België aan het begin van het atoomtijdperk: Representatie van kernenergie in de Belgische pers en op Expo 58

Jasper Coppens
Deze scriptie handelt over de beginperiode van kernenergie, met een focus op België, ruwweg te situeren in de jaren vijftig en hoe dat thema aan bod kwam in de Belgische pers en op Expo 58.

Kernuitstap maakt einde aan utopische droom

Het artikel bevindt zich in PDF in bijlage.

Bibliografie

Bibliografie

Bronnen

 

 

FLON, P., HAESAERTS, P. en SCHOUKENS, G., Expo 58, dvd, Cinematek, 2006.

FALK, A., Brochure Studiecentrum voor kernenergie te Mol, Brussel, 1959.

‘Het Atoom’, VRT-archief, 19 mei 1958.

‘Journaal: Amerikaans paviljoen’, VRT-archief, 4 juli 1958.

BRUSSEL, Koninklijke Bibliotheek van België, Algemene catalogus, FS XCIII 163 A: CINEX, Plan Expo 58: panoramisch plan, 1958.

Postkaart Atomium, 1958.

‘Prinses Margareth op Expo 1958’, VRT-archief, 1 oktober 1958.

Expotopia, dvd, Cinematek, 2011.

‘Radiobiologie’, VRT-archief, 6 oktober 1958.

‘Rondo in Swing’, VRT-archief, 24 mei 1958.

 

De Standaard

VELTMAN,J., ‘Een der vaders van de atoombom in de schaduw van het Atomium’, De Standaard (20 juni 1958), 6.

VERVOORT, D., ‘Atoomkracht en geleide projektielen’, De Standaard (21 juli 1958), 5.

‘Afbeelding Atomium’, De Standaard (13 april 1958), 8.

‘Amerika werkt hard aan atoomvliegtuig’, De Standaard (22 november 1957), 3.

‘Amerikanen ongerust over ‘schone bom’’, De Standaard (8 december 1958), 3.

‘Akkoord tussen VS en Euratom’, De Standaard (9 november 1958), 5.

‘Atomen zichtbaar maken’, De Standaard (10 januari 1958), 7.

‘Atoom-evenwicht verhindert de oorlog’, De Standaard (23 maart 1958), 1/5.

‘Atoom te magisch’, De Standaard (10 september 1958), 1.

‘Atoomeeuw is reeds 205 ontploffingen rijk’, De Standaard (3 november 1958), 1.

‘Atoomduikboot Nautilus opent nieuw tijdvak’, De Standaard (10 augustus 1958), 1.

‘Atoomduikboten onschadelijk’, De Standaard (24 augustus 1958), 3.

‘Atoomgeleerden exposeren bestraalde vruchten’, De Standaard (8 oktober 1958), 3.

‘Atoomijsbreker te Leningrad van stapel’, De Standaard (6 december 1957), 3.

‘Atoomstralingen verhogen risico van kanker en leucemie’, De Standaard (1 oktober 1957), 1.

‘Atoomzuilen te Windscale worden gereinigd’, De Standaard, (27 oktober 1957), 3.

‘Bescherming tegen ionizerende stralingen’, De Standaard (1 november 1957), 6.

‘België koopt twee reaktorkernmatrijzen in Amerika’, De Standaard (2 mei 1958), 5.

‘Belgisch uranium voor de vrede’, De Standaard (16 december 1957), 3.

‘Bertrand Russell en het atoomgevaar’, De Standaard (9 januari 1958), 9.

‘Bouw van atoomfabrieken’, De Standaard (1 oktober 1957), 9.

‘Brits toestel tegen oververhitting A-zuilen’, De Standaard (18 maart 1958), 3.

‘Britse en Amerikaanse geleerden temmen waterstofbom’, De Standaard (25 januari 1958), 9.

‘Britten bezig met waterstofkernen te versmelten’, De Standaard (19 november 1957), 3.

‘De dreigende atoomdood, De Standaard (6 oktober 1957), 3.

‘De kernwapenstop’, De Standaard (26 augustus 1958), 3.

