On the borderline: literary analysis of 'blackness' in the narratives of Yamada Eimi

Steffie Vandelacluze
Deze masterscriptie beoogt de Japanse auteur Yamada Eimi (1959-) te situeren in het literaire landschap. Hoewel Yamada Eimi zichzelf beschouwt als een 'zwarte auteur', blijft ze echter wel doelbewust in het Japans schrijven. Uit deze context ontwikkelen zich bijgevolg twee hoofdvragen. Ten eerste, is het mogelijk voor een Japanse auteur om 'zwarte fictie' te schrijven? Ten tweede, is het werkelijk Yamada Eimi's bedoeling om de zwarte identiteit aan te nemen, rekening houdend met het Japanse literaire publiek dat Yamada voor ogen heeft?

Negers, jazz en seks: hedendaagse Japanse literatuur anders bekeken

Vergeet die kimono’s, onderdanigheid en hoge dosis zen attitude die maar al te vaak worden toegeschreven aan de moderne Japanse vrouw. Yamada Eimi, of Amy Yamada zoals ze zichzelf noemt, is een hedendaagse Japanse schrijfster die juist dit stereotiep beeld de wereld tracht uit te helpen door middel van haar literaire werken. Haar verhalen draaien veelal om een vrijgevochten Japanse vrouw op zoek naar avontuur en een ontsnappingsroute uit de patriarchale maatschappij, die verwikkelt raakt in een turbulente affaire met een Afro-Amerikaan. Voeg daarbij een hallucinante jaren ‘80-sfeer en stevige portie soulmuziek en jazz, en het plaatje is compleet.

 

Van naaktmodel tot prijswinnend auteur

Amy Yamada (Tokio, 1959) heeft altijd al een voorliefde voor literatuur gehad en schreef zich bijgevolg in om Japanse literatuur te studeren aan Meiji Universiteit. Daar kwam ze onder andere in contact met de Afro-Amerikaanse cultuur waarvan ze nog steeds helemaal in de ban is. Ook de wereld van manga (Japanse strips) was haar niet ontgaan: ze stopte haar studies om zich volledig te kunnen wijden aan het schrijven van manga. Gedurende haar tijd als manga-auteur werkte ze ook als naaktmodel en als bar hostess in Roppongi, een populaire uitgaansbuurt in Tokio.

Yamada’s ervaringen in Roppongi en haar relatie met een Afro-Amerikaan vormden het uitgangspunt voor haar eerste literaire werk, Bedtime Eyes uitgegeven in 1985. Haar literair debuut ging echter niet over rozen. De Japanse critici kregen het nogal warm van de seksueel expliciete scènes, het excentrieke Japanse vrouwelijk hoofdpersonage en het verschijnen van een Afro-Amerikaan -zowel met als zonder kleren- in Bedtime Eyes. Ze waren namelijk niet gewend aan dit soort controversiële onderwerpen in literatuur, maar waren wel onder de indruk van Amy Yamada’s expressieve taalgebruik dat doet denken aan soulmuziek en jazz. Yamada’s Bedtime Eyes werd uiteindelijk bekroond met de Japanse Bungei-prijs, wat een Japanse literaire prijs voor nieuw talent is.

 

“De enige sista in de wereld”

In Engelse vertaling verschenen onder andere: Bedtime Eyes, The Piano Player’s Fingers, Jesse’s Spine en Trash. De verhalen spelen zich zowel in Japan als in de Verenigde Staten af waardoor de grenzeloze culturen ook meteen van het blad rollen. Amy Yamada neemt je mee van Japan naar New York en terug. Dit doet ze onder meer door vaak Amerikaans slang te gebruiken. In het Japans doet ze dat op een unieke wijze, namelijk door te spelen met de Japanse karakters en de verschillende manieren waarop ze gelezen kunnen worden. Het spelen met de Japanse karakters is daarmee ook haar handelsmerk geworden.

Ook maakt Amy Yamada gretig gebruik van populaire soul en jazz nummers die ze verwerkt in het verhaal. In haar Japanse kortverhalenbundel Soul Music Lovers Only heeft elk verhaal de titel van een bekend soul of jazz nummer en hun inhoud is gebaseerd op de songteksten. Zo maakte Amy Yamada gebruik van het nummer Me and Mrs. Jones waarmee Billy Paul in 1972 een wereldhit scoorde. Yamada’s geschreven versie van Me and Mrs. Jones, nu ook voor het eerst vertaald naar het Engels, vertelt het verhaal van een onmogelijke liefde. Willy, een zeventienjarige onervaren jongen wordt smoorverliefd op Mrs. Jones, een rijpere Afro-Amerikaanse gehuwde dame die de taak op zich neemt om puberende jonge mannen in te wijden in de kunsten der liefde, met alle gevolgen van dien.

Je zou je nu kunnen afvragen: “Gaat het nu eigenlijk om Japanse literatuur of om Afro-Amerikaanse literatuur?” Amy Yamada is er zelf niet eenduidig over, zelf zegt ze: “de enige sista (Afro-Amerikaans slang voor sister) in de wereld te zijn die het Japans op een mooie wijze weet te gebruiken”. Met andere woorden, Yamada laat zich niet zomaar in een hokje duwen. Op deze manier maakt Yamada komaf met verouderde Japanse ideeën die het unieke van het Japanse ras onderstrepen en nauwelijks ruimte laten voor etniciteit die niet de Japanse is. Deze strikte opvatting wordt aangeduid met de Japanse term nihonjinron, waarvoor Amy Yamada duidelijk haar ongenoegen laat blijken.

 

Zeewier en chocolade

Daarnaast laat Amy Yamada ook haar stem als vrouw doorklinken. De Japanse hoofdpersonages zijn telkens dames die het imago van de traditionele Japanse vrouw aan stukken rijten. Ze weten wat ze willen, zijn seksueel vrijgevochten en laten zich niets opdringen door de Japanse patriarchale maatschappij. Hoewel dergelijke verhaallijnen tegenwoordig de wenkbrauwen niet meer doen rijzen, was het in de jaren ’80 wel behoorlijk indrukwekkend en ophefmakend.

Vele passages halen zowel het sublieme van het Japanse ras alsook de eer van de Japanse man in één ruk onderuit. Yamada is een grote fan van de Afro-Amerikaanse penis en steekt het onder geen stoelen of banken. Meer zelfs, vaak gebruikt ze het als een manier om de Japanse man (lees: patriarchale maatschappij) te kleineren.  De volgende passage uit Bedtime Eyes illustreert dit perfect: “Zijn piemel was niet het soort walgelijk rode ding zoals van blanke mannen. Ook was het niet het pathetische, kinderachtige ding van Japanse mannen, van het soort waar je niets mee bent totdat het in je zit. Bij Japanse mannen maak ik me voortdurend zorgen dat ik verstrengeld raak in hun schaamhaar omdat het zo goed lijkt op een bosje zeewier dat boven komt drijven op zee. Misschien was het omdat Spoon’s schaamhaar hetzelfde kleur had als zijn huid, maar ik was een en al verwondering voor zijn piemel. Het was magnifiek, zoals een grote reep chocolade, terwijl ik er gretig naar staarde kon ik het niet helpen dat ik begon te watertanden.”

 

Kortom, de excentrieke karakters die Yamada portretteert en de verhaallijnen die zich op het randje van het absurde bevinden laten een andere kant van de hedendaagse Japanse literatuur zien. Waarschuwing voor wie zich wil wagen aan haar boeken: niet voor tere zieltjes.

Bibliografie

Bigsby, C. W. E. "The Divided Mind of James Baldwin." Journal of American Studies 13, no. 3 (1979): 325-42.

 

Bridges, William H. "Playing in The Shadows: Fictions of Race and Blackness in Postwar Japanese Literature." PhD dissertation Princeton University, 2012.

 

Cixous, Hélène and Clément Catherine. The Newly Born Woman. USA: University of Minnesota Press, 1986.

 

Cornyetz, Nina. "Power and Gender in the Narratives of Yamada Eimi." In The Woman's Hand: Gender and Theory in Japanese Women's Writing, edited by P. G. Schalow and Janet A. Walker, 425-457. California: Standford University Press, 1996.

 

Cornyetz, Nina. "Fetishized Blackness: Hip Hop and Racial Desire in Contemporary Japan." Social Text, no. 41 (1994): 113-39.

 

Davis, Charles. "The Mixed Heritage of the Modern Black Novel." Ralph Ellison: Modern Critical Views. Ed. Harold Bloom. New York: Chelsea House, 1986.

 

Doak, Kevin M. A History of Nationalism in Modern Japan: Placing the People. Brill, 2006.

 

Ehara, Yumiko, Yanagida Eino, and Long Paula. "Japanese Feminism in the 1970s and 1980s." U.S.-Japan Women's Journal. English Supplement, no. 4 (1993): 49-69.

 

Gates, Henry. The Signifying Monkey: A Theory of Afro-American Literary Criticism. New York: Oxford University Press, 1988.

 

Hasegawa, Kei. Seiai no gensetsu: Beddo taimu aizu (The Discourse of Sexual Love: Bedtime Eyes). Gendaa de yomu ai, sei, kazoku (Reading Love, Sex, and Family through Gender). Ed. Kei Hasegawa and Hiroko Iwabuchi. Tokyo: Tokyodō shuppan, 2006.

 

Hirota, Aki. "Image-Makers and Victims: The Croissant Syndrome and Yellow Cabs." U.S.-Japan Women's Journal. English Supplement, no. 19 (2000): 83-121.

 

Ishikawa, Satomi.  Seeking the Self: Individualism and Popular Culture in Japan. Bern: Peter Lang, AG, European Academic Publishers, 2007.

 

Iwao, Sumiko. The Japanese Woman: Traditional Image and Changing Reality. New York: The Free Press, 1993.

 

Kawash, Samira. Dislocating the Color Line: Identity, Hybridity, and Singularity in African-American Narrative. California: Stanford University Press, 1997.

 

Kelsky, Karen. "The Gender Politics of Women's Internationalism in Japan." International Journal of Politics, Culture, and Society 10, no. 1 (1996): 29-50.

 

Kitamura, Aya. "Subverting from Within: Images and Identities of Japanese Women." U.S.-Japan Women's Journal, no. 29 (2005): 37-59.

 

Kiuchi, Toru, Butler Robert J., and Hakutani Yoshinobu, ed. The Critical Response in Japan to African American Writers. New York: Peter Lang Publishing, 2003.

 

Koshiro, Yukiko. "Beyond an Alliance of Color: The African American Impact on Modern Japan." Positions: East Asia Cultures Critique, vol. 11 no. 1 (2003): 183-215.

 

Ma, Karen.  The Modern Madame Butterfly: Fantasy and Reality in Japanese Cross-cultural Relationships. Charles E. Tuttle, 1996.

 

Manabe, Kazufumi and Befu Harumi. “Japanese Cultural Identity: An Empirical Investigation of Nihonjinron.” In Rethinking Japan: Social sciences, ideology & thought Vol. 2, edited by Boscaro Adriana, Gatti Franco, and Raveri Massimo, 89-102. Psychology Press, 1990.

 

Mizuta, Noriko. “'Kaku' josei to 'yomu' josei: feminizumu bungaku hihyō no kadai (feminizumu hihyō no kanōsei) (The Woman Who Writes and the Woman Who Reads: Feminist Criticism in Modern Literature (The Possibility of Criticism on Feminism).” Japanese Literature 36, no. 1 (1987): 45-52.

 

Mori, Maryellen T. "The Liminal Male as Liberatory Figure in Japanese Women's Fiction." Harvard Journal of Asiatic Studies 60, no. 2 (2000): 537-94.

 

Mulhern, Chieko. Japanese Women Writers: A Bio-Critical Sourcebook. Greenwood, 1994.

 

Okada, Richard. "Positioning Subjects Globally: A Reading of Yamada Eimi." U.S.-Japan Women's Journal. English Supplement, no. 9 (1995): 111-26.

 

Russell, John. "Race and Reflexivity: The Black Other in Contemporary Japanese Mass Culture." Cultural Anthropology 6, no. 1 (1991): 3-25.

 

Sakurai, Tetsuo. “The Generation Gap in Japanese Society since the 1960s.” In Japan's Changing Generations: Are Young People Creating a New Society? Edited by Mathews, G., and White Bruce. London: RoutlegdeCurzon, 2004.

 

Sallis, John, ed. Deconstruction and philosophy: The texts of Jacques Derrida. University of Chicago Press, 1987.

 

Slaymaker, Douglas. The Body in Postwar Japanese Fiction. Oxon: Routlegde, 2004.

 

Sugimoto, Yoshio. An Introduction to Japanese Society. Cambridge University Press, 2014.

 

Tsuruta, Kinya. Nihon bungaku ni okeru 'tasha' (The "Other" in Japanese Literature). Tokyo: Shinʼyôsha, 1994.

 

Tucker, Lindsey. "Alice Walker's The Color Purple: Emergent Woman, Emergent Text." Black American Literature Forum 22, no. 1 (1988): 81-95.

 

Warren, Kenneth. What Was African American Literature? Cambridge: Harvard University Press, 2011.

 

Wimsatt, W. K., and Beardsley M. C. "The Intentional Fallacy." The Sewanee Review 54, no. 3 (1946): 468-88.

 

Winston, Napier, ed.  African American Literary Theory. New York: New York University Press, 2000.

 

Yamada, Eimi. Me and Mrs. Jones. In Sōru Myūjikku Rabāzu Onrī (Soul Music Lovers Only). Tokyo: Kadogawa Shoten, 1987.

 

Yamada, Eimi. Precious Precious. In Sōru Myūjikku Rabāzu Onrī (Soul Music Lovers Only). Tokyo: Kadogawa Shoten, 1987.

 

Yamada, Eimi. X-Rated Blanket. Translated by Nina Cornyetz. In New Japanese Voices: The Best of Contemporary Fiction from Japan, ed. Helen Mitsios. New York: Atlantic Monthly Press, 1991, 50-54.

Yamada, Eimi. Trash. Translated by Johnson Sonya L. New York: Penguin Books USA, 1996.

 

Yamada, Eimi. Bedtime Eyes. In Bedtime Eyes. Translated by Gunji Yumi and Jardine Marc. New York: St. Martin's Press, 2006.

 

Yamada, Eimi. The Piano Player's Fingers. In Bedtime Eyes. Translated by Gunji Yumi and Jardine Marc. New York: St. Martin's Press, 2006.

 

Yamada, Eimi. Jesse. In Bedtime Eyes. Translated by Gunji Yumi and Jardine Marc. New York: St. Martin's Press, 2006.

 

Zlomislic, Marko. Jacques Derrida's Aporetic Ethics. Lexington Books, 2007.

Universiteit of Hogeschool
Oosterse Talen en Culturen (afstudeerrichting Japan)
Publicatiejaar
2017
Promotor(en)
Prof. Dr. Christian Uhl
Kernwoorden
Share this on: