The English Receptive Vocabulary Knowledge of Flemish Secondary School Children prior to Formal Instruction across Three Types of Education

Manon Willems
Binnen het onderzoeksgebied van tweedetaalverwerving in Vlaanderen, behandelt deze scriptie de Engelse receptieve woordenschatkennis van Vlaamse jongeren.

De Engelse woordenschat van Vlaamse jongeren ontmaskerd.

Jongeren komen vandaag de dag steeds vroeger en vaker in contact met Engels. Dat is echter niet zo verwonderlijk. Het Engels is in de laatste decennia immers uitgegroeid tot een dominante wereldtaal, en kan inmiddels beschouwd worden als een lingua franca op globaal niveau. Ook in Vlaanderen komen jongeren gemakkelijk (hoewel vaak onbewust) in aanraking met Engels in hun directe omgeving, door bijvoorbeeld te surfen op het internet, Engelstalige videospelletjes te spelen, of naar televisie te kijken. Taalkundig onderzoek heeft reeds aangetoond dat deze verscheidene vormen van taalcontact een grote invloed kunnen uitoefenen op het aanleren van Engels als een tweede taal. Of dat ook geldt binnen de Vlaamse context is nog maar de vraag. Over tweedetaalverwerving bij Vlaamse jongeren is tot op heden namelijk relatief weinig geweten.

Tweedetaalverwerving kan algemeen gedefinieerd worden als het aanleren en verwerven van een zogenaamde “tweede” taal, een taal die verschilt van de eigen moedertaal en dus als tweede in de rij wordt aangeleerd. In de meeste gevallen leren we zo’n tweede taal aan binnen een schoolcontext, hoewel dat ook buiten de schoolmuren zonder problemen kan. Net als bij een moedertaal, spelen bepaalde factoren een belangrijke rol bij het aanleren van een tweede taal. Daarbij moet men onder andere denken aan leeftijd, sociale omgeving, of algemeen intellect en taalaanleg. Tweedetaalverwerving kan natuurlijk ook op andere manieren worden beïnvloed. Het is daarom dan ook een dynamisch proces dat verschilt volgens de context waarin het zich manifesteert.

So what about Flanders? Al vanaf de eerste graad van het middelbaar onderwijs (met uitzondering van leerlingen uit de B stroom) worden Vlaamse scholieren ondergedompeld in Engelse grammatica en woordenschat, maar het moet gezegd, meestal kunnen ze van tevoren al een woordje Engels spreken of begrijpen. Bij de ene lukt dat natuurlijk al wat beter dan bij de andere, maar jongeren lijken toch al beter Engels te kennen dan sommige Vlaamse politiekers. Maar wie van de jongeren kunnen net dat tikkeltje beter Engels van tevoren? En hoe komt dat? Zijn het echt die vele games en dat surfen op het internet die daar de oorzaak van zijn?

Het wordt misschien maar eens tijd op zoek te gaan naar antwoorden. Zo dacht ook taalkundige Manon Willems erover. Als een van de eersten binnen haar vakgebied ging ze in een experimenteel onderzoek na of er bij ASO, TSO, en BSO scholieren al dan niet verschillen in hun passieve kennis van Engelse woordenschat te zien zijn, reeds voordat ze Engelse les krijgen op school. Verder werden in het onderzoek ook de invloeden van geslacht, sociaaleconomische status, en verschillende soorten taalcontact op de Engelse taalontwikkeling van de drie groepen scholieren bestudeerd.

Uit de resultaten blijkt verrassend genoeg dat zowel ASO, TSO, als BSO studenten ongeveer even ver staan met hun passieve kennis van het Engels lexicon. Leerlingen uit het ASO onderwijs blijken maar met 3.49% over een betere kennis te beschikken dan hun leeftijdsgenoten uit de TSO richtingen, die zelf dan slechts met 4.02% een grotere passieve woordenschat schijnen te hebben ontwikkeld dan de BSO scholieren. Met andere woorden, de verschillen die er zijn, zijn erg klein en nagenoeg onbelangrijk.

Ook op het gebied van sociaaleconomische status kon een gelijkaardige trend worden opgemerkt, waardoor te besluiten valt dat deze factor geen noemenswaardige invloed heeft op de passieve Engelse woordenschatkennis van ASO, TSO, en BSO studenten. Geslacht, daarentegen, had wel een duidelijk effect: passieve Engelse woordenschat is duidelijk beter gekend door jongens dan door meisjes.

Bij het bestuderen van de gevolgen van taalcontact, kwam verder aan het licht dat het spelen van Engelstalige games bij Vlaamse jongeren effectief een positieve invloed heeft op hun lexicale verwerving van het Engels. Ook het lezen van Engelstalige boeken en/of tijdschriften blijkt een bevorderend effect te hebben, maar surfen op het internet dan weer niet. Ja, u leest het goed: surfen op het internet veroorzaakt geen betere passieve kennis van Engelse woordenschat bij Vlaamse jongeren.

De meest opvallende vaststelling was evenwel dat zowel ASO, TSO, als BSO scholieren die elke dag meer dan een uur naar ondertitelde Engelstalige programma’s en/of films kijken, over een uitgebreider passief Engels lexicon beschikken dan zij die dat niet doen. Hun woordenschatkennis is gemiddeld tot 20.34% groter, en dat reeds voordat ze Engels leren in de klas. Bijgevolg besluit Willems dat er alvast belangrijke aanwijzingen zijn dat de drie groepen scholieren allemaal op een gelijkwaardig positieve manier voordeel baten bij het kijken van (ondertitelde) Engelstalige programma’s en/of films.

Kortom, Willems toonde met haar onderzoek aan dat er geen betekenisvolle verschillen zijn in de Engelse passieve woordenschatkennis van ASO, TSO, en BSO studenten voordat ze Engelse lessen hebben gekregen op school, hoewel de lexicale vaardigheden van de jongens duidelijk beter zijn dan die van de meisjes. Bovendien kunnen we nu met meer zekerheid stellen dat elke Vlaamse jongere, ongeacht economische achtergrond, er vanuit een taalkundig opzicht goed bij baat vaak in contact te komen met Engels in zijn of haar buitenschoolse omgeving. In het bijzonder Engelstalige games, boeken en tijdschriften, en televisieprogramma’s en films blijken invloedrijke onderdelen van hun leefwereld te zijn.

De Engelse woordenschatkennis van Vlaamse jongeren lijkt dankzij het onderzoek van Willems dus alvast tot op zekere hoogte te zijn ontmaskerd, maar is dit wel een reden tot juichen? Er is nog een lange weg te gaan binnen het onderzoeksgebied van tweedetaalverwerving in Vlaanderen. Het reeds bestaande onderzoek dient niet alleen te worden bevestigd, maar ook verder te worden uitgebreid. Er valt ongetwijfeld nog veel meer te ontdekken in de nabije toekomst. Taalkundigen weten dus wat hen te doen staat.

Bibliografie

 Behney, Jennifer, Susan M. Gass, and Luke Plonsky. Second Language Acquisition: An Introductory Course. 4th ed. New York: Routledge, 2013. Print.

---. Preface. Second Language Acquisition: An Introductory Course. By Jennifer Behney, Susan M. Gass, and Luke Plonsky. 4th ed. New York: Routledge, 2013. xix-xxiv. Print.

Berns, Margie, Kees de Bot, and Uwe Hasebrink. In the Presence of English: Media and European Youth. New York: Springer Science+Business Media, 2007. Print.

Birdsong, David. “Introduction: Whys and Why Nots of the Critical Period Hypothesis for Second Language Acquisition.” Second Language Acquisition and the Critical Period Hypothesis. Ed. David Birdsong. New York: Routledge, 2014. 1-22. Print.

Block, David. “Class and SLA: Making Connections.” Language Teaching Research 16.2 (2012): 188-205. Print.

Crystal, David. The Cambridge Encyclopedia of the English Language. 2nd ed. Cambridge: Cambridge University Press, 2003. Print.

de Bot, Kees, Wander Lowie, and Marjolijn Verspoor. Second Language Acquisition: An Advanced Resource Book. New York: Routledge, 2005. Print.

De Jans, Kevin. “The Lexical Knowledge of English of Secondary School Children in Flanders prior to English Instruction.” MA thesis. Ghent University, 2013. Web. 20 May 2016.

DeKeyser, Robert, and Alan Juffs. “Cognitive Considerations in L2 Learning.” Handbook of Research in Second Language Teaching and Learning. Ed. Eli Hinkel. Mahwah, New Jersey: Lawrence Erlbaum Associates, 2005. 437-54. Print. 

Dörnyei, Zoltán. “Attitudes, Orientations, and Motivations in Language Learning: Advances in Theory, Research, and Applications.” Language Learning 53.1 (2003): 3-32. Print.

Doughty, Catherine J., and Michael H. Long. “The Scope of Inquiry and Goals of SLA.” The Handbook of Second Language Acquisition. Eds. Catherine J. Doughty and Michael H. Long. Oxford: Blackwell Publishing Ltd., 2003. 3-16. Print.

Dunn, Lloyd M., and Douglas M. Dunn. PPVT-IIII: Peabody Picture Vocabulary Test, Fourth Edition. Bloomington, MN: NCS Pearson, 2007. Print.

d’Ydewalle, Géry, and Marijke Van de Poel. “Incidental Foreign-Language Acquisition by Children Watching Subtitled Television Programs.” Journal of Psycholinguistic Research 28.3 (1999): 227-44. Print.

Ellis, Nick C. “Frequency Effects in Language Processing: A Review with Implications for Theories of Implicit and Explicit Language Acquisition.” Studies in Second Language Acquisition 24.2 (2002): 143-88. Print.

Ellis, Rod. Second Language Acquisition. Oxford: Oxford University Press, 1997. Print.

---. The Study of Second Language Acquisition. 1st ed. Oxford: Oxford University Press, 1994. Print.

---. The Study of Second Language Acquisition. 2nd ed. Oxford: Oxford University Press, 2008. Print.

Ghia, Elisa. Subtitling Matters: New Perspectives on Subtitling and Foreign Language Learning. Bern, Switzerland: Peter Lang AG, 2012. Print.

Ginsburgh, Victor, and Shlomo Weber. “La Connaissance des Langues en Belgique.” Reflets et Perspectives de la Vie Économique 46.1 (2007): 31-43. Print.

Goethals, Michaël. “English in Flanders (Belgium).” World Englishes 16.1 (1997): 105-14. Print.

Groom, Chloe. “Non-Native Attitudes towards Teaching English as a Lingua Franca in Europe.” English Today 28.1 (2012): 50-57. Print.

Henriksen, Birgit. “Three Dimensions of Vocabulary Development.” Studies in Second Language Acquisition 21.2 (1999): 303-17. Print.

Hoff, Erika. “How Social Contexts Support and Shape Language Development.” Developmental Review 26.1 (2006): 55-88. Print.

Hulstijn, Jan H. “Incidental and Intentional Learning.” The Handbook of Second Language Acquisition. Eds. Catherine J. Doughty and Michael H. Long. Oxford: Blackwell Publishing Ltd., 2003. 349-81. Print.

Hummel, Kirsten M. Introducing Second Language Acquisition: Perspectives and Practices. Chichester, England: John Wiley & Sons Ltd., 2014. Print.

Jenkins, Jennifer. World Englishes: A Resource Book for Students. New York: Routledge, 2003. Print.

---. English as a Lingua Franca: Attitude and Identity. Oxford: Oxford University Press, 2007. Print.

Kachru, Braj B. The Alchemy of English: The Spread, Functions and Models of Non-Native Englishes. Oxford: Pergamon Press Ltd., 1986. Print.

Koolstra, Cees M., and Johannes W.J. Beentjes. “Children’s Vocabulary Acquisition in a Foreign Language through Watching Subtitled Television Programs at Home.” Educational Technology Research and Development 47.1 (1999): 51-60. Print.

Krashen, Stephen D. Principles and Practice in Second Language Acquisition. Oxford: Pergamon Press Ltd., 1982. Print.

Krashen, Stephen D., and Tracy D. Terrell. The Natural Approach: Language Acquisition in the Classroom. Oxford: Pergamon Press Ltd., 1983. Print.

Kuppens, An. “De Invloed van Mediagebruik op de Verwerving van Engelse Woordenschat: Een Empirische Studie bij Vlaamse Jongeren.” Tijdschrift voor Communicatiewetenschap 35.4 (2007): 325-36. Print.

Laufer, Batia. “The Development of Passive and Active Vocabulary in a Second Language: Same or Different?” Applied Linguistics 19.2 (1998): 255-71. Print.

Lightbown, Patsy M., and Nina Spada. How Languages Are Learned. 3rd ed. Oxford: Oxford University Press, 2006. Print.

Lippens, Caroline. “The Incidental Acquisition of English before the Input of Formal Instruction: A Contrastive Analysis of TSO, B-stream & ASO in Flanders.” MA thesis. Ghent University, 2010. Web. 20 May 2016.

Lippens, Charlotte. “The English Productive Vocabulary of Secondary School Children in Flanders prior to English Instruction.” MA thesis. Ghent University, 2010. Web. 20 May 2016.

MacIntyre, Peter D. “Motivation, Anxiety and Emotion in Second Language Acquisition.” Individual Differences and Instructed Language Learning. Ed. Peter Robinson. Amsterdam, The Netherlands: John Benjamins Publishing Company, 2002. 45-68. Print.

McArthur, Tom. “Is It World or International or Global English, and Does It Matter?” English Today 20.3 (2004): 3-15. Print.

Mesthrie, Rajend, and Rakesh M. Bhatt. World Englishes: The Study of New Linguistic Varieties. Cambridge: Cambridge University Press, 2008. Print.

Nation, I. S. P. Learning Vocabulary in Another Language. Cambridge: Cambridge University Press, 2001. Print.

Paradis, Johanne. “Individual Differences in Child English Second Language Acquisition: Comparing Child-Internal and Child-External Factors.” Linguistic Approaches to Bilingualism 1.3 (2011): 213-37. Print.

Romaine, Suzanne. “Variation.” The Handbook of Second Language Acquisition. Eds. Catherine J. Doughty and Michael H. Long. Oxford: Blackwell Publishing Ltd., 2003. 409-35. Print.

Siegel, Jeff. “Social Context.” The Handbook of Second Language Acquisition. Eds. Catherine J. Doughty and Michael H. Long. Oxford: Blackwell Publishing Ltd., 2003. 178-223. Print.

Singleton, David, and Lisa Ryan. Language Acquisition: The Age Factor. 2nd ed. Clevedon, England: Multilingual Matters Ltd., 2004. Print.

Van Lommel, Sven, Annouschka Laenen, and Géry d’Ydewalle. “Foreign-Grammar Acquisition while Watching Subtitled Television Programmes.” British Journal of Educational Psychology 76.2 (2006): 243-58. Print.

Van Parijs, Philippe. “Brussels Capital of Europe: The New Linguistic Challenges.” Brussels Studies 6 (2007): 1-10. Web. 20 May 2016.

Xu, Jianwei, and Kris Van de Poel. “English as a Lingua Franca in Flanders: A Study of University Students’ Attitudes.” English Text Construction 4.2 (2011): 257-78. Print.

Yano, Yasukata. “World Englishes in 2000 and beyond.” World Englishes 20.2 (2001): 119-31. Print.

Zhong, Hua. “Multidimensional Vocabulary Knowledge: Development from Receptive to Productive Use.” Current Perspectives in Second Language Vocabulary Research. Ed. David Hirsh. Bern, Switzerland: Peter Lang AG, 2012. 23-56. Print.

Universiteit of Hogeschool
Master in de Taal- en Letterkunde: Engels - Spaans
Publicatiejaar
2016
Promotor(en)
Prof. Dr. Mieke Van Herreweghe
Kernwoorden
Deel deze scriptie