Bijzondere brussen, bijzondere aandacht. Een onderzoek naar effectiviteit van psycho-educatie aan broers en zussen bij ADHD, met toevoeging van Teigetje.

Rebecca De Cuyper
Persbericht

ADHD staat nooit stil

Bekende figuren hebben een toekomst als metafoor in de ontwikkeling van educatief materiaal.  Dit materiaal kan helpen om ADHD begrijpelijk te maken voor kinderen en jongeren. Psychologisch consulent Rebecca De Cuyper (Thomas More Antwerpen) ontwikkelde materiaal en vond veelbelovende resultaten.

Uit het onderzoek van De Cuyper blijkt dat broers en zussen van kinderen met de diagnose ADHD, meer kennis hebben over ADHD na het krijgen van psycho-educatie. “Aangepast materiaal aan het ontwikkelingsniveau van kinderen en jongeren, laat hen beter begrijpen wat ADHD inhoudt”.

 Psycho-educatie

“Psycho-educatie bestaat uit verschillende onderdelen. In dit onderzoek heb ik vooral de focus gelegd op het overdragen van informatie aan de broers en zussen”, geeft De Cuyper aan. Het onderwerp van deze psycho-educatie ging over ADHD. ADHD is de afkorting voor een aandachtstekortstoornis met mogelijks de aanwezigheid van hyperactiviteit en/of impulsiviteit. Tijdens de psycho-educatie wordt aan de broers en zussen uitgelegd wat ADHD is aan de hand van een voorleesboek en een werkboek. “Het voorleesboek vertelt een verhaal waarin een figuur, in dit geval het Disney-figuur Teigetje, verschillende situaties meemaakt. In deze situaties komen de gedragingen specifiek voor ADHD duidelijk naar voor. Aan de hand van dit verhaal wordt samen met de broers en zussen gewerkt in het werkboek. Dit boek integreert de complexe theorie over ADHD, en opdrachten inleidend of afsluitend op deze theorie. Deze combinatie van werkvormen creëert de vrijheid om zelfstandig aan de slag te gaan met deze informatie”.

Herkenbaarheid

Het onderzoek van De Cuyper toont aan dat er een kennisverhoging optreedt. De deelnemers gaven via een vragenlijst aan meer kennis over ADHD te hebben na het volgen van psycho-educatie. “De broers en zussen gaven dit psycho-educatieprogramma een positieve beoordeling”. De toevoeging van de metafoor Teigetje bleek een hoge herkenbaarheid te geven doordat de informatie aangepast is aan de leefwereld en het leeftijdsniveau van de deelnemers. “Het gebruikte figuur stond garant als voorbeeld voor de broers en zussen. Hierdoor konden ze eenvoudiger de weg bewandelen tussen theorie en hun eigen persoonlijke situatie”.

Bijzondere aandacht

Bijzondere broers en zussen, bijzondere aandacht. Het is van groot belang broers en zussen te betrekken in de ondersteuning van ADHD, stelt het onderzoek van De Cuyper voorop. Dit is een unieke onderzoeksopzet waarbij nog maar weinig onderzoek verricht is in het verleden. “Dit onderzoek is de basis van een nieuwe piste in wetenschappelijk onderzoek naar psycho-educatie over ADHD aan broers en zussen”.

Ontwikkeling

De Cuyper geeft aan dat in de toekomst een gelijkaardig psycho-educatieprogramma kan uitgewerkt worden met een figuur, onafhankelijk van een bepaalde organisatie. “Het zou geweldig zijn als een individu of organisatie mee op de kar wil springen om dit idee op de markt te brengen”. De Cuyper uit haar wil om dit materiaal verder uit te werken zodat het kan gepubliceerd worden. Dit kan ook voor andere problematieken binnen andere situaties. “Het materiaal kan gericht worden naar broers en zussen van kinderen met ADHD, maar het kan ook breder… Er zijn veel kinderen en jongeren die te maken krijgen met bijvoorbeeld een bijzondere klasgenoot”. Eerste stappen binnen dit domein zijn gezet, maar verdere ontwikkeling is van groot belang want ADHD staat nooit stil.

Bibliografie

Adams, J. R. (2009). Using Winnie the Pooh Characters to Illustrate the Transactional Analysis Ego States. Journal of Creativity in Mental Health, 4, 237-248, doi: 10.1080/15401380903192721

American Psychiatric Association. (2014). Nederlandse vertaling van Diagnostisc and statistical manual of mental disorders (5th ed.). Amsterdam: Boom.

Baard, M. (2008). Weet jij wat ADHD is? Ervaar en leer alles over kinderen met ADHD. Huizen: Pica

Bettelheim, B. (1980). Het nut van sprookjes. Amsterdam: De Bezige Bij

Boer, F. (2012). Broers en zussen van speciale en gewone kinderen: invloed op ontwikkeling en gedrag. Houten: Lannoo

Cuadros Perez, R., & Bouckaert, M. (2009). D.R.U.K. of A.D.H.D.? Een educatief pakket rond ADHD voor allochtone ouders. Leuven: Acco

De Keyser, J. (2015). Onderwijs- en leerlingenbegeleiding. Niet gepubliceerde cursus, Thomas More Hogeschool, departement toegepaste psychologie, Antwerpen

Dejonghe, C. (2015). Psychodiagnostiek. Niet gepubliceerde cursus, Thomas More Hogeschool, departement toegepaste psychologie, Antwerpen

