Blockchain technology and smart contracts from a financial law perspective

Maurice Demeyer
Onderzoek naar de wisselwerking tussen de verscheidene soorten van financiële blockchainapplicaties en het recht.

Het ongereguleerde Wilde Westen van de crypto’s en smart contracts – of toch niet?

Crypto-innovatie in de financiële sector

Blockchain, smart contracts en cryptomunten… Intussen herkent iedereen deze termen wel. Overal zoeken visionairs naar een manier om de technologie op hun activiteiten toe te passen. Zo hopen ze bestaande procedures op disruptieve wijze te verbeteren op vlak van efficiëntie, snelheid, transparantie en veiligheid.

Deze trend vertoont zich bij uitstek in de financiële wereld. Stoutmoedige investeerders gokken dat hun cryptomunt een zoveelste keer in waarde verdubbelt, innovatieve start-ups zien een kans om zich middels een ICO op goedkope en flexibele wijze te financieren en smart contracts zullen al deze geldstromen automatisch in goede banen leiden. Velen gaan ervan uit dat deze ontwikkelingen zich in een juridisch vacuüm bevinden. Deze veronderstelling berust op het gedecentraliseerde karakter van de blockchain maar valt sterk te nuanceren.

Gedecentraliseerd en onaantastbaar

De gegevensopslag bij een blockchain gebeurt niet op één centrale plek: alle door het netwerk verbonden computers beheren samen een gemeenschappelijk grootboek. Bijgevolg telt het netwerk net zoveel kopieën van het grootboek als er deelnemende computers zijn. In combinatie met een door encryptie verweven databasestructuur garandeert deze eigenschap de integriteit van de opgeslagen gegevens. Bijgevolg maakt zo’n platform het mogelijk dat participanten transacties afsluiten waarbij ze het digitale bezit van unieke gegevensbestanden aan elkaar overdragen. Deze gegevensbestanden kunnen allerlei activa voorstellen: een cryptomunt, crypto-aandelen in een start-up of een eigendomstitel over activa in de reële wereld. Transactiepartijen hoeven elkaar niet te kennen of te vertrouwen en er geen nood aan een financiële instelling als centrale tussenpersoon. Het volledige netwerk zal nieuw ingevoerde transacties immers volgens vaste spelregels valideren, waarna alle computers de geüpdatete database opslaan. Trouwens, blockchain kan meer dan loutere eigendomsoverdrachten. Het is mogelijk om een heuse financiële overeenkomst, voor zover deze een strikte “als dit, dan dat” logica volgt, op een blockchain te operationaliseren. Dan kan een zogenaamd smart contract zichzelf op onverbiddelijke wijze afdwingen. Waarom heb je nog clearing members, een centrale tegenpartij en een settlement agent nodig als je een afgeleid financieel instrument gewoon rechtstreeks en waterdicht met een tegenpartij kan programmeren? Het feit dat de vorige zin u in de haren doet krabben, bewijst dat de veelheid aan tussenpersonen het systeem er niet duidelijker op maakt.

Financiële tussenpersonen spelen echter een belangrijke rol als aanknopingspunt voor de toepassing van het recht. Het feit dat individuele tussenpersonen de transacties in een systeem niet langer kunnen beïnvloeden, zet meteen ook de regelgever en toezichthouder buiten spel. Immers, aan wie moet je regels opleggen wanneer niemand ertoe in staat is ze zelf toe te passen? Dit is een grote ommezwaai voor uitgebreid gereguleerde sector: een amalgaam aan internationale, Europese en Belgische regels beschermt investeerders en vrijwaart de stabiliteit van de financiële markten. De voorbije bankencrisis toonde aan hoe sommige van deze regels erin slaagden erger te voorkomen. Vooral bij eventuele massa-adoptie van parallelle, niet-gereguleerde betalingssystemen en financiële markten gluurt zogenaamd “systeemrisico” om de hoek en kan de stabiliteit van ons financieel bestel in het gedrang komen.

Naar een gulden middenweg

Zo’n verregaand scenario is dus niet bepaald wenselijk. In steeds meer landen blijkt dit ook uit de wet, bijvoorbeeld omdat blockchain-gebaseerde oplossingen onder bestaande algemene bewoordingen vallen of omdat nieuwe wetgevende teksten deze innovatie uitdrukkelijk aanpakken. Ook smart contracts bevinden zich in de schaduw van het recht: het “smart” aspect is slechts de uitvoeringsmodaliteit van een juridische overeenkomst, onderhevig aan juridische geldigheidsvoorwaarden. De toepasselijkheid van de wet betekent natuurlijk niet dat de wet ook afdwingbaar is – juist, het gedecentraliseerde karakter van de blockchain bemoeilijkt dit proces.

Anderzijds is maximale decentralisatie geen noodzakelijke voorwaarde om de vruchten van de technologie te plukken. De wereld van de cryptotoepassingen is niet zo homogeen als de veelbesproken Bitcoin doet vermoeden. Een systeem waarbij niet zomaar iedereen tot de blockchain kan toetreden – zgn. “permissioned” netwerken – laat toe een zeker beleid te hanteren op het niveau van de deelnemers, transacties en de platform provider. Zo kan men verzekeren dat alle deelnemers in een interbancair vereffeningssysteem voor betalingen voldoen aan de bestaande regels over minimumkapitaal en prudentieel beleid. Ook een open, “permissionless” platform voor de verhandeling van crypto-effecten kan zich gedwongen zien bepaalde standaarden toe te passen. Een start-up die zich met succes via een dergelijk platform wil financieren heeft immers belang bij de goede reputatie van het platform. Dergelijke standaarden zullen de bekommernissen van het bestaande recht moeten vertalen naar de blockchain-context. Wanneer een “permissionless” netwerk zich niets van het voorgaande aantrekt en ondanks kwalijke reputatie toch belangrijk genoeg wordt om reële financiële schade aan te richten, kan een nationale toezichthouder toevlucht nemen tot draconische maatregelen op het randje van censuur: men kan ISP’s bijvoorbeeld gaan verplichten om alle data die van en naar de betrokken blockchain gecommuniceerd wordt te blokkeren. Tot slot geldt deze redenering ook voor een smart contracts-platform: men kan een zogenaamde “zwakke” codestructuur opleggen waardoor bepaalde actoren, zoals onze rechterlijke macht, achteraf kunnen ingrijpen. Zo’n oplossing is bijvoorbeeld nodig wanneer de geautomatiseerde uitvoering door bugs of door bedrog niet overeenstemt met de bedoeling van de contractpartijen en dus inconsistent is met de juridische contractsbegrip.

Uit het onderzoek blijkt dat nuttige blockchain-toepassingen beter niet buiten de greep van het recht vallen, en dat dit geen afbreuk doet aan de opportuniteiten die de technologie met zich meebrengt. Er is hierin natuurlijk ook een belangrijke rol voor de regelgever weggelegd. Een aanpak die de technologie ondersteunt, is strikt waar noodzakelijk en flexibel waar mogelijk, om de creatieve ontwikkelingen niet nodeloos de kop in te drukken. Om dit doel te bereiken moeten standaarden en afspraken net zo grensoverschrijdend zijn als de netwerken waarop ze betrekking hebben. De sector staat momenteel voor een belangrijke splitsing en een ideaal scenario vereist dat de technologie en het recht zich samen en niet achtereenvolgens ontwikkelen.

Bibliografie

Legislation and legislative documents

European Union

Regulation (EU) No 648/2012 of the European Parliament and of the Council of 4 July 2012 on OTC derivatives, central counterparties and trade repositories.

Regulation (EU) No 575/2013 of the European Parliament and of the Council of 26 June 2013 on prudential requirements for credit institutions and investment firms.

Regulation (EU) No 596/2014 of the European Parliament and of the Council of 16 April 2014 on market abuse.

