Aardrijkskunde anders bekeken - educatieve pleinspelen in de aardrijkskundeles

Lotte D'hont Joke Laporte
In deze bachelorproef wordt er nagegaan welke educatieve pleinspelen er bestaan voor in de aardrijkskundeles en hoe bruikbaar ze zijn. Als kers op de taart zit er in de scriptie een eigen ontworpen pleinspel met als thema 'reliëf'.

Aardrijkskunde anders bekeken

Aardrijkskunde anders bekeken

 

Met deze bachelorproef ‘Aardrijkskunde anders bekeken’ willen we leerkrachten kennis laten maken met de mogelijkheden omtrent educatieve pleinspelen in de les aardrijkskunde in het secundair onderwijs.

 

De bachelorproef kwam tot stand met volgende onderzoeksvraag in het achterhoofd: ‘Welke goede, educatieve pleinspelen voor de aardrijkskundeles bestaan er en hoe bruikbaar zijn deze in de les?’. Om deze vraag te beantwoorden, werden er twee doelstellingen naar voor geschoven. Enerzijds werden bestaande pleinspelen geëvalueerd met behulp van zelf opgestelde evaluatiecriteria. Daarnaast werd een eigen spel ‘Op naar de top!’ ontwikkeld dat voldoet aan alle criteria.

 

Om de criteria op te stellen, werd gebruik gemaakt van een perspectiefwissel en een literatuurstudie. De criteria werden opgesplitst in organisatorische en didactische criteria, en zijn terug te vinden in de spelfiche waarmee ieder pleinspel geëvalueerd werd. Dankzij dit evalueren van de spelen werd er een beeld gevormd van het ‘perfecte’ pleinspel voor de aardrijkskundeles, waarnaar gestreefd werd bij het ontwerpen van ‘Op naar de top!’.

 

Na de literatuurstudie konden we besluiten dat er weinig pleinspelen met een aardrijkskundig thema bestaan. De geëvalueerde spelen sluiten daarenboven voornamelijk aan bij uitsluitend de leerplannen aardrijkskunde van de tweede graad secundair onderwijs. Een belangrijk knelpunt bij deze spelen is ook de tijd waarin het spel gespeeld wordt: enkele spelen kunnen mits aanpassingen binnen een blokuur uitgevoerd worden, maar de meeste passen beter binnen een projectdag. Bij het ontwerpen van ‘Op naar de top!’ werd rekening gehouden met dit probleem, maar er werd ook gedacht aan een reeks van andere knelpunten, zoals de aansluiting bij leerplandoelen uit de eerste graad aardrijkskunde secundair onderwijs en het voorbereidingswerk door de leerkracht. Het ontworpen spel werd uitgetest in een reële klassituatie en als meerwaarde ervaren, door zowel leerlingen als leerkrachten.

 

Het resultaat van deze bachelorproef is bijgevolg een kant-en-klaar en zowel inhoudelijk als didactisch verantwoord pleinspel voor toepassing in de aardrijkskundeles. Speel jij mee!?

Bibliografie

@zoom. (2015). Trek de kaart van @zoom. Opgehaald van http://nationaalapps.kazou.be/atzoom/atzoom_2015/

Aalsvoort, D. (2011). Van spelen tot serious gaming. Leuven: Acco.

Aalsvoort, D. v. (2011). Van spelen tot serious gaming. Leuven: Acco Leuven.

aanstokerij. (sd). Opgehaald van https://www.aanstokerij.be/

akkerland. (2006). Opgehaald van https://raate.home.xs4all.nl/pm06/rv/06p02790.html

Bandura, A. (1971). Psychological Modeling: Conflicting Theories. New Jersey: Transaction Plublishers.

Broederlijkdelen op je school. (sd). Opgehaald van Broederlijk delen: http://www.broederlijkdelen.be/nl/broederlijk-delen-op-je-school

Centrum Informatieve Spelen vzw. (2012). Een leer-lekker spel, roadbook voor doe-het-zelf spelitecten. Opgeroepen op november 2015, van spelinfo: http://www.spelinfo.be/speli/bundel/bundel.pdf

Chirojeugd Vlaanderen. (sd). Begeleidingshouding VOWAS. Opgehaald van Chiro: https://chiro.be/actie/spelen/achtergrond-spel/begeleidingshouding

Chirojeugd Vlaanderen. (sd). De spelelementen: spelen met DITMUSA. Opgehaald van chiro: https://chiro.be/actie/spelen/achtergrond-spel/spelelementen

Chirojeugd Vlaanderen. (sd). Spelendatabank. Opgehaald van Chiro: https://chiro.be/spelendatabank

Clement, M., & Laga, E. (2006). Steekkaarten doceerpraktijk. Appeldoorn: Garant.

Clement, M., & Laga, L. (2006). Leren en hoe leren ondersteunen. In M. Clement, & L. Laga, Steekkaarten doceerpraktijk. Garant. Opgehaald van https://www.kuleuven.be/onderwijs/steekkaarten/leeractiviteiten/leren-e…

DC, P. (sd). Cactus en bloem. Opgehaald van Chiro: https://chiro.be/actie/spelen/spelendatabank/item/40067

DC, P. (sd). Het broeikas- en ozonspel. Opgehaald van Chiro: https://chiro.be/actie/spelen/spelendatabank/item/42253

(sd).De leerstijlen van Kolb. CIS, Leuven. Opgehaald van http://www.spelinfo.be/speli/bundel/bundel.pdf

D'hont, L. (2014). Tirol.

(2012).Flow. cis, Een leer-lekker spel. Opgehaald van http://www.spelinfo.be/speli/bundel/bundel.pdf

Gervoyse, S. (2008). Leren = kinderspel. Onderzoek naar kwaliteitsindicatoren van informatief spel bij kleuters. Opgehaald van https://jeugdinfotheek.be/sites/default/files/generated/files/investiga…

Google inc. (2015). Opgehaald van google earth.

Goyvaerts, E., & Verspagen, F. (2015). Horizon 1. Mechelen: Plantyn.

Grandmont, J.-P. (2005). Frahan. Opgehaald van https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Frahan_JPG01.jpg

Hoogeveen, P., & Winkels, J. (2011). Het didactisch werkvormenboek. Assen: Van Gorcum.

Huysentruyt, L. (2011). Zicht op baai en gebergte rond Slano. Opgehaald van http://be.zooverresources.com/images/T6499038I794254W900H675/Slano.jpg

Josch, R. (2009, augustus 25). Opgehaald van Pixabay: https://pixabay.com/nl/bergen-valley-helling-landschap-1007570/

kazou Brugge. (2013). cursistenbundel.

Kazou Brugge. (2013). cursistenbundel.

Kazou vzw. (sd). atzoom 2016. Opgehaald van http://www.atzoom.be/

Kristof, & Klaas. (2014). Vlakbodemdal om U tegen te zeggen. Opgehaald van http://thefinalfrontier.reislogger.nl/foto/mount-cook/vlakbodemdal-zegg…

Laevers, F., & Heylen, L. (2013). Een procesgerichte aanpak voor 6- tot 12-jarigen in het basisonderwijs. Averbode: CEGO Publischers.

Laporte, J. (2014). Boogdal, Ierland.

Laporte, J. (2014). U-dal, Zinal.

Laporte, J. (2014). Zinal.

Laporte, J. (2014). Zinal, getand gebergte.

Laporte, J. (2014). Zinal, getand gebergte.

Leerkrachten. (sd). Opgehaald van unicef: https://www.unicef.be/nl/leerkrachten/

Mediaraven vzw. (sd). Het land van beloften. Opgehaald van spelensite: https://www.spelensite.be/spel/het-land-van-beloften

Mediaraven vzw. (sd). Spelensite. Opgehaald van https://www.spelensite.be/

NGI. (2012). Topomapviewer. Opgehaald van http://www.ngi.be/topomapviewer/public?lang=nl&

NordicSummer. (2010, augustus 5). From Mountain Climbing to Pancakeland. Opgehaald van Nordic Summer: https://nordicsummer.wordpress.com/page/2/

Protos vzw. (2016). Palanka. Opgehaald van Protos-educatief: http://www.protos-educatief.be/lespakketten-workshops/palanka

Spoor Zes. (2005). Banana Boom Boom. Antwerpen: De Bie.

Spoor Zes. (2005). Bongo go! Antwerpen.

Spoor Zes. (2006). TôTô H2O. Antwerpen: Verraes.

Spoor Zes. (2007). Kapital. Antwerpen: De wrikker.

Spoor Zes. (2009). Agua Cadarbra. Antwerpen.

Spoor Zes. (2010). Potvolkoffie. Antwerpen: zwartopwit. Opgehaald van https://issuu.com/chirojeugd-vlaanderen/docs/jongerenspel_potvolkoffie_…

Spoor Zes. (2012). Youcanda. Antwerpen: De Wrikker.

Spoor Zes. (2013). Woestrijd. Antwerpen: zwartopwit.

Spoor Zes in de klas. (sd). Opgehaald van Spoor Zes: http://www.spoorzesindeklas.be/?page_id=157

Spoor Zes. (sd). Achiyaku. Antwerpen. Opgehaald van https://chiro.be/actie/zingeving/solidariteitsmateriaal/solidariteitssp…

TravEcademy. (sd). E111. Opgeroepen op mei 5, 2016, van http://www.travecademy.nl/extratools/woordenboek/item.php?id=1037

Vakgroep pedagogische wetenschappen. (2014). Pedagogische wetenschappen 4. Gent: Arteveldehogeschool.

Vanhulle, H. (2014, januari 12). Lier 8: Het dorp bevel. Opgehaald van https://reizendichtbijhuis.wordpress.com/2014/01/12/lier-8-het-dorp-bev…

Verbelen, G. (2013). Moderne gezelschapspellen in het secundair onderwijs. Thomas More. Opgehaald van http://www.scriptiebank.be/sites/default/files/webform/scriptie/Bachelo…

Vlaams ministerie van onderwijs en vorming. (2010). Nieuwe vakoverschrijdende eindtermen voor het secundair onderwijs. Opgehaald van Voet@2010: http://www.ond.vlaanderen.be/curriculum/publicaties/voet/voet2010.pdf

Voet@2010. (2010). Nieuwe vakoverschrijdende eindtermen voor het secundair onderwijs. Opgehaald van Voet@2010: http://www.ond.vlaanderen.be/curriculum/publicaties/voet/voet2010.pdf

Vormen vzw. (sd). Info-Spel-Methodieken. Opgehaald van Vormen: http://www.vormen.org/info-spel-methodieken

VVKSO. (2008). Aardrijkskunde, eerste graad, leerplan.

VVKSO. (2012). Aardrijkskunde, tweede graad ASO, leerplan. Brussel: VVKSO.

vzw Oranje. (2011). cursus animator, syllabus voor deelnemers.

Zone van de naaste ontwikkeling. (sd). Opgeroepen op november 11, 2015, van e-school kinderopvang: http://www.e-schoolkinderopvang.nl/uploads/media/Zone_van_de_naaste_ont…

Zuid West Amerika 2009. (2009). Opgehaald van http://www.bloggen.be/amerikareis2009/archief.php?ID=491027

 

Universiteit of Hogeschool
Bachelor in het onderwijs: secundair onderwijs
Publicatiejaar
2016
Promotor(en)
Lies Vandenbroele
Kernwoorden