‘De kernwetenschappen in België’, De Standaard (18 juli 1958), 5.

‘De konferentie te Genève’, De Standaard (4 september 1958), 3.

‘De petroleum en de Wereldtentoonstelling’, De Standaard (30 oktober 1957), 5.

‘De techniek in de dienst van de mens’, De Standaard (17 april 1958), 1.

‘De tentoonstelling’, De Standaard (13 april 1958), 8.

‘De toekomst is aan de atoomduikboot’, De Standaard (19 december 1957), 3.

‘De wedloop naar de dood’, De Standaard (24 november 1957), 1; 6.

‘Doelmatigheid in de energiepolitiek’, De Standaard (13 september 1958), 1.

‘Een Amerikaan ziet het paviljoen der wetenschappen’, De Standaard (27 augustus 1958), 5.

‘Een praktische bijdrage tot de wereldvrede’, De Standaard (18 april 1958), 2.

‘Een radio-aktieve motor’, De Standaard (11 augustus 1958), 7.

‘Eisenhower vangst Spoetnik-schok op’, De Standaard (9 november 1957), 1.

‘Energiebronnen’, De Standaard (26 januari 1958), 7.

‘Energietekort op lange termijn’, De Standaard (23 december 1958), 5.

‘Euromarkt en Euratom starten te Brussel’, De Standaard (26 januari 1958), 1.

‘Franse atoombom in de maak’, De Standaard (6 februari 1958), 9.

‘Franse atoombom niet voor de eerstvolgende weken’, De Standaard (13 november 1958), 1.

‘Geen kernindustrie te Inga’, De Standaard (18 april 1958), 6.

‘Het Atomium’, De Standaard (20 februari 1958), 7.

‘Het Europees scheikundig centrum te Mol’, De Standaard (3 januari 1958), 6.

‘Het Russisch antwoord?’, De Standaard (3 februari 1958), 3.

‘Hirosjima’s kankerbom’, De Standaard (7 januari 1958), 3.

‘Honderdduizend frank per sekonde voor bewapening’, De Standaard (2 februari 1958), 1.

‘Kernontploffingen stellen komende geslachten aan onbekende gevaren bloot’, De Standaard (11 augustus 1958), 1.

‘Kernstop een stap vooruit’, De Standaard (8 december 1958), 3.

‘Kernwapens voor het Zwitserse leger’, De Standaard (13 juli 1958), 1.

‘Konferentie atoomdeskundigen met sukses bekroond’, De Standaard (22 augustus 1958), 3.

‘Kongo krijgt atoomreaktor’, De Standaard (23 oktober 1958), 2.

‘Leven met de bom… en met de anderen’, De Standaard (18 september 1958), 7.

‘Maakt de atoomnijverheid de rijken nog rijker?’, De Standaard (5 september 1958), 1-2.

‘Minister Scheyven ontvangt afgevaardigden van Amerikaanse Kongreskomitee voor Atoomenergie, De Standaard (14 september 1958), 5.

‘Nederland en het radioaktief gevaar’, De Standaard (4 februari 1958), 6.

‘Nehroe : Stopt kernproefnemingen’, De Standaard (29 november 1957), 9.

‘Onderzoeksprogramma voor kernreaktoren’, De Standaard (25 december 1958), 10.

‘Op zoek naar ‘steen der wijzen’’, De Standaard (7 juli 1958), 6.

‘Over drie jaar een ruimtemens’, De Standaard (14 november 1957), 3.

‘Over Strontium’, De Standaard (20 oktober 1957), 7.

‘Peenemünde wordt atoombasis’, De Standaard (9 januari 1958), 1.

‘Produktie van atoomzuil te Harwell onderbroken’, De Standaard (10 maart 1958), 3.

‘Radioactiviteit en kernenergie’, De Standaard (23 oktober 1958), 2.

‘Radioaktief ongeval zal geen erge gevolgen hebben’, De Standaard (21 januari 1958), 3.

‘Russen beproeven kernvliegtuig’, De Standaard (1 december 1958), 1.