Regulation (EU) No 909/2014 of the European Parliament and of the Council of 23 July 2014 on improving securities settlement in the European Union and on central securities depositories.

Regulation (EU) 2015/848 of the European Parliament and of the Council of 20 May 2015 on insolvency proceedings.

Regulation (EU) 2017/1129 of the European Parliament and of the Council of 14 June 2017 on the prospectus to be published when securities are offered to the public or admitted to trading on a regulated market.

Second Council Directive 89/646/EEC of 15 December 1989 on the coordination of laws, regulations and administrative provisions relating to the taking up and pursuit of the business of credit institutions.

Directive 98/26/EC of the European Parliament and of the Council of 19 May 1998 on settlement finality in payment and securities settlement systems.

Directive 2009/65/EC of the European Parliament and of the Council of 13 July 2009 on the coordination of laws, regulations and administrative provisions relating to undertakings for collective investment in transferable securities.

Directive 2009/110/EC of the European Parliament and of the Council of 16 September 2009 on the taking up, pursuit and prudential supervision of the business of electronic money institutions.

Directive 2011/61/EU of the European Parliament and of the Council of 8 June 2011 on Alternative Investment Fund Managers.

Directive 2013/36/EU of the European Parliament and of the Council of 26 June 2013 on access to the activity of credit institutions and the prudential supervision of credit institutions and investment firms.

Directive 2014/65/EU of the European Parliament and of the Council of 15 May 2014 on markets in financial instruments.

Directive (EU) 2015/849 of the European Parliament and of the Council of 20 May 2015 on the prevention of the use of the financial system for the purposes of money laundering or terrorist financing.

Directive (EU) 2015/2366 of the European Parliament and of the Council of 25 November 2015 on payment services in the internal market.

Conventions

Convention of 5 July 2006 on the Law Applicable to Certain Rights in Respect of Securities held with an Intermediary.

France

Ordonnance n° 2017-1674 du 8 décembre 2017 relative à l'utilisation d'un dispositif d'enregistrement électronique partagé pour la représentation et la transmission de titres financiers. Available at https://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT00003617…, last accessed 1 May 2018.

Guidance papers and statements

ECB, “Virtual currency schemes”, report, 2012. Available at http://www.ecb.europa.eu/pub/pdf/other/virtualcurrencyschemes201210en.p…, last accessed 15 April 2018.

ECB, “Virtual currency schemes – a further analysis”, report, 2015. Available at https://www.ecb.europa.eu/pub/pdf/other/virtualcurrencyschemesen.pdf, last accessed 15 April 2018.

ESMA, “ESMA alerts firms involved in Initial Coin Offerings (ICOs) to the need to meet relevant regulatory requirements”, statement, 13 November 2017. Available at https://www.esma.europa.eu/sites/default/files/library/esma50-157- 828_ico_statement_firms.pdf, last accessed 7 April 2018.

ESMA, “The distributed ledger technology applied to securities markets”, report, 2017. Available at https://www.esma.europa.eu/sites/default/files/library/dlt_report_-_esm…- 1121423017-285.pdf, last accessed 7 April 2018.

ESMA, “ESMA Assesses usefulness of distributed ledger technologies”, press release, 2 June 2016. Available at https://www.esma.europa.eu/press-news/esma-news/esma- assesses-usefulness-distributed-ledger-technologies, last accessed 9 April 2018.

MONETARY AUTHORITY OF SINGAPORE, “Fintech Regulatory Sandbox Guidelines”, 2016. Available at http://www.mas.gov.sg/~/media/Smart%20Financial%20Centre/Sandbox/FinTec… ulatory%20Sandbox%20Guidelines.pdf, last accessed 20 April 2018.

MONETARY AUTHORITY OF SINGAPORE, “MAS clarifies regulatory position on the offer of digital tokens in Singapore”, press release, 1 August 2017. Available at http://www.mas.gov.sg/News-and-Publications/Media-Releases/2017/MAS-cla…- regulatory-position-on-the-offer-of-digital-tokens-in-Singapore.aspx, last accessed 16 April 2018.

Case law

ECJ 22 October 2015, Skatteverket v David Hedqvist, C-264/14, EU:C:2015:718. Literature

Books and contributions
DRESCHER, D., Blockchain Basics: A Non-Technical Introduction in 25 Steps, New York,

Springer Science+Business Media, 2017.

HAUBEN, C., “Bitcoin en EU-recht: de virtuele vreemde eend in de bijt” in STORME, M.E. and HELSEN, F. (eds), Innovatie en disruptie in het economisch recht, Antwerpen, Intersentia, 2017.

LAM, H., HASHIMI, M. and SCOFIELD, B., “Enabling Reasoning with LegalRuleML” in ALFERES, J.J., BERTOSSI, L. et al. (eds), Rule Technologies: Research, Tools, and Applications: 10th International Symposium, proceedings, 6-9 July 2016.

LESSIG, L., Code version 2.0, New York, Basic Books, 2006. Available at http://codev2.cc/download+remix/Lessig-Codev2.pdf, last accessed 3 February 2018.

MARINO, B. and JUELS, A., “Setting Standards for Altering and Undoing Smart Contracts” in ALFERES, J.J., BERTOSSI, L. et al. (eds), Rule Technologies: Research, Tools, and Applications: 10th International Symposium, proceedings, 6-9 July 2016.

PETERS, G.W. and PANAYI, E., “Understanding Modern Banking Ledgers Through Blockchain Technologies: Future of Transaction Processing and Smart Contracts on the Internet of Money” in TASCA, P, ASTE, T. et al. (eds), Banking Beyond Banks and Money. New Economic Windows, Cham, Springer, 2016.

PROCTOR, C., Mann on the Legal aspects of money, Oxford, Oxford University Press, 2012, 10.

VERHAERT, R., Blockchain, de overheid aan of in de ketting?, Brugge, Vanden Broele, 2016.

VERHELST, J.L., “Zijn cryptomunten munten? Een analyse van Bitcoin” in STORME, M.E. and HELSEN, F. (eds), Innovatie en disruptie in het economisch recht, Antwerpen, Intersentia, 2017.

Journals and online research papers

ATHANASSIOU, P., “Impact of digital innovation on the processing of electronic payments and contracting: an overview of legal risks”, ECB Legal Working Paper Series 2017. Available at https://www.ecb.europa.eu/pub/pdf/scplps/ecb.lwp16.en.pdf?344b9327fec91… 64a94f6e, last accessed 15 April 2018.

ATHEY, S., PARASHKEVOV, I., SARUKKAI V. and J. XIA, “Bitcoin Pricing, Adoption, and Usage: Theory and Evidence”, working paper, 2016. Available at https://www.gsb.stanford.edu/faculty-research/working-papers/bitcoin-pr…- usage-theory-evidence, last accessed 14 April 2018.

BLEMUS, S., “Law and Blockchain: a legal perspective on current regulatory trends worldwide”, RTDF 2017, 4.

CAYTAS, J.D., “Developing Blockchain Real-Time Clearing and Settlement in the EU, U.S. and Globally”, Columbia Journal of European Law: Preliminary Reference 2016.

CLACK, C.D., BAKSHI, V.A. and BRAINE, L., “Smart Contract Templates: foundations, design landscape and research directions”, position paper, 2016. Available at https://arxiv.org/pdf/1608.00771v2.pdf, last accessed 24 April 2018.

CLAESSENS, S. and KODRES, L., “The Regulatory Responses to the Global Financial Crisis: Some Uncomfortable Questions”, IMF Working Paper 2014. Available at https://www.imf.org/external/pubs/ft/wp/2014/wp1446.pdf, last accessed 16 April 2018.

GIANCASPRO, M., “Is a ‘smart contract’ really a smart idea? Insights from a legal perspective”, Computer Law & Security Review 2017, 33, 825-835.

GIKAY, A.A., “Regulating decentralized cryptocurrencies under payment services law: lessons from European Union law”, Journal of Law, Technology & the Internet 2018, 9.

HACKER, P. and THOMALE, C., “Crypto-Securities Regulation: ICOs, Token Sales and Cryptocurrencies under EU Financial Law”, 2017. Available at https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3075820, last accessed 12 February 2018.

HASSAN, S. and DE FILIPPI, P., “The expansion of algorithmic governance: from Code is Law to Law is Code” Field Actions Science Reports 2017.

JACCARD, G., “Smart Contracts and the Role of Law”, Justletter IT 2017, 23, 7.
JENSEN, M. and MECKLING, W., “Theory of the Firm: Managerial Behavior, Agency Costs

and Ownership Structure”, Journal of Financial economics 1976, 3(4), 305-360.

KARAINDROU, E., “Distributed ledger technology and the future of payment services”, 2017. Available at https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3078523, last accessed 10 March 2018.

LEE, L., “New Kids on the Blockchain: How Bitcoin’s Technology Could Reinvent the Stock Market”, Hastings Business Law Journal 2016, 12(2), 81-132.

MANDENG, O. J., “Cryptocurrencies, monetary stability and regulation: Germany’s nineteenth century private banks of issue”, LSE Institute of Global Affairs 2018. Available at http://www.lse.ac.uk/iga/assets/documents/research-and-publications/LSE…- 2018-Ousmene-Mandeng.pdf, last accessed 11 March 2018.

MICHELER E. and VON DER HEYDE, L., “Holding, clearing and settling securities through blockchain/distributed ledger technology: creating an efficient system by empowering investors”, Journal of International Banking & Financial Law 2016, 652-656.

MILLS, D., WANG, K. et al., “Distributed ledger technology in payments, clearing, and settlement”, Finance and Economics Discussion Series 2016. Available at https://www.federalreserve.gov/econresdata/feds/2016/files/2016095pap.p…, last accessed 17 April 2018.

MOONEY, C.W., “Beyond negotiability: a new model for transfer and pledge of interests in securities controlled by intermediaries”, Cardozo L. Rev. 1990, 12.

NABILOU, H. and PRÜM, A., “Ignorance, Debt and Cryptocurrencies: The Old and the New in the Law and Economics of Concurrent Currencies”, 2018. Available at https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3121918, last accessed 11 April 2018.

PAECH, P., “Securities, intermediation and the blockchain: an inevitable choice between liquidity and legal certainty?”, Unif. L. Rev. 2016, 21, 612-639.

PAECH, P., “The Governance of Blockchain Financial Networks”, Mod. L. Rev. 2017, 1073- 1110.

RASKIN, M., “The Law and Legality of Smart Contracts”, Geo. L. Tech. Rev. 2017, 305-341. SZABO, N., “Formalizing and Securing Relationships on Public Networks”, First Monday

1997.
THÉVENOZ, L., “Intermediated Securities, Legal Risk, and the International Harmonisation

of Commercial Law”, Stan. J.L. Bus. & Fin. 2008, 3.

TJONG TJIN TAI, E., “Formalizing contract law for smart contracts”, Tilburg private law working paper series 2017. Available at https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3038800, last accessed 8 April 2018.

TJONG TJIN TAI, E., “Smart contracts en het recht”, NJB 2017, 92(3), 176-183.
VAN DER ELST, C. and LAFARRE, A., “Blockchain and the 21st Century Annual General

Meeting”, European Company Law Journal 2017, 4, 167-176.

WRIGHT, A. and DE FILIPPI, P., “Decentralized Blockchain Technology and the Rise of Lex Cryptographia”, 2015. Available at https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2580664, last accessed 7 March 2017.

YERMACK, D., “Is Bitcoin a real currency? An economic appraisal”, working paper, National Bureau of Economic Research Working Paper Series 2013. Available at http://www.nber.org/papers/w19747, last accessed 14 March 2018.

Whitepapers, blog articles and various electronic sources

DUTCHCHAIN, “The real value of bitcoin and crypto currency technology - The Blockchain explained”, video, 2014. Available at https://www.youtube.com/watch?v=YIVAluSL9SU, last accessed 6 March 2017.

FRIEDL, S., “An Illustrated Guide to Cryptographic Hashes”, 2005. Available at http://www.unixwiz.net/techtips/iguide-crypto-hashes.html, last accessed 15 April 2018.

HEARN, M., “Corda: A distributed ledger”, whitepaper, 2016. Available at https://docs.corda.net/_static/corda-technical-whitepaper.pdf, last accessed 5 May 2018.

ISDA and LINKLATERS, “Whitepaper: Smart Contracts and Distributed Ledger – A Legal Perspective”, 2017. Available at https://www.isda.org/a/6EKDE/smart-contracts-and- distributed-ledger-a-legal-perspective.pdf, last accessed 24 April 2018.

LANTMÄTERIET et al., “The Land Registry in the blockchain – testbed”, report, 2017. Available at https://chromaway.com/papers/Blockchain_Landregistry_Report_2017.pdf, last accessed 9 April 2017.

LIM, C., SAW, T.J., and SARGEANT, C., “Smart Contracts: Bridging the Gap Between Expectations and Reality”, blog, 2016. Available at https://www.law.ox.ac.uk/business-law- blog/blog/2016/07/smart-contracts-bridging-gap-between-expectation-and-reality, last accessed 2 May 2018.

NAKAMOTO, S., “Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System”, 2008. Available at https://bitcoin.org/bitcoin.pdf, last accessed 6 March 2017.

R3 LIMITED, “Writing a contract”, 2018. Available at https://docs.corda.net/tutorial- contract.html, last accessed 26 April 2018.

SANTANDER, INNOVENTURES et al., “The Fintech 2.0 Paper: rebooting financial services”, 2016. Available at http://santanderinnoventures.com/wp-content/uploads/2015/06/The- Fintech-2-0-Paper.pdf, last accessed 17 April 2018.

SCHWARTZ, D., YOUNGS, N. and BRITTO, A., “The Ripple Protocol Consensus Algorithm”, Ripple Labs Inc 2014. Available at https://ripple.com/files/ripple_consensus_whitepaper.pdf, last accessed 15 April 2018.

STARK, J., “Making Sense of Blockchain Smart Contracts”, 2016. Available at https://www.coindesk.com/making-sense-smart-contracts/, last accessed 22 April 2018.

SWANSON, T., “Consensus-as-a-service: a brief report on the emergence of permissioned, distributed ledger systems”, 2015. Available at http://www.ofnumbers.com/wp- content/uploads/2015/04/Permissioned-distributed-ledgers.pdf, last accessed 7 April 2018.

SWIFT, “gpi Nostro Proof of Concept”, interim report, 2017. Available at

https://www.swift.com/news-events/press-releases/swift-tests-show-block…- potential-for-global-liquidity-optimisation, last accessed 15 April 2018.

SWIFT, “SWIFT on distributed ledger technologies”, position paper, 2016. Available at https://www.swift.com/resource/swift-distributed-ledger-technologies, last accessed 15 April 2018.

SZABO, N., “A Formal Language for Analyzing Contracts”, 2002. Available at

http://www.fon.hum.uva.nl/rob/Courses/InformationInSpeech/CDROM/Literat… nterschool2006/szabo.best.vwh.net/contractlanguage.html, last accessed 24 April 2018.

SZABO, N., “Smart Contracts”, 1994. Available at

http://www.fon.hum.uva.nl/rob/Courses/InformationInSpeech/CDROM/Literat… nterschool2006/szabo.best.vwh.net/smart.contracts.html, last accessed 24 April 2018.

WESTPAC BANKING, “Blockchain Demystified”, video, 2016. Available at https://youtu.be/LdOcXXB48fI, last accessed 6 March 2017.

X., “Gartner Hype Cycle for Emerging Technologies”, 2017. Available at

https://blogs.gartner.com/smarterwithgartner/files/2017/08/Emerging-Tec…- Cycle-for-2017_Infographic_R6A.jpg, last accessed 20 February 2018.

Colloquia

MAIJOOR, S., “Regulatory measures to prevent another crisis”, transcript, 19 November 2014. Available at https://www.esma.europa.eu/sites/default/files/library/2015/11/2014- 1382.pdf, last accessed 22 April 2018.

MARCKX, T., “Blockchain: disrupting markets & governments”, Ghent, 25 October 2017. MUYLDERMANS, C., ZHANG, J. and WAUTERS, N., “Becon Blockchain Conference”, Brussels, 8 March 2017.

RICHELLE, J. and BERGER, P., “Studiedagen Instituut Financieel Recht: Fintech”, Brussels, 16 January 2018.

VERSLYPE, K., “Bitcoin, Blockchain & Smart Contracts – Inleiding voor juristen”, Ghent, 26 October 2017.

Newspaper articles

ARNOLD, M., “Five ways banks are using blockchain”, Financial Times, 16 October 2017. Available at https://www.ft.com/content/615b3bd8-97a9-11e7-a652-cde3f882dd7b, last accessed 20 April 2018.

CHAVEZ-DREYFUSS, G., “Sweden tests blockchain technology for registry”, Reuters, 16 June 2016. Available at http://www.reuters.com/article/us-sweden-blockchain- idUSKCN0Z22KV, last accessed 10 March 2017.

HERN, A., “Bitcoin mining consumers more electricity a year than Ireland”, The Guardian, 27 November 2017. Available at https://www.theguardian.com/technology/2017/nov/27/bitcoin-mining-consu…- electricity-ireland, last accessed 8 March 2018.

JEMIMA, K., “Blockchain insiders tell us why we don’t need blockchain”, Financial Times, 2 May 2018. Available at https://ftalphaville.ft.com/2018/05/02/1525253799000/Blockchain-insider…- we-don-t-need-blockchain/, last accessed 2 May 2018.

KAMINSKA, I. and MURPHY, P., “Bitcoin’s surge fuels fears of asset bubble”, Financial Times, 14 May 2017. Available at https://www.ft.com/content/ce3ef54e-371b-11e7-bce4- 9023f8c0fd2e, last accessed 20 April 2018.

KAMINSKA, I., “Decentralized courts and blockchains”, Financial Times, 29 April 2016. Available at https://ftalphaville.ft.com/2016/04/29/2160502/decentralised-courts-and- blockchains/, last accessed 5 May 2018.

MURPHY, H. and STAFFORD, P., “Blockchain explainer: a revolution in its infancy”, Financial Times, 2 February 2018. Available at https://www.ft.com/content/6c707162-ffb1- 11e7-9650-9c0ad2d7c5b5, last accessed 20 April 2018.

MURPHY, H. and THOMPSON, B., “Law firms look to capitalise on initial coin offering boom”, Financial Times, 26 March 2018. Available at https://www.ft.com/content/2ae9154c-1d56-11e8-aaca-4574d7dabfb6, last accessed 20 April 2018.

SAMSON, A., “SEC accuses crypto-bank of fraud, halts $1bn initial coin offering”, Financial Times, 30 January 2018. Available at https://www.ft.com/content/678a75dc-05cc-11e8- 9650-9c0ad2d7c5b5, last accessed 5 May 2018.

SKINNER, C., “Will the blockchain replace SWIFT?”, American Banker, 8 March 2016. Available at https://www.americanbanker.com/opinion/will-the-blockchain-replace-swift, last accessed 16 April 2018.

WEINLAND, D. and LUCAS, L., “Asian investors flock to initial coin offerings despite bans”, Financial Times, 14 November 2017. Available at https://www.ft.com/content/05b2748c- c903-11e7-aa33-c63fdc9b8c6c, last accessed 20 April 2018.

Universiteit of Hogeschool
Master in de rechten
Publicatiejaar
2018
Promotor(en)
Prof. Dr. Michel Tison
Kernwoorden
Share this on: