Voor de vader een zegen, voor de moeder een vloek? Een veldexperiment naar ongelijke behandeling in de Vlaamse arbeidsmarkt op basis van ouderschap

Lauren Aers
Correspondentieonderzoek naar de impact van ouderschap op de aanwervingskansen van mannen en vrouwen en de heterogeniteit van dit effect naar aantal kinderen, opleidingsniveau, gendervertegenwoordiging, sector en tewerkstellingsregime.

Kinderen beïnvloeden jobkansen

Moederschapsbonus bij twee kinderen, vaders benadeeld

Het hebben van kinderen heeft een invloed op de aanwervingskansen van mannen en vrouwen – zij het elk op een andere manier. Voor mannen brengt het vaderschap lagere kansen op de arbeidsmarkt met zich mee. Bij vrouwen heeft het moederschap an sich geen effect op de arbeidsmarktuitkomsten, maar wel het aantal kinderen dat de vrouw heeft.

We kunnen er onze klok haast op gelijk stellen; met het vallen van de eerste blaadjes en het heropenen van de schoolpoorten laaien de discussies weer hevig op rond de combinatie werk-gezin. Het hele jaar door kruipt menig journalist en columnist in de pen over ploetermoeders en allerlei andere onderwerpen gerelateerd aan het jongleren van een succesvolle baan en het opvoeden van kinderen. Of hoe zat het ook al weer met die te lang durende zomervakantie? Maar de vraag die geen van ons durft te stellen is hoe die kleine sloebers de kansen beïnvloeden van diegenen die op zoek gaan naar een job.

Correspondentieonderzoek

Om voor eens en voor altijd een antwoord te bieden op de vraag of ouders anders behandeld worden op de arbeidsmarkt dan hun kinderloze collega’s werd een correspondentieonderzoek opgezet. Naar 480 vacatures werden telkens twee cv’s uitgestuurd waarvan steeds een kandidaat kinderen had en de andere niet. Door de reacties van de werkgevers op deze sollicitaties te registreren, kan onder andere nagegaan worden welke profielen de hoogste kans hebben om uitgenodigd te worden voor een eerste kennismakingsgesprek. Dit voorziet ons van een indicatie van de profielen die uiteindelijk de job aangeboden krijgen.

Moederschapsbonus bij 2 kinderen

In Amerikaanse context werd bij vergelijkbaar onderzoek een zogenaamde moederschapsmalus onderscheiden. In tegenstelling tot deze verwachte negatieve impact van kinderen op de arbeidsmarktuitkomsten van vrouwen, zien we in huidig onderzoek geen significant verschillende behandeling van vrouwen met of zonder kinderen. Een verdere opdeling van de data leidt tot opvallende conclusies met betrekking tot het aantal kinderen, waarbij vrouwen met twee kinderen voordeel halen uit hun moederschap ten opzichte van kinderloze vrouwen. Moeders met één kind ontvangen dan weer minder uitnodigingen dan vrouwen zonder kinderen. Een verklaring die hiervoor aangereikt wordt, is dat werkgevers uitgaan van het idee van het gezin met twee kinderen. Hieruit vloeit de verwachting voort dat vrouwen met geen of één kind een hogere kans hebben om nog aan (verdere) gezinsuitbreiding te doen en dus een verwachte lagere productiviteit hebben. De opmerkelijkste bevinding van het onderzoek is bovendien dat in Vlaamse context vooral mannen met kinderen moeten inboeten aan aanwervingskansen op de arbeidsmarkt, een zogenaamde vaderschapsmalus.

De vaderschapsmalus onder de loep

De algemene bevinding dat vaders in vergelijking met kinderloze mannen 18 procent minder uitnodigingen ontvangen voor een gesprek kan nog verder worden verfijnd. Zo wordt de vaderschapsmalus voornamelijk gedreven door typisch mannelijk-gedomineerde beroepen, waarbij vaders bijna veertig procent minder uitnodigingen ontvingen voor een kennismakingsgesprek dan hun kinderloze tegenhangers. Opvallend is bovendien dat we een vadersmalus kunnen onderscheiden bij jobs in de private sector, maar dat mannen die solliciteren voor een job in de publieke sector net voordeel halen uit hun vaderschapsstatus. Een mogelijke verklaring voor de vaderschapsmalus in termen van jobkansen bestaat uit het signaal dat uitgaat van een man die in zijn cv opgeeft kinderen te hebben. Werkgevers zouden hier een toewijding aan het gezin uit kunnen afleiden, die haaks staat op een toewijding aan de carrière.

Bibliografie

Albert, R., Escot, L., & Fernández-Cornejo, J.A. (2011). A field Experiment to study sex and age discrimination in the Madrid labour market. The International Journal of Human Resource        Management, 22(2), 351-375.

Altonji, J.G., & Blank, R.M. (1999). Race and gender in the labor market. In Ashenfelter, O., & Card, D. (Eds.), Handbook of labor economics (pp. 3143-3259). Amsterdam: North-Holland.

Amuedo-Dorantes, C., & Kimmel, J. (2005). The motherhood wage gap for women in the United States: The importance of college and fertility delay. Review of Economics of the Household, 3(1), 17-48.

Anderson, D.J., Binder, M., & Krause, K. (2002). The motherhood wage penalty: Which mothers pay it and why?. The American Economic Review, 92(2), 354-358.

Anderson, D.J., Binder, M., & Krause, K. (2003). The motherhood wage penalty revisited: Experience, heterogeneity, work effort, and work-schedule flexibility. Industrial and Labor Relations Review, 56(2), 273-294.

Anker, R. (1997). Theories of occupational segregation by sex: An overview. International Labour Review, 136(3), 315-340.

Aranda, B., & Glick, P. (2013). Signalling devotion to work over family undermines the motherhood penalty. Group Processes & Intergroup Relations, 17(1), 91-99.

Arrow, K.J., (1972). Models of job discrimination, and, some mathematical models of face in the labor market. In Pascal, A.H. (Ed.), Racial Discrimination in Economic Life (pp. 83-102 & 187-204). Lexington Mass: Lexington Books.

Astone, N.M., Dariotis, J.K., Sonenstein, F.L., Pleck, J.H., & Hynes, K. (2010). Men’s work efforts and the transition to fatherhood. Journal of Family and Economic Issues, 31(1), 3-13.

Baert, S. (2014). Career lesbians. Getting hired for not having kids? Industrial Relations Journal, 45(6), 543-561.

Baert, S. (2016). Wage subsidies and hiring chances for the disabled: Some causal evidence. The European Journal of Health Economics, 17(1), 71-86.

Baert, S., & Balcaen, P. (2013). The impact of military work experience on later hiring chances in the civilian labour market. Evidence from a field experiment. Economics: The Open-Access, Open-Assessment E-Journal, 7(37), 1-17.

Baert, S., Cockx, B., Gheyle, N., & Vandamme, C. (2015). Is there less discrimination in occupations where recruitment is difficult? Industrial & Labor Relations Review, 68(3), 467-500.

Baert, S., De Pauw, A.-S., & Deschacht, N. (2016). Do employer preferences contribute to sticky floors? Industrial & Labor Relations Review, 69(3), 714-736.

Baert, S., & Omey, E. (2015). Hiring discrimination against pro-union applicants: The role of union density and firm size. De Economist, 163(3), 263-280.

Baert, S., & Verhofstadt, E. (2015). Labour market discrimination against former juvenile delinquents: Evidence from a field experiment. Applied Economics, 47(11), 1061-1072.

Becker, G.S. (1957). The Economics of Discrimination. Chicago: University of Chicago Press.

Becker, G.S. (1981). A Treatise on the Family. (2nd ed.). Cambridge, Massaschusetts: Harvard University Press.

Becker, G.S. (1985). Human capital, effort, and the sexual division of labor. Journal of Labor Economics, 3(1), 33-58.

Berghmans, E. (13 oktober 2015). ´Verplicht vaders om thuis te blijven´. De Standaard, geraadpleegd   online op 13 oktober 2015 via http://www.standaard.be/cnt/dmf20151012_01915767

Bergmann, B.R. (1974). Occupational segregation, wages and profits when employers discriminate by race or sex. Eastern Economic Journal, 1(2), 103-110.

Bertrand, M., & Mullainathan, S. (2004). Are Emily and Greg more employable than Lakisha and Jamal? A field experiment on labor market discrimination. The American Economic Review, 94 (4), 991-1013.

Blair-Loy, M. (2003). Competing devotions: Career and family among women executives. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press.

Blau, F. D, & Ferber, M. A. (1992). The economics of women, men, and work. (2nd ed.). Englewood Cliffs (N.J.): Prentice-Hall.

Bloothooft, G., & Onland, D. (2011). Socioeconomic determinants of first names. Names, 59(1), 25-41.

Boeckmann, I., & Budig, M. (2013). Fatherhood, intra-household employment dynamics, and men's earnings in a cross-national perspective (LIS Working Paper Series No. 592).

Bogaert, S. (2016). Hoe vruchtbaar is ouderschap op de Vlaamse arbeidsmarkt? Een veldonderzoek naar de interactie tussen ouderschap, gender, leeftijd en aanwervingskansen. (Masterproef, Universiteit Gent, Gent, België).

Bovenkerk, F. (1992). Testing discrimination in natural experiments: A manual for international comparative research on discrimination on the grounds of ‘race’ and ethnic origin. Geneva: International Labour Office.

Bruloot, D., & Van Acker, C. (2015) Inleiding tot het handels- en ondernemingsrecht (7e ed.). Gent: Universiteit Gent.

Budig, M.J. (2014). The fatherhood bonus & the motherhood penalty: Parenthood and the gender gap in pay. Washington, DC: Third Way.

Budig, M.J., & England, P. (2001). The wage penalty for motherhood. American Sociological Review, 66(2), 204-225.

Bursell, M. (2007). What´s in a name? A field experiment test for the existence of ethnic discrimination in the hiring process (Working Paper No. 2007:7). Stockholm: Stockholm University Linnaeus Center for Integration Studies.

Carlsson, M., Rooth, D.-A. (2007): Evidence of ethnic discrimination in the Swedish labor market using          experimental data. Labour Economics, 14, 716–729.

Cooke, L.P. (2014). Gendered parenthood penalties and premiums across the earnings distribution in Australia, the United Kingdom, and the United States. European Sociological Review, 30(3), 360-372.

Correll, S. J., Benard, S., & Paik, I. (2007). Getting a job: Is there a motherhood penalty? American Journal of Sociology, 112(5), 1297-1339.

Crenshaw, K. (1989). Demarginalizing the intersection of race and sex: A black feminist critique of antidiscrimination doctrine, feminist theory and antiracist politics. The University of Chicago Legal Forum, 139(1), 139-167.

Departement Onderwijs en vorming (s.d.). Vestigingsplaatsen gewoon secundair onderwijs. Geraadpleegd online op 7 oktober 2015 via http://dataonderwijs.vlaanderen.be/onderwijsaanbod/lijst.aspx?hs=311

Devlieger, R., Martens, E., Martens, G., Van Mol, C., & Cammu, H. (2015). Perinatale activiteiten in Vlaanderen 2014. Brussel: VZW Studiecentrum voor Perinatale Epidemiologie (SPE).

Drydakis, N. (2015). Sexual orientation discrimination in the United Kingdom’s labour market: A field experiment. Human Relations, 68(11), 1769-1796.

Edley Jr., C. (1993). Implications of empirical studies on race discrimination. In Fix, M., & Struyk, R. (Eds.), Clear and convincing evidence: Measurement of discrimination in America (pp. 377-391). Washington DC: The Urban Institute Press.

Ellis, E., & Watson, P. (2012). EU anti-discrimination law (2nd ed.) Oxford: Oxford University Press.

England, P. (2005). Gender inequality in labor markets: The role of motherhood and segregation. Social Politics: International Studies in Gender, State & Society, 12(2), 264-288.

England, P., Allison, P., & Wu, Y. (2007). Does bad pay cause occupations to feminize, Does feminization reduce pay, and How can we tell with longitudinal data? Social Science Research, 36(3), 1237-1256.

Ermisch, J.F., & Wright, R.E. (1993). Wage offers and full-time and part-time employment by British women. Journal of Human Resources, 28(1), 111-133.

Firth, M. (1982). Sex discrimination in job opportunities for women. Sex Roles, 8(8), 891-901.

Fix, M., Galster, G., & Struyk, R. (1993). An overview of auditing for discrimination. In Fix, M. & Struyk, R. (eds.), Clear and convincing evidence: Measurement of discrimination in America (pp. 18-25). Washington DC: The Urban Institute Press.

FOD Economie, K.M.O., Middenstand en Energie (s.d.). Aandeel vrouwen en mannen bij bedrijfsleiders en hoger kaderpersoneel. Geraadpleegd online op 13 november 2015 via http://statbel.fgov.be/nl/statistieken/cijfers/arbeid_leven/werk/

FOD Economie, K.M.O., Middenstand en Energie (2008). Vrouwen blijven vaker thuis, werken veel meer deeltijds, verdienen minder en zijn vaker arm. Persbericht 7 maart 2008. Geraadpleegd online               op 15 oktober 2015 via http://statbel.fgov.be/nl/binaries/pr116_nl%5B1%5D_tcm32532236.pdf

FOD Economie, K.M.O., Middenstand en Energie (2015a). Kerncijfers 2014: Statistisch overzicht van    België. Geraadpleegd online op 14 oktober 2015 via http://statbel.fgov.be/nl/binaries/NL_kerncijfers_2014_WEB_tcm325-25955…

FOD Economie, K.M.O., Middenstand en Energie (2015b) Bevolking – Voornamen van de pasgeborenen 1995-2014. Geraadpleegd online op 14 maart 2016 via http://statbel.fgov.be/nl/modules/publications/statistiques/bevolking/b… en_van_de_pasgeborenen_1995-2014.jsp

FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg. (2015). De loonkloof tussen vrouwen en mannen in België. Rapport 2015. Geraadpleegd online op 15 oktober 2015 via http://statbel.fgov.be/nl/binaries/Loonkloofrapport 2015DEF_tcm325-267928.pdf

Fuegen, K., Biernat, M., Haines, E. & Deaux, K. (2004). Mothers and fathers in the workplace: How gender and parental status influence judgments of job-related competence. Journal of social issues, 60(4), 737-754.

Gafni, D., & Siniver, E. (2015). Is there a motherhood wage penalty for highly skilled women? The BE Journal of Economic Analysis & Policy, 15 (3), 1353-1380.

Goldin, C. (2002). A pollution theory of discrimination: Male and female differences in occupations and earnings. (NBER Working Paper No. 8985).

Glauber, R. (2008). Race and gender in families and at work. The fatherhood wage premium. Gender & Society, 22(1), 8-30.

Glorieux, I., de Korte, K., van Tienoven, T.P., Minnen, J, Deyaert, J., Mészáros, E., …. Weenas, D. (2015). België geklokt. Resultaten van het Belgisch tijdsbestedingsonderzoek 2013 (TBO´13). Brussel: Vrije Universiteit Brussel/TOR. Geraadpleegd online op 24 oktober 2015 via http://statbel.fgov.be/nl/binaries/NL_Belgie%20geklokt_ld_tcm325-273797…

Guryan, J., & Charles, K.K. (2013). Taste-based or statistical discrimination: The economics of discrimination returns to its roots. The Economic Journal, 123(572), 417-432.

Heckman, J., & Siegelman, P. (1993). The Urban Institute Audit Studies: Their methods and findings. In Fix, M, & Struyk, R (eds.) Clear and convincing evidence: Measurement of discrimination in American Urban Institute (pp.187-258). Washington DC: The Urban Institute Press.

Hochschild, A., & Machung, A. (2003). The second shift. New York: Penguin Books.

Hodges, M.T., & Budig, M.T. (2010). Who gets the daddy bonus? Organizational hegemonic masculinity and the impact of fatherhood on earnings. Gender and society, 24(6), 717-745.

Hoffnar, E., & Greene, M. (1996). Gender discrimination in the public and private sectors: A sample selectivity approach. Journal of Socio-Economics, 25(1), 105-114.

Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen (2015). Discriminatie. Geraadpleegd via http://igvm-iefh.belgium.be/nl/activiteiten/discriminatie.

Jowell, R., & Prescott-Clarke, P. (1970). Racial discrimination and white-collar workers in Britain. Race, 11(4), 397-417.                

Kaas, L., Manger, C. (2012): Ethnic Discrimination in Germany’s Labour Market: A Field Experiment. German Economic Review, 13(1), 1–20.

Kaufman, G., & Uhlenberg, P. (2000). The influence of parenthood on the work effort of married men and women. Social Forces, 78(3), 931-947.

Killewald, A. (2013). A reconsideration of the fatherhood premium marriage, coresidence, biology, and fathers’ wages. American Sociological Review, 78(1), 96-116.

Killewald, A., & Gough, M. (2013). Does specialization explain marriage penalties and premiums? American Sociological Review, 78(3), 477-502.

Kind en Gezin. (2015). Het kind in Vlaanderen. Brussel: Kind en Gezin.

Kmec, J.A. (2011). Are motherhood penalties and fatherhood bonuses warranted? Comparing pro-work behaviors and conditions of mothers, fathers, and non-parents. Social Science Research, 40(2), 444-459.

Kranz, D. F., & Rodríguez-Planas, N. (2009). The Part-Time Pay Penalty in a Segmented Labor Market (IZA Discussion Paper No. 4342).

LaPierre, R. T. (1934). Attitudes vs. actions. Social Forces, 13(2), 230-237.

Leasher, M.K., & Miller, C.E. (2012). Discrimination across the sectors: A comparison of discrimination trends in public and private organizations. Public Personnel Management, 41(2), 281-326.

Levinson, R. (1975). Sex discrimination and employment practices: An experiment with unconventional job requires. Social Problems, 22(4), 533-543.

Lewis, H. (19 juli 2015). The perils of even raising the ‘penalty’ of motherhood. The Guardian. Geraadpleegd online op 15 augustus 2015 via http://www.theguardian.com/commentisfree/2015/jul/19/cant-ignore-penalt…

Lundberg, S., & Rose, E. (2002). The effects of sons and daughters on men´s labor supply and wages. The Review of Economics and Statistics, 84(2), 251-268.

McGregor, J. (3 juli 2014). Indra Nooyi on why women can’t have it all. The Washington Post. Geraadpleegd online op 15 oktober 2015 via https://www.washingtonpost.com/news/on-   leadership/wp/2014/07/03/indra-nooyi-on-why-women-cant-have-it-all

Miller, C.C. (6 september 2014). The motherhood penalty vs. the fatherhood bonus. A child helps your career, if you’re a man. The New York Times. Geraadpleegd online op 15 oktober via                  http://www.nytimes.com/2014/09/07/upshot/a-child-helps-your-career-if-y…

Munsch, C.L. (2016). Flexible work, flexible penalties: The effect of gender, childcare, and type of request on the flexibility bias. Social Forces, 0(0), 1-25.

Netwerk Naamkunde (s.d.). Meest voorkomende familienamen in België en Nederland. Geraadpleegd online op 14 maart 2015 via http://www.naamkunde.net/?page_id=166

Neumark, D. (2016). Experimental Research on Labor Market Discrimination (NBER Working Paper No. 22022).

Nielsen, H.S., Simonsen, M., & Verner, M. (2004). Does the gap in family‐friendly policies drive the family gap?. The Scandinavian Journal of Economics, 106(4), 721-744.

Okun, B.S., Oliver, A.L., & Khait-Marelly, O. (2007). The public sector, family structure, and labor market behavior Jewish mothers in Israel. Work and Occupations, 34(2), 174-204.

Ouder [Def. 1]. (2016). Dikke Van Dale. In Van Dale. Geraadpleegd via http://vandale.ugent.be/

Percheski, C., & Wildeman, C. (2008). Becoming a dad: Employment trajectories of married, cohabiting, and nonresident fathers. Social Science Quarterly, 89(2), 482-501.

Petit, P. (2007). The effects of age and family constraints on gender hiring discrimination: A field experiment in the French financial sector. Labour Economics, 14(3), 371-391.

Phelps, E. (1972). The statistical theory of racism and sexism. American Economic Review, 62(4), 659-661.

Pissarides, C., Garibaldi, P., Olivetti, C., Petrongolo, B., & Wasmer, E. (2005). Women in the labor force: How well is Europe doing? Oxford: Oxford University Press.

Reich, M., Gordon, D.M., & Edwards, R.C. (1973). Dual labor markets. A theory of labor market segmentation. The American Economic Review, 63(2), 359-365.

Riach, P.A., & Rich, J. (2002). Field experiments of discrimination in the market place. The Economic Journal, 112(483), 480-518.

Riach, P.A., & Rich, J. (2004). Deceptive field experiments of discrimination: Are they ethical? Kyklos, 57(3), 457-470.

Rich, J. (2014). What do field experiments of discrimination in markets tell us? A meta analysis of studies conducted since 2000 (IZA Discussion Paper Series No. 8584).

Ridley, L. (8 oktober 2015). Elle's #MoreWomen video shows just how few women are at the top... in any industry. The Huffington Post UK. Geraadpleegd online op 14 oktober via http://www.huffingtonpost.co.uk/2015/10/08/elle-morewomen-cut-outwomenv…

Rooth, D.O. (2014). Correspondence testing studies. What can we learn about discrimination in hiring? IZA World of Labor, 58.

Rotsaert, O. (2015). Studentenarbeid: Ook lonend na de studies? (Masterproef, Universiteit Gent, Gent, België).

Simpson, R. (2004). Masculinity at Work: The Experiences of Men in Female Dominated Occupations. Work Employment and Society, 18(2), 349-368.

Slaughter, A. (2012). Why women still can´t have it all. The Atlantic, p. 84-102. Geraadpleegd op 30 september 2015, via http://www.theatlantic.com/magazine/archive/2012/07/why-women-still-can…

Spence, M. (1973). Job market signalling. The quarterly journal of economics, 87(3), 355-374.

Stiglitz, J. E. (1975). The theory of “screening”, education, and the distribution of income. The American Economic Review, 65(3), 283-300.

UNIA (Interfederaal Gelijkekansencentrum). (2016). De 19 discriminatiegronden. Geraadpleegd op 26 februari 2016 via http://unia.be/nl/discriminatiegronden/de-19-discriminatiegronden

Vanhecke, N. (13 mei 2016). ‘Zwangerschapsverlof moet onder partner verdeeld kunnen worden’. De Standaard. Geraadpleegd op 13 mei 2016 via http://www.standaard.be/cnt/dmf20160513_02287507

Vanhecke, N., & Eckert, M. (27 april 2016). ‘Vaderschapsverlof, da’s het einde van mijn carrière’. De Standaard, p. 10-11.

VDAB. (2012). Vrouwelijke Beroepen.xls [Dataset]. Geraadpleegd via https://www.vdab.be/trends

Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming (2015). Statistisch jaarboek van het Vlaamse onderwijs schooljaar 2013-2014. Geraadpleegd op 7 oktober 2015 via http://www.ond.vlaanderen.be/onderwijsstatistieken/2013-2014/statistisc…-   2014/publicatiestatistischjaarboek2013-2014.htm

Weichselbaumer, D. (2004). Is it sex or personality? The impact of sex-stereotypes on discrimination in applicant selection. Eastern Economic Journal, 30(2), 159-186.

Wet ter bestrijding van discriminatie tussen vrouwen en mannen 2007. (10 mei 2007). Geraadpleegd op 7 april 2016 via http://www.ejustice.just.fgov.be/cgi_loi/change_lg.pl?langu   age=nl&la=N&cn=2007051036&table_name=wet

Williams, C. L. (1992). The glass escalator: Hidden advantages for men in the" female" professions. Social problems, 39(3), 253-267.