‘Russen stellen wapenvrij luchtruim voor’, De Standaard (16 maart 1958), 1.

‘Stralingsdeskundigen luiden alarmklok’, De Standaard (13 augustus 1958), 1.

‘Sovjetunie slingert kunstmaan 900 km hoog’, De Standaard (6 oktober 1957), 1.

‘Technische vooruitgang op de WT’, De Standaard (26 mei 1958), 8.

 ‘Uranium in West-Duitsland’, De Standaard (26 januari 1958), 3.

‘Uranium slaat af’, De Standaard (5 december 1958), 3.

‘Vader van de waterstofbom somber gestemd’, De Standaard (20 december 1957), 3.

‘Vertikaal tijdperk’, De Standaard (5 november 1957), 8.

‘Vier Nobelprijzen: 3 Russen, 1 Brit’, De Standaard (29 oktober 1958), 3.

‘Voor atoomschuilkelders heeft Amerikaans kongres geen geld’, De Standaard (3 juli 1958), 8.

‘V.S. lanceren hun satelliet’, De Standaard (2 februari 1958), 1.

‘V.S. treden tijdperk van commerciële atoomkracht binnen’, De Standaard (4 december 1957), 3.

‘Weldra supertankers met atoomaandrijving’, De Standaard (27 januari 1958), 5.

‘Wetenschappelijk onderzoek is ook voor Vlaanderen van belang’, De Standaard (16 november 1958), 2.

 

Le Soir

BRENEAU, A., ‘L’âge d’or nucléaire dans dix ou vingt ans’, Le Soir (8 april 1958), 4.

DE GEYNST, R., ‘La rançon du progrès nucléaire’, Le Soir (15 oktober 1957), 5.

DE GEYNST, R., ‘Les accidents de l’âge nucléaire’, Le Soir (15 januari 1958), 1.

KAISIN, A., ‘Energie et civilisation’, Le Soir (4 december 1957), 2.

REBUFFAT, C., ‘M. Hirsch pense à l’atome mais aussi à l’Europe’, Le Soir (12 februari 1959), 2.

REBUFFAT, C.,‘Progrès britanniques dans l’ère atomique’, Le Soir (19 augustus 1958), 1.

‘Ce que sera l’an 2000 d’après des savants Russes et Américains’, Le Soir (4 januari 1958), 5.

‘Difficultés et possibilités de l’Euratom’, Le Soir (4 februari 1958), 2.

‘Energie et civilisation’, Le Soir (5 december 1957), 7.

‘Énergie nucléaire’, Le Soir (11 december 1957), 2.

‘Informations financières et économ’, Le Soir (4 maart 1959), 12.

‘L’accident atomique de Windscale’, Le Soir (19 oktober 1957), 5.

‘L’accident au réacteur de Windscale’, Le Soir (25 januari 1958), 4.

‘L’armée, le service militair et de charges de la défense’, Le Soir (14 mei 1958), 2.

‘L’atome dans l’Atomium ou l’effort nucléaire en Belgique’, Le Soir (3 mei 1958), 2.

‘L’avion à propulsion atomique va-t-il prochainement une réalité’, Le Soir (6 januari 1958), 5.

‘La construction de centrales éléctriques nucléaires est hors de question dans les territoires sous-développés’, Le Soir (17 december 1957), 7.

‘La domestication de l’énergie thermonucléaire’, Le Soir (4 maart 1958), 3.

‘La législation Euratom de protection sanitaire contre les radiations’, Le Soir (20 oktober 1958), 3.

‘La mise hors de service du réacteur de Windscale’, Le Soir (13 oktober 1957), 4.

‘La pile de Windscale dix fois plus dangereuse que la bombe d’Hirsohima’, Le Soir (21 maart 1958), 7.

‘La protection contre les radiations’, Le Soir (1 oktober 1957), 2.

‘La puissance thermonucléaire domestiquée par les Anglais’, Le Soir (12 januari 1958), 3.

‘La réalisation du barrage d’Inga, Le Soir (27 april 1958), 2.

‘La réception du 1er janvier à l’ambassade de France’, Le Soir (3 januari 1958), 2.

‘L’énergie atomique sera compétitive pour l’Europe en 1980’, Le Soir (11 september 1959), 2.

‘L’énergie nucléaire et la santé publique’, Le Soir (3 april 1958), 2.

‘L’installation à Moll des usines d’Eurochemic’, Le Soir (3 januari 1958), 2.

‘Le lait radio-actif de Windscale’, Le Soir (16 oktober 1957), 4.

‘Les centrales nucléaires fonctionnent ‘bien’’, Le Soir (3 september 1959), 3.

‘L’U.R.S.S. propose à Genève des rencontres annuelles de savants’, Le Soir (4 september 1958), 3.

‘M. Hubert parle de l’avenir de l’industrie nucléaire en Belgique’, Le Soir (21 maart 1958), 7.

‘Recherche de nouvelles sources d’énergie atomique’, Le Soir (5 januari 1958), 7.

‘Six inventions d’où sort toute la civilisation’, Le Soir (9 augustus 1958), 7.

‘Une catastrophe nuclèaire se serait produite en Sibérie’, Le Soir (2 mei 1958), 3.

 ‘Vers la fusion nucléaire contrôlée’, Le Soir (25 januari 1958), 3.

 

Literatuur

 

De Redactie, ‘IEA pleit tegen Belgische kernstop’, 2011 (www.deredactie.be). Geraadpleegd op 19 mei 2018.

BARBÉ, L., België en de bom, 2014 (www.lucbarbe.com). Geraadpleegd op 17 april 2018.

BAYER, F., Nuclear Energy Futures: the Appropriation of the "Atomic Age" in post-war Austria, onuitgegeven masterproef, Universiteit Wenen, department Wetenschap-Technologie-Samenleving, 2015.

BEYLER, R., ‘The demon of technology, mass society, and atomic physics in West Germany, 1945–1957’, History and Technology, 19 (2003), 227-239.

BINGHAM, A., ‘’The Monster’? The British popular press and nuclear culture, 1945–early 1960s’, The British Journal for the History of Science, 45 (2012), 609-624.

BODANSKY, D., Nuclear Energy: Principles, Practices, and Prospects, New York, 2008.

BOGAARDT, M., Zo zijn onze atomen: het grootse avontuur van de ontdekking en het gebruik der atoomenergie, De Haan, 1958.

BUCH, P. en VERLINDEN, J., L'uranium, la Belgique et les puissances : marché de dupes ou chef d'œuvre diplomatique?, Brussel, 1995.

BUELENS, F., Congo 1885-1960. Een financieel-economische geschiedenis, Berchem, 2007.

BURKETT, J., ‘The Campaign for Nuclear Disarmament and changing attitudes towards the Earth in the nuclear age‘, The British Journal for the History of Science, 45 (2012), 625-639.

BURR, W. en MONTFORD, H., The Making of the Limited Test Ban Treaty, 1958-1963, 2003 (www.nsarchive2.gwu.edu). Geraadpleegd op 25 april 2018.

CORNETT, J., ‘Bombs, Bikinis, and Godzilla: America’s Fear and Fascination of the Atomic Bomb as Evidenced Through Popular Media, 1946-1962.’, Onuitgegeven masterproef, Eastern Kentucky University, departement geschiedenis, 2017.

DESPY-MEYER, A. e.a., Geschiedenis van de wetenschappen in België. 1815-2000, Brussel, 2001.

DEVOS, R. en DE KOONING, M., ’20 jaar tijd vooruit? Architectuur en vormgeving op Expo 58’, E. MARTENS red., Expo 58, Brussel, 2006.

DEVOS, R. en DE KOONING, M., Moderne Architectuur op Expo 58, Brussel, 2006.

DIETZ, M.C. e.a., ‘Folgen der sowjetischen Plutoniumproduktion in der Anlage von Majak’, Zentralblatt für Arbeitsmedizin, Arbeitsschutz und Ergonomie, 67 (2017), 270-274.

DIN, A. M., ‘Nuclear Test Bans’, Journal of Peace Research, 24 (1987), 105-110.

DOCKRILL, S., bespreking van I. CHERNUS, Eisenhower's Atoms for Peace, , College Station, 2002, Journal of Cold War Studies, 6 (2004), 134-136.

Emerging Nuclear Energy Countries, 2017 (http://www.world-nuclear.org). Geraadpleegd op 26 april 2018.

FONTEYN, G., Kernenergie 1n België: historiek en berichtgeving in de Vlaamse pers, onuitgegeven masterproef, Universiteit Gent, departement geschiedenis, 2001.

FORGAN, S. ‘Atoms in Wonderland’, History and Technology, 19 (2003), 177-196.

FREMONT-SMITH, F., ‘The mental health aspects of the peaceful use of atomic energy’, American Journal of Orthopsychiatry, 28 (1958), 456-466.

GARLAND, J.A. en WAKEFORD, R., ‘Atmospheric emissions from the Windscale accident of October 1957’, Atmospheric Environment, 41 (2007), 3904-3920.

GEORGE, P., ‘L'état actuel de la question de l'énergie atomique’, Annales de Géographie, 67 (1958), 193-205.

GILBERT, J., bespreking van P. BOYER, By the Bomb's Early Light: American Thought and Culture at the Dawn of the Atomic Age, New York, 1985, The Journal of American History, 73 (1986), 247-248.

GILLON, L., De kwestie kernenergie: Welke energie voor onze toekomst?, Antwerpen, 1980.

GRANT, M.,’Images of Survival, Stories of Destruction: Nuclear War on British Screens, 1945- c.1963’, Journal of British Cinema and Television, 10 (2012), 7-26.

GRANT, M., bespreking van D. VAN LENTE red. The Nuclear Age in Popular Media: A Transnational History, 1945–1965, New York, 2012, Social History, 39 (2014), 604-605.

HECHT, G., The Radiance of France: Nuclear Power and National Identity after World War II, Cambridge, 2009.

HENNEBERT, D., Expo 58, Elsene, 2004.

HENNEBERT, D., ‘Expo 58. Een terugblik’, in E. MARTENS red., Expo 58, Brussel, 2006.

HEWEDY, A., ‘Nasser and the Crisis of 1956’, W.M. ROGER LOUIS en R. OWEN red., Suez 1956: The Crisis and the Consequences,, Oxford, 1989, 161-172.

HEWLETT, R. en HOLL, J., Atoms for Peace and War, 1953-1961: Eisenhower and the Atomic Energy Commission, Oakland, 1989.

HOLLOWAY, D., Stalin and the Bomb, New Haven, 1994.

KINT, J., Expo 58 als Belichaming van het Humanistisch Modernisme, Rotterdam, 2001.

KNIGHT, A., bespreking van D. HOLLOWAY, Stalin and the Bomb: The Soviet Union and Atomic Energy 1939-1956, New Haven, 1996, The American Historical Review, 101 (1996), 215-216.

KRIGE, J., American Hegemony and the Postwar Reconstruction of Science in Europe, Cambridge, 2006.

KRIGE, J., ‘The Peaceful Atom as Political Weapon: Euratom and American Foreign Policy in the Late 1950s’, Historical Studies in the Natural Sciences, 38 (2008), 5-44.

KRIGE, J. en PESTRE, D., Science in the twentieth century, Abingdon, 1997.

LAES, E., MESKENS, G. en CHAYAPATHI, L., Kernenergie (on)besproken: een geschiedenis van het maatschappelijke debat over kernenergie in België, Leuven, 2008.

LAES, e.a., Kernenergie en Maatschappelijk Debat, 2004 (www.ist.vito.be). Geraadpleegd op 4 mei 2018.

LANOUETTE, W., ‘Atomic Energy, 1945-1989’, The Wilson Quarterly, 9 (1985), 90-131.

MADDOCK, R.T., ‘Nuclear energy in the Soviet Union’, Energy Policy, 11 (1983), 324-332.

MARTIN, C., PORTELLI, A. en GUARNIERI, F., ‘Myths and representations in French nuclear history: The impact on decommissioning safety’, 22nd European Safety and Reliability Conference, 2013, 13p.

MÖLLERS, N., ‘Electrifying the World. Representations of Energy and Modern Life at World’s Fairs, 1893-1982.’, N. MÖLLERS en K. ZACHMANN red., Past and Present Energy Societies: How Energy Connects Politics, Technologies and Cultures, Wetzlar, 2012.

NEVI, R., Expo 58, Antwerpen, 2008.

NIEBURG, H.L., ‘Euratom: A Study in Coalition Politics’, World Politics, 15 (1963), 597-622.

Ostural-Spur, 2010 (www.commons.wikimedia.org). Geraadpleegd op 18 april 2018.

PLUVINAGE, G. red., Expo 58: Tussen droom en werkelijkheid, Tielt, 2008.

Reacteurs nucleaires dans le monde 2011, 2012 (www.commons.wikimedia.org). Geraadpleegd op 20 april 2018.

RENN, O. en MARSHALL, J.P., ‘Coal, uclear and energy olicies in Germany: From the 1950’s to the ‘ Energiewende’’, Energy Policy, 99 (2016), 224-232.

REYNEBEAU, B., Het energievraagstuk in België: de opkomst van de kernenergie, onuitgegeven masterproef, Universiteit Gent, departement geschiedenis, 2000.

RYDELL, R. en N. GWINN red., Fair Representations: World’s Fairs in the Modern World, Amsterdam, 1994.

SCHROEDER-GUDEHUS, B. en CLOUTIER, D., ‘Popularizing science and technology during the cold war: Brussels 1958’, R. RYDELL en N. GWINN red., Fair Representations: World’s Fairs in the Modern World, Amsterdam, 1994, 157-180.

SCHWELB, E., ‘The Nuclear Test Ban Treaty and International Law’, The American Journal of International Law, 58 (1964), 642-670.

SHERRY, M., bespreking van S. WEART, Nuclear Fear: A History of Images, Cambridge, 2009, The American Historical Review, 94 (1989), 1340-1341.

SIMONS, H., ‘World-Wide Capabilities for Production and Control of Nuclear Weapons’, Daedalus, 88 (1959), 385-409.

SIOEN, L., ‘De meltdown van de nucleaire droom’, De Standaard (19 maart 2011). (www.standaard.be)

STARCKX, S., Kernenergie in België: een opmerkelijke geschiedenis, 2016 (www. eoswetenschap.eu). Geraadpleegd op 5 mei 2018.

TELLER, E. en LATTER, A., Onze toekomst en de kernenergie, A. KOLSTEREN vert., Utrecht, 1959.

TRIBOT, J.P., Bruxelles 58, année-lumière, Brussel, 2008.

VAN LENTE, D., ‘A Tamed Schrew? Images of the Atomic Age in Dutch Popular Culture, 1945-1957’, D. VAN LENTE red, The Nuclear Age in Popular Media, New York, 2012.

VANDERLINDEN , J, A propos de l’uranium Congolais, Brussel, 1991.

VERHAEGHE, J.L., De toepassingen voor vredesdoeleinden der kernenergie, Brussel, 1959.

VERMEERSCH, E., De ogen van de panda: Een milieufilosofisch essay. Een kwarteeuw later, Antwerpen, 2010.

VON WEIZSÄCKER C.F., Het tijdperk der atoomenergie, R. LIMBURG vert., Utrecht, 1959.

WEART, S., ‘Nuclear Fear: A History of Images’, Cambridge, 1988.

Worldwide nuclear testing, 2013 (www.commons.wikimedia.org). Geraadpleegd op 18 april 2018.

ZEMAN, S., “Taking Hell’s Measurements”: Popular Science and Popular Mechanics Magazines and the Atomic Bomb from Hiroshima to Bikini’, Journal of Popular Culture, 41 (2008), 695-711.

Universiteit of Hogeschool
Master in de Geschiedenis
Publicatiejaar
2018
Promotor
Prof. Dr. Geert Vanpaemel
Kernwoorden