De opvallende verschillen in duurzaamheidsstrategieën tussen de oude wereld van wijn ‘Italië’ en de opkomende wijnwereld ‘België’.

Hélène Temmerman
Een onderzoek naar verschillende management instrumenten en -strategieën om een duurzame productie in de wijnsector te garanderen. In deze studie worden drie belangrijke overwegingen naar voren gebracht. Ten eerste, hoe wijnbedrijven hun duurzame toewijding presenteren, hun motivatie voor de toewijding en ten slotte hoe ze deze duurzame praktijken toepassen. De resultaten van het cross-culturele kwantitatieve onderzoek (N = 65) in Italië (Toscane en Emilia-Romagna) en België (Vlaanderen) worden bevestigd en bevraagd door de resultaten van een kleiner kwalitatief onderzoek (N = 15).

De opvallende verschillen in duurzaamheidsstrategieën tussen de oude wereld van wijn ‘Italië’ en de opkomende wijnwereld ‘België’.

Heeft u al gehoord van het bestaan van Belgische wijn?

Belgische wijn is een vrij nieuw en nog niet gekend fenomeen in de wijnwereld. Daarom is het van groot belang om de drie belangrijke overwegingen naar voren te brengen om het behoud van Belgische wijn te kunnen garanderen. Ten eerste, hoe wijnbedrijven hun duurzame toewijding presenteren, hun motivatie voor de toewijding en ten slotte hoe ze deze duurzame praktijken toepassen. Duurzame praktijken in de wijnsector is een belangrijke trend geworden en kunnen ingedeeld worden in vier pilaren van duurzaamheid: ecologie, economie, samenleving en erfgoed. De ecologische en economische dimensies van duurzaamheid worden echter als de belangrijkste beschouwd. Niettemin zijn de interne factoren, met name met betrekking tot ecologie en erfgoed, die wijnmakers naar duurzame praktijken drijven. Door het implementeren van duurzame praktijken, die veelal te maken hebben met milieuvriendelijk beheer, slagen Italiaanse en Belgische wijnhuizen erin om een gezonde productie te behouden. Aangezien de wijnindustrie een effect heeft op de externe omgeving door het gebruik van natuurlijke hulpbronnen, landschapstransformatie of afvalproductie, kan aandacht voor milieuprestaties voordelen opleveren zoals betere kwaliteit, lagere kosten, verbeterd imago en het openen van nieuwe markten. Het implementeren van die systemen is vaak vanwege filosofische overtuigingen en ethiek in het beschermen van het milieu en het onderhouden van het bedrijf voor toekomstige generaties.

De verschillende management instrumenten en -strategieën moeten grondig onderzocht  worden om een ​​duurzame productie in de wijnsector te verkrijgen. De resultaten van het cross-culturele kwantitatieve onderzoek in Italië en België worden bevestigd en bevraagd door de resultaten van een kleiner kwalitatief onderzoek.  Uit deze resultaten, de volgende opvallende verschillen tussen de gebruikte strategieën zijn terug gevonden tussen de oude wereld van wijn ‘Italië’ en de opkomende wijnwereld ‘België’.

Duurzame praktijken aangeworven door Belgische wijnhuizen verschillen fundamenteel met die van de Italiaanse wijnhuizen door het verschil in gebruik van labels; bestaande wijncultuur en traditie; en onderlinge relatie tussen de wijnhuizen.

Gebruik van labels                                                                                                    

Door een toenemende gebrek aan geïsoleerde wijngaarden is het verkrijgen en behouden van het biologische certificaat in de Belgische wijnbouw praktisch onhaalbaar. De intensivering van de landbouw maakt het moeilijker om geïsoleerde wijngaarden te vinden. Vandaar dat vervuiling van chemicaliën echter wordt, waardoor het moeilijk wordt om chemisch vrij te blijven. Als gevolg hiervan kunnen de producenten gemakkelijk hun certificaat verliezen, ongeacht hun eigen acties. De Belgische wijnsector is nog niet erg vertrouwd met het gebruik van kwaliteitslabels, maar er bestaat een opkomst. In vergelijking met Italië worden maar weinig wijngebieden, met hun eigen lokale productiesystemen, officieel erkend. Daarom creëren labels tot de dag van vandaag geen economische waarde. Sterker nog, in het algemeen zetten Belgische wijnhuizen hun wijn eerder op als een Belgisch product dan als een regionaal product. Een gemeenschappelijk geloof onder de wijnproducenten is het verenigen van het Belgische merk om te kunnen concurreren met bekende wijnproducerende landen. Omdat de concurrentie in het land laag is, wordt de biologische en biodynamische etikettering niet economisch gewaardeerd. Het gebruik van die certificeringen wordt uniek gezien als landbouwsystemen.

Bestaande wijncultuur en traditie     

Door de jonge leeftijd van Belgische wijn, bestaan er überhaupt nog geen tradities en cultuur van wijn zoals die gekend is in Italië. Het gebrek aan wijnbouwcultuur en tradities in België zorgt voor tegenstrijdige consequenties. Hoewel een gebrek aan tradities een vrijheid in manier van produceren geeft en innovatie bevordert, zorgt het ook  voor een ongemak in termen van faciliteiten en ervaring. Een voorbeeld hiervan is het recycleren van  kartonnen verpakkingen en wijnflessen. België heeft geen wijnproducerende cultuur, noch een toeleveringsketen van noodzakelijke materialen voor de productie van wijn. De aanstaande wijnproducenten moeten hun middelen vinden in de buurlanden, zoals in Duitsland en Frankrijk, maar vanwege de afstand tot de recyclingfaciliteiten is er geen winst, in beide opzichten, ecologisch en economisch.

Onderlinge relatie tussen de wijnhuizen

De Belgische wijnproducenten lijken minder problemen van oneerlijkheid en miscommunicatie tegen te komen dan in Italië. Net als in Italië bestaan er echter ook problemen in verband met miscommunicatie, zoals bureaucratie, in de Belgische wijnwereld. Vandaar dat externe gedreven kwesties vooral worden waargenomen als demotivatie voor de toepassing van duurzame praktijken. Echter, in tegenstelling tot de Italiaanse wijnindustrie profiteren Belgische wijnhuizen alleen van een open en transparante relatie tussen producenten. Als opkomend wijnland bestaat er bijna geen concurrentie tussen de wijnbedrijven. Hoewel de concurrentie wordt gezien als een belangrijk aspect voor een bloeiende wijneconomie, gebruiken de Belgische wijnproducenten het gebrek daaraan in hun voordeel. De wijnproducenten delen hun ervaringen om te kunnen concurreren, niet met elkaar, maar met sterke concurrerende wijnlanden. Sommige Belgische wijnhuizen erkennen echter dat deze transparantie op lang termijn, wanneer de industrie lucratiever zal worden, niet intact kan blijven.

Het is van uiterst belang om de verschillende duurzaamheidspraktijken in de wijnbouw te onderzoeken en in kaart te stellen. Sterker nog, met behulp van een exacte rationele evaluatie van de kosten-batenverhouding van de duurzame praktijken, kunnen indicatoren worden ontwikkeld die strategieën kunnen sturen naar duurzaamheid in de wijnsector, rekening houdend met de verschillen die kenmerkend zijn voor individuele gebieden, in termen van productie, maar ook van consumptie. Dus het "juiste goed doen" kan worden bereikt. Een beter begrip van specifieke duurzame praktijken - die mogelijk nog steeds onzekere economische kosten en baten hebben maar duidelijk grote milieu- of sociale voordelen opleveren - kan de algehele tevredenheid van het adopteren van duurzame werkwijzen verbeteren. Een gezond ‘boerenverstand’ is nodig om de juiste praktijken te selecteren en ze op de juiste schaal aan te werven voor elk soort wijnhuis. Door een 'duurzame' strategie in de wijnindustrie te implementeren, kunnen toekomstige generaties profiteren van groei, winstgevendheid en blijvend succes van de wijnindustrie voor de komende jaren.

Bibliografie

Ardente, F., Beccali, G., Cellura, M., & Marvuglia, A. (2006). POEMS: A case study of an Italian wine-producing firm. Environmental Management, 38(3), 350–364. https://doi.org/10.1007/s00267-005-0103-8

Atkin, T., Jr, A. G., & Newton, S. K. (2012). Environmental strategy: does it lead to competitive advantage in the US wine industry? International Journal of Wine Business Research, 24(2), 115–133. https://doi.org/10.1108/17511061211238911

Atkin, T., Newton, S. K., & Gilinsky, A. (2011). Sustainability in the Wine Industry: Altering the Competitive Landscape? 6th AWBR International Conference, (June), 1–18.

Borsellino, V., Migliore, G., D’Acquisto, M., Franco, C. P. Di, Asciuto, A., & Schimmenti, E. (2016b). ‘Green’ Wine through a Responsible and Efficient Production: A Case Study of a Sustainable Sicilian Wine Producer. Agriculture and Agricultural Science Procedia, 8, 186–192. https://doi.org/10.1016/j.aaspro.2016.02.092

Castellini, A., Mauracher, C., Procidano, I., & Sacchi, G. (2014). Italian market of organic wine: A survey on production system characteristics and marketing strategies. Wine Economics and Policy, 3(2), 71–80. https://doi.org/10.1016/j.wep.2014.12.001

Christ, K. L., & Burritt, R. L. (2013). Critical environmental concerns in wine production: An integrative review. Journal of Cleaner Production, 53, 232–242. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2013.04.007

Commission, E. (n.d.). Europe 2020 Strategy. Retrieved from https://ec.europa.eu/info/business-economy-euro/economic-and-fiscal-pol…- coordination/eu-economic-governance-monitoring-prevention-correction/european- semester/framework/europe-2020-strategy_nl

Fiore, M., Silvestri, R., Contò, F., & Pellegrini, G. (2017). Understanding the relationship between green approach and marketing innovations tools in the wine sector. Journal of Cleaner Production, 142, 4085–4091. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2016.10.026

Flint, D. J., & Golicic, S. L. (2009). Searching for competitive advantage through sustainability. International Journal of Physical Distribution & Logistics Management, 39(10), 841–860. https://doi.org/10.1108/09600030911011441

Flint, D. J., Golicic, S. L., & Signori, P. (2011). Sustainability through Resilience : The Very Essence of the Wine Industry. 6th AWBR International Conference, (June), 1–12.

Flores, S. S. (2018). What is sustainability in the wine world? A cross-country analysis of wine sustainability frameworks. Journal of Cleaner Production, 172, 2301–2312. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2017.11.181

Gabzdylova, B., Raffensperger, J. F., & Castka, P. (2009). Sustainability in the New Zealand wine industry: drivers, stakeholders and practices. Journal of Cleaner Production, 17(11), 992–998. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2009.02.015

Giacomarra, M., Galati, A., Crescimanno, M., & Tinervia, S. (2016). The integration of quality and safety concerns in the wine industry: The role of third-party voluntary certifications. Journal of Cleaner Production, 112(1), 267–274. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2015.09.026

Gilinsky, A., Newton, S. K., Atkin, T. S., Santini, C., Cavicchi, A., Casas, R., ... Cavicchi, A. (2015). Perceived efficacy of sustainability strategies in the US , Italian , and Spanish wine industries A comparative study. https://doi.org/10.1108/IJWBR-10-2014-0047

Gilinsky, A., Newton, S. K., & Vega, R. F. (2016). Sustainability in the Global Wine Industry: Concepts and Cases. Agriculture and Agricultural Science Procedia, 8, 37–49. https://doi.org/10.1016/j.aaspro.2016.02.006

Mariani, A., & Vastola, A. (2015). Sustainable winegrowing: Current perspectives. International Journal of Wine Research, 7(1), 37–48. https://doi.org/10.2147/IJWR.S68003

Marshall, R. S., Akoorie, M. E. M., Hamann, R., & Sinha, P. (2010). Environmental practices in the wine industry: An empirical application of the theory of reasoned action and

59

stakeholder theory in the United States and New Zealand. Journal of World Business,

45(4), 405–414. https://doi.org/10.1016/j.jwb.2009.08.009
Marshall, R. S., Cordano, M., & Silverman, M. (2005). Exploring individual and institutional

drivers of proactive environmentalism in the US wine industry. Business Strategy and

the Environment, 14(2), 92–109. https://doi.org/10.1002/bse.433
Merli, R., Preziosi, M., & Acampora, A. (2017a). Sustainability experiences in the wine

sector: toward the development of an international indicators system. Journal of Cleaner

Production. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2017.06.129
Nazzaro, C., Marotta, G., & Rivetti, F. (2016). Responsible Innovation in the Wine Sector: A

Distinctive Value Strategy. Agriculture and Agricultural Science Procedia, 8, 509–515.

https://doi.org/10.1016/j.aaspro.2016.02.058
OIV. (n.d.). International Organisation of Vine and Wine. Retrieved from http://www.oiv.int/ Planet, L. (n.d.). Map of Italy. Retrieved from

https://www.lonelyplanet.com/maps/europe/italy/
Pomarici, E., Vecchio, R., & Mariani, A. (2015). Wineries’ perception of sustainability costs

and benefits: An exploratory study in California. Sustainability (Switzerland), 7(12),

16164–16174. https://doi.org/10.3390/su71215806
Prajogo, D., Tang, A. K. Y., & Lai, K. H. (2012). Do firms get what they want from ISO 14001

adoption?: An Australian perspective. Journal of Cleaner Production, 33, 117–126.

https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2012.04.019
Pullman, M. E., Maloni, M. J., & Dillard, J. (2010). Sustainability practices in food supply

chains: How is wine different? Journal of Wine Research, 21(1), 35–56.

https://doi.org/10.1080/09571264.2010.495853
Renan O. Zocca⁎, Pedro D. Gaspar⁎, Pedro D. da Silva⁎, José Nunes†, L. P. de A. (2018).

Sustainable Food Systems from Agriculture to Industry:Improving Production and

Processing.
Santini, C., Cavicchi, A., & Casini, L. (2013). Sustainability in the wine industry: key

questions and research trends. Agricultural and Food Economics, 1(9), 1–14.

https://doi.org/10.1186/2193-7532-1-9
Sellers-Rubio, R., & Nicolau-Gonzalbez, J. L. (2016). Estimating the willingness to pay for a

sustainable wine using a Heckit model. Wine Economics and Policy, 5(2), 96–104.

https://doi.org/10.1016/j.wep.2016.09.002
Stasi, A., Muscio, A., Nardone, G., & Seccia, A. (2016). New Technologies and Sustainability

in The Italian Wine Industry. Agriculture and Agricultural Science Procedia, 8, 290–297.

https://doi.org/10.1016/j.aaspro.2016.02.023
Szolnoki, G. (2013). A cross-national comparison of sustainability in the wine industry.

Journal of Cleaner Production, 53, 243–251.

https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2013.03.045
World Commission on Environment and Development. (1987). Brundtland Report: Our

Common Future.
Zucca, G., Smith, D. E., & Mitry, D. J. (2009). Sustainable viticulture and winery practices in

California: What is it, and do customers care? International Journal of Wine Research, 1(1), 189–194. https://doi.org/10.2147/IJWR.S5788

Universiteit of Hogeschool
Master in de bio-ingenieurswetenschappen: landbouwkunde
Publicatiejaar
2018
Promotor(en)
Hans De Steur, Maurizio Canavari
Kernwoorden