. P. (2016). Gender en tijdsbesteding. De (on)wankelbaarheid van genderstereotypen. Geraadpleegd via http://igvm-iefh.belgium.be/sites/default/files/95_- _gender_en_tijdsbesteding_nl.pdf
Hall, S., Evans, J., & Nixon, S. (2013). Representation: Cultural Representation and Signifying Practices (2nd ed.). Milton Keynes: Open University.
Hall, S. (2013). The work of representation. In S. Hall, J. Evans & S. Nixon (Eds.), Representation: Cultural Representation and Signifying Practices (pp. 1-59). Milton Keynes: Open University.
Halladay, A. K., Bishop, S., Constantino, J. N., Daniels, A. M., Koenig, K., Palmer, K., … Szatmari, P. (2015). Sex and gender differences in autism spectrum disorder: Summarizing evidence gaps and identifying emerging areas of priority. Molecular Autism, 6. doi: 10.1186/s13229-015- 0019-y
Hames, J. (2017). Language activism on the airwaves: Pulaar radio broadcasting in the Senegal River Valley. Communication Culture & Critique, 10(4), 657–674. doi: 10.1111/cccr.12175
Haney, J. L. (2016). Autism, females, and the DSM-5: Gender bias in autism diagnosis. Social Work in Mental Health, 14(4), 396–407. doi: 10.1080/15332985.2015.1031858
Hansen, K., Littwitz, C., & Sczesny, S. (2016). The social perception of heroes and murderers: Effects of gender-inclusive language in media reports. Frontiers in Psychology, 7. doi: 10.3389/fpsyg. 2016.00369
Harding, S. (1991). Whose science? Whose knowledge? Thinking from women's lives. Ithaca, NY: Cornell University Press.
Harlen, W., & Deakin Crick, R. (2003). Testing and motivation for learning. Assessment in Education: Principles, Policy & Practice, 10, 169–207. doi: 10.1080/0969594032000121270
Hautekiet, J. (2015, april 02). Heldere taal is een zegen voor de mensheid. deredactie.be. Geraadpleegd op 13 December 2016, via http://deredactie.be/cm/vrtnieuws/opinieblog/column/1.2290839
Hautekiet (radioprogramma). (2017, september 6). In Wikipedia. Geraadpleegd via https://nl.wikipe dia.org/wiki/Hautekiet_(radioprogramma)
Heffernan, K. (2010). Mumbling is macho: Phonetic distinctiveness in the speech of American radio DJs. American Speech, 85(1), 67–90. doi: 10.1215/00031283-2010-003
Hoorens, V. (2006). Als er geen naam op staat, gaat het over jongens: Genderstereotypes in Vlaamse kinderboeken. Leuven: Katholieke Universiteit Leuven.
Horvath, M. A. H., Hegarty, P., Tyler, S., & Mansfield, S. (2012). “Lights on at the end of the party”: Are lads’ mags mainstreaming dangerous sexism? British Journal of Psychology, 103(4), 454–471. doi: 10.1111/j.2044-8295.2011.02086.x
Howell, L., & Singer, J. B. (2017). Pushy or a princess? Women experts and British broadcast news. Journalism Practice, 11(9), 1062–1078. doi: 10.1080/17512786.2016.1232173
Howitt, D., & Cramer, D. (2011). Introduction to research methods in psychology (3rd ed.). Harlow, Essex: Pearson Education Limited.
Hurtz, W., & Durkin, K. (1997). Gender role stereotyping in Australian radio commercials. Sex Roles, 36(1–2), 103–114. doi: 10.1007/BF02766241
Hylton, J. (z.d.) Romeo and Juliet. Act 2, Scene 2: Capulet’s orchard. Geraadpleegd op 2 mei 2018, via http://shakespeare.mit.edu/romeo_juliet/romeo_juliet.2.2.html
Informatie Vlaanderen. (z.d.). Genderneutraliteit. Geraadpleegd op 10 april 2018, via https://over heid.vlaanderen.be/genderneutraliteit
Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen. (z.d.). Gender mainstreaming: Wetgeving. Geraadpleegd op 27 mei 2018 via http://igvm-iefh.belgium.be/nl/activiteiten/gender_main streaming/wetgeving
International Labor Organization. (2016). Women at Work Trends 2016. Geraadpleegd via http:// www.ilo.org/gender/Informationresources/Publications/WCMS_457317/lang--…
Irigaray, L. (2002). To speak is never neutral. (G. Schwab, Trans.) London: Continuum. (Origineel werk gepubliceerd in 1985)
Jäger, S. (2015). Discourse and knowledge: Theoretical and methodological aspects of a critical discourse and dispositive analysis. In R. Wodak & M. Meyer (Eds.), Methods of critical discourse studies (3rd ed.) (pp. 1-13). Los Angeles, Calif: SAGE.
Jan Hautekiet. (2018, februari 5). In Wikipedia. Geraadpleegd via https://nl.wikipedia.org/wiki/Jan_ Hautekiet
Jeffreys, S. (2014). Beauty and misogyny: Harmful cultural practices in the West. Londen, UK: Routledge.
Johnson, S., & Ensslin, A. (2007). “But her language skills shifted the family dynamics dramatically” Language, gender and the construction of publics in two British newspapers. Gender and Language, 1(2), 229-254. doi: 10.1558/genl.v1i2.229
Jost, J., & Kay, A. C. (2005). Exposure to benevolent sexism and complementary gender stereotypes: Consequences for specific and diffuse forms of system fustification. Journal of Personality and Social Psychology, 88, 498-509. doi: 10.1037/0022-3514.88.3.498.
Jule, A. (2017). A beginner's guide to language and gender (2nd ed.). Bristol: Multilingual Matters.
Kahneman, D., & Miller, D. T. (1986). Norm theory: Comparing reality to its alternatives. Psychological Review, 93(2), 136-153. doi: 10.1037/0033-295X.93.2.136.
Khosroshahi, F. (1989). Penguins don't care, but women do: A social identity analysis of a Whorfian problem. Language in Society, 18(4), 505-525. Geraadpleegd via http://www.jstor.org/sta- ble/4168079
Knobbe, L. (2012). Een klas vol jongens en meisjes. Leerkrachten en … competenties. Amersfoort, Nederland: Kwintessens.
Koene, J. M. (2017). Sex determination and gender expression: Reproductive investment in snails. Molecular Reproduction and Development, 84(2), 132–143. doi: 10.1002/mrd.22662 Krijnen, T., & Van Bauwel, S. (2015). Gender and media: Representing, producing, consuming. London, UK: Routledge.
Kuch, H. (2011). The rituality of humiliation: Exploring symbolic vulnerability. In P. Kaufmann & H. Kuch & C. Neuhaeuser & E. Webster (Eds.), Humiliation, degradation, dehumanization: Human dignity violated (pp. 37-57). Nederland: Springer.
Labov, W. (1972). Sociolinguistic Patterns. University of Pennsylvania Press.
Lacey, K. (1996). Feminine frequencies: Gender, German radio, and the public sphere, 1923-1945. Ann Arbor, Mich.: University of Michigan.
LaScotte, D. K. (2016). Singular they: An empirical study of generic pronoun use. American Speech, 91(1), 62–80. doi: 10.1215/00031283-3509469
Leyva, L. (2017). Unpacking the male superiority myth and masculinization of mathematics at the intersections: A review of research on Gender in mathematics education. Journal for Research in Mathematics Education, 48(4), 397-452. doi: 10.5951/jresematheduc.48.4.0397
Lievens, S., Pyck, H., Demuynck, K., Dequeecker, I., Van Nuland, M., & Liessens, L. (2007). Gezocht: Vroedvrouw (M/V): Beschrijving van een gendermainstreamingsproces in een institutionele setting – Gender in het Competentie- en Beroepen Repertorium voor de Arbeidsmarkt (CO.BR.A.). Gent: Academia Press.
MacDonald, T., Noel-Weiss, J., West, D., Walks, M., Biener, M., Kibbe, A., & Myler, E. (2016). Trans- masculine individuals’ experiences with lactation, chestfeeding, and gender identity: A quali- tative study. Bmc Pregnancy and Childbirth, 16, 106 . doi: 10.1186/s12884-016-0907-y
Macharia, S., Ndangam, L., Saboor, M., Franke, E., Parr, S., & Opoku, E. (2015). Who makes the news? Global Media Monitoring Project. London: World Association for Christian Communication. Geraadpleegd via de Global Media Monitoring Project website: http://cdn.agilitycms.com/ who-makes-the-news/Imported/reports_2015/global/gmmp_global_report_en.pdf
Macharia, S., O’Connor, D., & Ndangam, L. (2010). Who makes the news? Global Media Monitoring Project. London: World Association for Christian Communication. Geraadpleegd via de Global Media Monitoring Project website: http://cdn.agilitycms.com/who-makes-the-news/ Imported/reports_2010/global/gmmp_global_report_en.pdf
Marcum, J. A. (2017). Clinical decision-Making, gender bias, virtue epistemology, and quality healthcare. Topoi, 36(3), 501–508. doi: 10.1007/s11245-015-9343-2
Martin, P., & Papadelos, P. (2016). Who stands for the norm? The place of metonymy in androcentric language, Social Semiotics, 27(1), 39-58. doi: 10.1080/10350330.2016.1145371
Martinez, J. E. P. (2016). Women in the Spanish 20th Century radio (1924-1989). Arenal-Revista De Historia De Las Mujeres, 23(1), 35–58. Geraadpleegd via https://dialnet.unirioja.es/ descarga/articulo/5574655.pdf
Martino, W. J. (2008). Male teachers as role models: Addressing issues of masculinity, pedagogy and the re-masculinization of schooling. Curriculum Inquiry, 38(2), 189–223. doi: 10.1111/j.1467- 873X.2007.00405.x
Martorell, D. C. I., & Messalles, M. M. I. (2018). The teaching of Catalan in the radio during the Late- Francoism: Cursos. Caplletra, 0(64), 15–41. doi: 10.7203/Caplletra.64.11362
Means Coleman, R. (2011). “Roll up your sleeves!”: Black women, black feminism in feminist media studies. Feminist Media Studies, 11(1), 35–42. doi: 10.1080/14680777.2011.537023
Menegatti, M., & Rubini, M. (2017). Gender bias and sexism in language. Oxford Research Encyclope- dia of Communication. doi: 10.1093/acrefore/9780190228613.013.470
Meyer, M. (2015). Between theory, method, and politics: Positioning of the approaches to CDA. In R. Wodak & M. Meyer (Eds.), Methods of critical discourse studies (3rd ed.) (pp. 1-13). Los Angeles, Calif: SAGE.
Ministerie van Onderwijs en Vorming. (2017, mei 31). Curriculum. Eindtermen, ontwikkelingsdoelen, basiscompetenties en doelen beroepsgerichte vorming. Geraadpleegd via http://eindter men.vlaanderen.be/
Mitchell, N. (2007). Advertising women: Images, audiences, and advertisers. In P.J. Creedon & J. Cramer (Eds.), Women in mass communication (3rd ed.) (pp. 97-106). Thousand Oaks, Calif.: Sage Publications.
Monk-Turner, E., Kouts, T., Parris, K., & Webb, C. (2007). Gender role stereotyping in advertisements on three radio stations: Does musical genre make a difference? Journal of Gender Studies, 16(2), 173–182. doi: 10.1080/09589230701324736
O’Brien, A., & Suiter, J. (2017). Best and worst practice: A case study of qualitative gender balance in Irish broadcasting. Media, Culture & Society, 39(2), 259–269. doi: 10.1177/016344371668 6942
Oxfam International, & European Women’s Lobby (2010, maart 24). An Invisible Crisis? Women’s poverty and social exclusion in the European Union at a time of recession - A GenderWorks paper. Geraadpleegd via https://policy-practice.oxfam.org.uk/publications/an-invisible-crisis- womens-poverty-and-social-exclusion-in-the-european-union-a-111957
Plichart, I., & Van Den Bulck, H. (2006). Vooronderzoek naar de genderdimensie in Klare Taal. Antwerpen: Centrum voor Vrouwenstudies, Universiteit Antwerpen.
Pollitzer, E. (2017, maart 29). Will the “4th Industrial Revolution” be gender-blind? Geraadpleegd via https://www.elsevier.com/connect/will-the-4th-industrial-revolution-be-…
Project for Excellence in Journalism. (2005, mei 23). The gender gap: Women are still missing as sources for journalists. Geraadpleegd via http://assets.pewresearch.org/wp-content/uploads/ sites/13/legacy/gender.pdf
Radio 1. (2018, januari 7). Hautekiet: Schrijf je in voor #deminuut van Hautekiet. Geraadpleegd via https://radio1.be/schrijf-je-voor-deminuut-van-hautekiet
Robbins, R. (2000). Literary feminisms. New York, NY: St. Martin's press.
Rodgers, S., & Thorson, E. (2003). A Socialization Perspective on Male and Female Reporting. Journal of Communication, 53(4), 658–675. doi: 10.1111/j.1460-2466.2003.tb02916.x Rudman, L. A., & Glick, P. (2008). The social psychology of gender: How power and intimacy shape gender relations. New York, NY: The Guilford Press.
Sánchez-López, M. P., & Limiñana-Gras, R. M. (2016). Health from a gender perspective: The state of the art. In M. P. Sánchez-López & R. M. Limiñana-Gras (Eds.), The Psychology of Gender and Health: Conceptual and Applied Global Concerns (pp. 1-52). Elsevier Science. Beschikbaar via https://books.google.be/books?id=gEHQDAAAQBAJ
Schulz, D. (2012). Dis/embodying authority: Female radio “preachers” and the ambivalences. International Journal of Middle East Studies, 44(1), 23–43. doi: 10.1017/S0020743811001231
Scott, J. W. (1986). Gender: A useful category of historical analysis. The American Historical Review, 91(5), 1053–1075. doi: 10.2307/1864376
Scott, J. W. (1998). Only paradoxes to offer: French feminists and the rights of man (2nd ed.). Cambridge, Mass.: Harvard University Press.
Sczesny, S., Moser, F., & Wood, W. (2015). Beyond sexist beliefs: How do people decide to use gender- inclusive language? Personality and Social Psychology Bulletin, 41(7), 943-954. doi: 10.1177/ 0146167215585727.
Shohat, E., & Stam, R. (1994). Unthinking Eurocentrism: Multiculturalism and the Media. Londen, UK: Routledge.
Sneller, A. A., & Verbiest, A. (2000). Wat woorden doen. Bussum: Coutinho.
Sneller, A. A., & Verbiest, A. (2002). Bij wijze van schrijven: Over gender en trefzeker taalgebruik. Den Haag: Sdu Uitgevers.
Sobrino, M. A. O., & Siso, F. V. (2017). Radio drama. Production, language and narrative choices: Three approaches to the creation of space in time. Area Abierta, 17(1), 13–36. doi: 10.5209/ARAB. 53496
Sorge, R. E., & Totsch, S. K. (2016). Sex differences in pain. Journal of Neuroscience Research 95(6), 1271–1281. doi: 10.1002/jnr.23841
Spears, G., Seydegart, K., & Gallagher M. (2000). Who makes the news? Global Media Monitoring Project. London: World Association for Christian Communication. Geraadpleegd via de Global Media Monitoring Project website: http://cdn.agilitycms.com/who-makes-the-news/ Imported/reports_2000/gmmp_2000.pdf
Spender, D. (1980). Man made language. London: Routledge and Kegan Paul.
STAGES project. (2015, november). Structural Transformation to Achieve Gender Equality in Science. Guidelines. Geraadpleegd via http://www.stages.unimi.it/upload/documents/Guidelines_ STAGES _ new.pdf
Stout, J. G., & Dasgupta, N. (2011). When he doesn’t mean you: Gender-exclusive language as ostracism. Personality & Social Psychology Bulletin, 37(6), 757–769. doi: 10.1177/0146167211 406434
Taaladvies.net (z.d.). Woordgeslacht (algemeen). Geraadpleegd op 27 mei 2018 via http://taaladvies. net/ taal/advies/tekst/101/woordgeslacht_algemeen/
Taaltelefoon. (z.d.a). Organisatie: zijn/haar. Geraadpleegd op 27 mei 2018 via https://www.taaltele foon. be/organisatie-zijn-haar
Taaltelefoon. (z.d.b). Politicus/politica. Geraadpleegd op 10 mei 2018 via https://www.taaltele foon.be/politicus-politica
Tandon, N. (2008). Feminism: A paradigm shift. New Delhi: Atlantic Publishers & Distributors.
Transgender Infopunt. (z.d.) Genderdiversiteit: Non-binair. Geraadpleegd op 8 mei 2018 via http://transgenderinfo.be/m/identiteit/variaties/non-binair/
Transgender Infopunt. (2017, december 19). Update praktische info naar de nieuwe transwet. Geraadpleegd via http://transgenderinfo.be/update-praktische-info-naar-de-nieuwe-trans- wet/
UKEssays. (2015, November 23). Romantic love and consumer culture. Geraadpleegd via https://www.ukessays.com/essays/media/relationship-between-romantic-lov…- consumer-culture-media-essay.php
UNESCO. (2015). A guide for gender equality in teacher education policy and practices. Geraadpleegd via http://unesdoc.unesco.org/images/0023/002316/231646e.pdf
United Nations Statistics Division (2015, mei 21) Gender statistics manual. Glossary of terms. Geraadpleegd via https://unstats.un.org/unsd/genderstatmanual/Glossary.ashx
van Alphen, I., & Corda, A. (2006). Treatment of ‘woman’ and ‘man’ in the Dutch Word Thesaurus. In C. Bazzanella, S. Leonardi & E. Thüne (Eds.), Gender, language and new literacy: A multilingual analysis (pp. 41-61). London: Continuum.
Van Bauwel, S. (2010). Belgique (Flanders). Projet GMMP 2010. Final report. Geraadpleegd via de Global Media Monitoring Project website: http://cdn.agilitycms.com/who-makes-the- news/Imported/reports_2010/national/Belgium-Flanders.pdf
Vandervelden, J. (2017, november 14). God is voortaan genderneutraal in Zweden. VRT NWS. Geraad- pleegd via https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2017/11/24/ook-god-is-voortaan-genderneutr…- in-zweden/
Vanerum, L. (2013). Over mythes, keuzes en nuances. De feminisering van het lerarenberoep. In J. Van Thienen (Ed.), Meisjes zus, jongens zo: hoe omgaan met gender op school (pp. 37-53). Tielt: LannooCampus.
Van Hellemont, C. (2017). Grenzen aan de tolerantie voor seksistische reclame: Onderzoek naar knel- punten, weerstanden en openingen voor verandering. Antwerpen: Universiteit Antwerpen, Faculteit Sociale Wetenschappen.
Vanlommel, S. (2015, november 5). ‘Goedbedoeld seksisme’ is gevaarlijker dan de expliciet vijandelijke vorm. Geraadpleegd op 14 December 2016, via http://www.demorgen.be/ binnenland /- goedbedoeld-seksisme-is-gevaarlijker-dan-de-expliciet-vijandelijke-vorm-b4a5cc3d/
Van Zoonen, L. (1994). Feminist media studies. London: Sage.
Verbiest, A. (1991). Het gewicht van de directrice: Taal over, tegen, door vrouwen. Amsterdam: Contact.
Verbiest, A. (2000a). Onderzoek naar taalseksisme. In A. Sneller & A. Verbiest (Eds.), Wat woorden doen (pp. 41-52). Bussum: Coutinho.
Verbiest, A. (2000b). Verwoording van literair-wetenschappelijke teksten. In A. Sneller & A. Verbiest (Eds.), Wat woorden doen (pp. 149-158). Bussum: Coutinho.
Verdonck, M. (2018, maart). M/V/NIX? Waarom genderinclusieve taal nodig is. ZiZo, 14-16. Geraad- pleegd via https://zizo-online.be/article/12901
VRT. (z.d.a). Aanbod: Radio 1. Geraadpleegd op 25 mei 2018 via https://www.vrt.be/nl/aanbod/radio- 1
VRT. (z.d.b). Over de VRT: Kernopdrachten. Geraadpleegd op 25 mei 2018 via https://www.vrt.be/ nl/over-de-vrt/opdracht/kernopdrachten/
VRT. (z.d.c). Over de VRT: Omroepthema’s. Geraadpleegd op 25 mei 2018 via https://www.vrt.be/ nl/over-de-vrt/opdracht/omroepthema-s/
VRT. (z.d.d). Over de VRT: Omroepthema’s: Diversiteit. Geraadpleegd op 25 mei 2018 via https://www.vrt.be/nl/over-de-vrt/opdracht/omroepthema-s/diversiteit/
VRT. (z.d.e). Over de VRT: Omroepthema’s: Gemeenschapsvorming. Geraadpleegd op 25 mei 2018 via https://www.vrt.be/nl/over-de-vrt/opdracht/omroepthema-s/gemeenschapsvo…
VRT. (z.d.f). Over de VRT: Omroepthema’s: Innovatie. Geraadpleegd op 25 mei 2018 via https://www.vrt.be/nl/over-de-vrt/opdracht/omroepthema-s/innovatie/
VRT. (z.d.g). Over de VRT: Omroepthema’s: Taal. Geraadpleegd op 25 mei 2018 via https://www.vrt.be /nl/over-de-vrt/opdracht/omroepthema-s/taal/
VRT-Taalnet. (z.d.). Taaldatabank: Prostitué / prostituee. Geraadpleegd op 11 mei 2018 via https://taal.vrt.be/ prostitue-prostituee
Wajcman, J. (2004). TechnoFeminism. Cambridge: Polity Press.
Ward, L. F. (1925). Pure sociology: A treatise on the origin and spontaneous development of society. 2nd ed. London: MacMillan.
Ward, L. M., Rivadeneyra, R., Thomas, K., Day, K., & Epstein, M. (2013). A woman's worth: Analyzing the sexual objectification of black women in music videos. In E. L. Zurbriggen & T.-A. Roberts (Eds.), The sexualization of girls and girlhood: Causes, consequences, and resistance (pp. 39- 62). New York, NY, US: Oxford University Press.
Wharton, A. S. (2005). The sociology of gender: An introduction to theory and research. Malden, Mass.: Blackwell.
Willaert, E. (2016, maart 8). CD&V meest feministische partij? Nochtans uit ook Miet Smet zware kritiek op mannenclubje in regering. Knack. Geraadpleegd via http://www.knack.be/nieuws/ belgie/cd-v-meest-feministische-partij-nochtans-uit-ook-miet-smet-zware-kritiek-op-man nenclubje-in-regering/article-opinion-675439.html
Wodak, R. (2015a). What CDA is about: A summary of its history, important concepts and its develop- ments. In R. Wodak & M. Meyer (Eds.), Methods of critical discourse studies (3rd ed.) (pp. 1- 13). Los Angeles, Calif: SAGE.
Wodak, R. (2015b). The discourse-historical approach. In R. Wodak & M. Meyer (Eds.), Methods of critical discourse studies (3rd ed.) (pp. 1-13). Los Angeles, Calif: SAGE.
Wodak, R., & Meyer, M. (2015). Methods of critical discourse studies (3rd ed.). Los Angeles, Calif: SAGE.
Zotos, Y. C., & Tsichla, E. (2014). Female stereotypes in print advertising: A retrospective analysis. 2nd International Conference on Strategic Innovative Marketing, 148, 446–454. doi: 10.1016/ j.sbspro.2014.07.064

Universiteit of Hogeschool
Master of Arts in Gender en Diversiteit
Publicatiejaar
2018
Promotor(en)
Prof. dr. Van Bauwel
Kernwoorden