Disney [website]. Geraadpleegd op 30 november 2015 via www.disney.be

Duncan, B. L., Miller, S. D., Sparks, J. A., Claud, D. A., Reynolds, L. R., Brown, J., & Johnson, L. D. (2003). The Session Rating Scale: Preliminary Psychometric Properties of a “Working” Alliance Measure. Journal of Brief Therapy, 3(1), 3-12. Retrieved from Google Scholar

Eenhoorn, A. (2012). ADHD bij kinderen: kinderpsychologie in praktijk. Tielt: Lannoo

Groothoff, E. Harinck, F., Hellendoorn, J., & Mostert, P. (1985). Andere vormen van beeldcommunicatie. In Groothoff, E., Harinck, F., Hellendoorn, J., & Mostert, P. (Red.), Beeldcommunicatie: een vorm van kinderpsychotherapie (pp. 176-188). Deventer: Van Loghum Slaterus

Hallowell, E., & Ratey, J. (2006). Hulpgids ADHD: de meest actuele en complete gids voor een succesvol leven met ADHD. Amsterdam: Nieuwezijds

Hess, S. (2015). De Walt Disney-strategie: Dé strategie voor creativiteit en vernieuwing. Geraadpleegd via http://www.nlp-groningen.com/walt-disney-strategie-nlp/

Janssens, V. (2014). School- en pedagogische psychologie. Niet gepubliceerde cursus, Thomas More Hogeschool, departement toegepaste psychologie, Antwerpen

Janssens, V. (2015). Leerstoornissen. Niet gepubliceerde cursus, Thomas More Hogeschool, departement toegepaste psychologie, Antwerpen

Kempeneers, S. (2005). Als woorden spreken: over het gebruik van verhalen en metaforen in psychotherapie. Leuven: Acco

Kerseboom, R. (2004). Vertel mij wat: kinderen helpen met verhalen. Houten: Bohn Stafleu Van Loghum

Kraijenhoff, L. (2010). Het vollehoofdenboek: een werkboek voor kinderen en volwassenen. Leuven: Acco

Miranda, A., Presentación, M. J., & Soriano, M. (2002). Effectiveness of a School-Based Multicomponent Program for the Treatment of Children with ADHD. Journal of learning disabilities, 35(6), 546-562. Retrieved from Limo

Montoya, A., Colom, F., & Ferrin, M. (2010). Is psychoeducation for parents and teachers of children and adolescents with ADHD efficacious? A systematic literature review. European Psychiatry, 26, 166-175. Retrieved from Limo

Nijmanting, M. (2007). Creatieve therapie. In Nijmanting, M. (Red.), Handboek kindercounseling (pp. 71-89). Amsterdam: SWP

Pollio, D. E., North, C. S., Osborne, V., Kap, N., & Foster, D. A. (2001). The Impact of Psychiatric Diagnosis and Family System Relationship on Problems Identified by Families Coping with a Mentally Ill Member. Family Process, 40(2), 199-209. Retrieved from Limo

Pollio, D. E., North, C. S., Reid, D. L., Miletic, M. M., & McClendon, J. R. (2006). Living with Severe Mental Illness – What Families and Friends Must Know: Evaluation of a One-Day Psychoeducation Workshop. Social Work, 51(1), 31-38. Retrieved from Limo

Poortvliet, E., Verhoeks, M., & Baarda, B. (2005). Leesdokter: de bibliotherapeutische invloed van kinderboeken. Amsterdam: SWP

Stubbé, H. E., Jetten, A. M., Paradies, G. L., & Veldhuis, G. J. (2015). Creatief Vermogen – de ontwikkeling van een meetinstrument voor leerlingen op school. Geraadplegd via file:///C:/Users/user/Downloads/TNO-2015-R11421.pdf

The Walt Disney Company [website]. Geraadpleegd op 30 november 2015 via www.thewaltdisneycompany.com

Valkeneers, G., & Vanhoomissen, T. (2012). Inleiding in de statistiek voor de gedragswetenschappen: met ondersteuning van SPSS (3de dr.). Leuven: Acco

Van Daele, T., Hermans, D., Vansteenwegen, D., Van Audenhove, C., & Van den Bergh, O. (2010). Preventie van stress, angst en depressie door psycho-educatie: een overzicht van interventies. Psychologie & Gezondheid, 38(5), 224-235. Retrieved from Limo

Van Der Stel, J. (2004). Handboek preventie: voorkomen van psychische problematiek en bevorderen van geestelijke gezondheid. Assen: Van Gorcum

Vanhoomissen, T., & Valkeneers, G. (2014). Inductieve statistiek voor de gedragswetenschappen: toegepaste hypothesetoetsing met SPSS (3de dr.). Leuven: Acco

Vermeulen, P. (2007). Ik ben speciaal 2: werkboek psycho-educatie voor mensen met autisme. Berchem: EPO

Vriesema, I. (2011). Het beroemde Broer & Zus Boek. Amsterdam: Thomas Rap

Walt Disney. (1997). De Meest Verre Tocht Van Winnie De Poeh [Film]. (Buena Vista Home Entertainment B.V.)

Weijnen, A. A. (2007). Archetype. In Prisma woordenboek Nederlands (42nd ed.) (pp. 46). Utrecht: Het Spectrum

Weijnen, A. A. (2007). Metafoor. In Prisma woordenboek Nederlands (42nd ed.) (pp. 348). Utrecht: Het Spectrum

Weijnen, A. A. (2007). Verhaal. In Prisma woordenboek Nederlands (42nd ed.) (pp. 580). Utrecht: Het Spectrum

Universiteit of Hogeschool
Bachelor in de Toegepaste psychologie
Publicatiejaar
2016
Promotor(en)
Dagmar Versmissen en Sharon Stuer
Kernwoorden
Share this on: