Is het aandeel gepensioneerden onder de inkomensarmoedegrens groter in Nederland dan in België?

Quentin Stessels Quentin Stessels Britt De Pooter Matthias Reveraert
Persbericht

Is het aandeel gepensioneerden onder de inkomensarmoedegrens groter in Nederland dan in België?

België en Nederland, twee landen die geografisch dicht bij elkaar gesitueerd zijn en een totaal ander pensioensysteem hebben. Vraag is welk pensioensysteem de meeste garantie biedt op het voorkomen van inkomensarmoede. Dit thema vormt de basis van dit onderzoek. In deze studie wordt getracht een antwoord te vinden op volgende onderzoeksvraag: “Is het aandeel gepensioneerden onder de inkomensarmoedegrens groter in Nederland dan in België?”. In de literatuurstudie wordt belang gehecht aan de verschillende typologieën van pensioensystemen, het onderscheid naar geslacht en opleiding en het verband tussen het pensioensysteem en armoede. Aan de hand van de literatuur worden vervolgens hypothesen opgesteld. Deze hypothesen werden onderzocht door gebruik te maken van statistisch onderzoek. Zo werden zowel gelijkenissen als verschillen met voorgaande literatuur gevonden. Het antwoord op de onderzoeksvraag is negatief, het aandeel gepensioneerden onder de inkomensgrens is niet groter in Nederland dan in België. In de laatste sectie van dit onderzoek worden naderhand mogelijke verbeteringen aangegeven voor het Belgische systeem, waarbij de leer gehaald kan worden bij het Nederlandse systeem.

Bibliografie

Aalbregtse, M. (2010). Houdbaarheid van de standaard pensioenregeling (gepubliceerde masterproef). Universiteit Amsterdam, Nederland.

Aggarwal, R., Goodell, J.W. (2012).  Political-economy of pension plans: Impact of institutions, gender, and culture. Journal of Banking & Finance, Vol 37, Issue 6, 1860–1879.

Algemene Directie Statistiek-Statistics Belgium: EU-SILC 2013.

Alves, N. (2012). The impact of education on household income and expenditure inequality, Applied Economics Letters, 19, 915–919.

Anderson, K.M. (2008). The politics of multipillar pension restructuring in Denmark, the Netherlands and Switzerland, WZB Discussion Paper, No. SP I 205. 7-35.

Andries, M. (1996), The politics of targeting: the Belgian case, Journal of European Social Policy, (3), 209-223.

Andries, M. (1997). De Belgische sociale zekerheid in de typologie van de welvaartsstaten. Centrum voor Sociaal Beleid, 1-29.

Antler, J. Kahane, Y. (1987) The Gross and Net Replacement Ratios in Designing Pension Schemes and in Financial Planning: The Israeli Experience. Journal of Risk & Insurance. Vol. 54 Issue 2, p283-297.

Aubuchon, C.P., Conesa, J.C., Garriga, C. (2011). A Primer on Social Security Systems and Reforms. Federal Reserve Bank of St. Louis Review, 93(1), 19-35.

Barr, N., Diamond, P. (2006). The economics of pensions. Oxford review of economic policy, 22(1), 15-39.

Barth, M.C., Cargano, G.J., and Palmer, J.L. 1974. Toward an Effective Income Support System: Problems, Prospects, and Choices. Madison: University of Wisconsin, Institute for Research on Poverty.

Berghman, Jos et al. (2010). Belgische pensioenatlas 2010, Leuven, KULeuven, p. 63-64.

Bierman, R. (2007). De Houdbaarheid van het Nederlandse Pensioenstelsel. (gepubliceerde masterproef). Universiteit Amsterdam, Nederland.

Bisciari
, P., Dury
, D. Eugène
l, B., Van Meensel, L. (2009). De hervormingen van de pensioenstelsels in de landen van de EU15. Economisch tijdschrift. 21-49.

Blanchard, O., Amighini, A., Giavazzi, F. (2010). Macroeconomics: a European perspective, second edition. Londen, Pearson.

Bonoli G. (2000), The Politics of Pension Reforms: Institutions and Policy Change in Western Europe, Cambridge, Cambridge University Press.

Bonoli, G. (2003). Two Worlds of Pension Reform in Western Europe, Comparative Politics, Vol. 35, No. 4, 399-416.

Börsch-Supan, A. (1997). Germany: A social security system on the verge of collapse. Econpapers, 97(23).

Buijink, W., Eichholtz, P.M.A., Koedijk, C.G., Maijoor, S. (1996). Een opknapbeurt voor het pensioensysteem. ESB, 81(4065), 588.

Caminada, K. (2000). Pensioenopbouw via de derde pijler.

Cantillon, B. (1992). De verzadigde sociale zekerheid, Centrum voor Sociaal Beleid, 1-29.

Castles, F.G, Mitchel, D. (1992). ”Identifying welfare state regimes. The links between politics, instruments, and outcomes.” Governance 5,1-26.

Chen, L.H.  (2010) "Welfare and long‐term care in the East and West: Cross‐national inequalities", International Journal of Sociology and Social Policy, Vol. 30 Iss: 3/4, 67-181.

Clemeur, H., (2001). Second-Pillar Pensions in Belgium. Benefits & Compensation International.

Cowell, F.A. (2000). Measurement of inequality. In A.B. Atkinson & F. Bourguignon (Reds.), Handbook of income distribution (pp. 87-166). Amsterdam: Elsevier.

Cremin, P., Nakabugo, M.G. (2012). Education, development and poverty reduction: A literature critique, International Journal of Educational Development, 32, 499-506.

Datamonitor. (2005). Life Insurance & Pensions in Belgium. Geraadpleegd uit https://www.datamonitor.com.

Deleeck, H. (2009). De architectuur van de welvaartsstaat opnieuw bekeken. Leuven: Acco.

Deleeck, H. (2000). De betaalbaarheid van de pensioenen. Centrum voor sociaal beleid. p. 1-25.

Deleeck, H. (1987). Inkomensverdeling en sociale zekerheid in België 1976-1985. Maandschrift Economie, jaargang 51.

Deleeck, H. (2002). Wettelijke en aanvullende pensioenen, complementair of concurrent?. Centrum voor Sociaal Beleid, 1-15.

Demeyere, A. (2001-2002). De tweede pensioenpijler (gepubliceerde masterproef). Universiteit Gent, België.

Denayer, P. Pestieau, B. Van der Linden, M. Cattelain (eds.), Le modèle social belge: quel avenir? Presses interuniversitaires de Charleroi (to be published November 2013).

Dierckx, D. Van Herck, N. Vranken, J. (2010). Armoede in België, OASeS: Centrum Ongelijkheid, Armoede, Sociale Uitsluiting en de Stad. Universiteit Antwerpen.

Dimitrijević, M., Obradović, G. (2005). Funding Social Insurance. Law and Politics Vol. 3, No1, 53 – 61.

Eaton, T.V. Nofsinger, J.R. (2008). Funding Levels and Gender in Public Pension Plans. Public Budgetting and Finance, 28(3), 108-128.

Europese Commisie (2006). Adequate and sustainable pensions. Synthesis report 2006. Luxemburg: Publications Office.

Ewisk,C.(2005). Reform of Occupational Pensions in the Netherlands. De Economist.

Ewisk,C. (2004). PENSION SAVINGS AND GOVERNMENT FINANCE IN THE NETHERLANDS. OECD Economic Studies.

Federaal Planbureau, (2011). De krachtlijnen van het tiende Jaarverslag van de Studiecommissie voor de Vergrijzing.

Feldstein, M. (1998). A new era of social security. National affairs, 130, 102-125.

Feldstein, M., Liebman, J.B. (2002). Social security. Handbook of Public Economics, edition 1, volume 4, chapter 32, 2245-2324.

Feldstein, M., Siebert, H. (2002). Social Security Pension Reform in Europe. Chicago: The University of Chicago Press, 2002.

FOD sociale zekerheid. (2010). Belgische pensioenatlas 2010. Geraadpleegd uit http://www.socialsecurity.fgov.be/docs/nl/publicaties/20101109_pensioenatlas_NL.pdf.

Förster, M. F. and M. Mira d'Ercole (2005), “Income Distribution and Poverty in OECD Countries in the Second Half of the 1990s”, OECD Social, Employment and Migration Working Papers, No. 22, OECD Publishing. http://dx.doi.org/10.1787/882106484586.

Frericks, P., Maier, R. (2008). Pension norms and pension reforms in Europe the effects on gender pension gaps. Community, Work & Family, Vol. 11, No. 3, 253-271.

Frericks, P., Maier, R. Knijn, T. (2009). Pension Reforms, Working Patterns and Gender Pension Gaps in Europe. Gender, Work and Organization, Vol. 16 No. 6, 710-730.

Frericks, P., Maier, R., De Graaf, W. (2006) Shifting the pension mix: consequences for Dutch and Danish Women. Social Policy and Administration, 40,5, 475–92.

Gieselink, G., Peeters, H., Van Gestel, V., Berghman, J., Van Buggenhout, B. (2003). Onzichtbare pensioenen in België. Een onderzoek naar de aard, de omvang en de verdeling van de tweede en derde pensioenpijler. Gent: Academia Press.

Goudswaard, K.P. (2007). Fiscaal beleid, pensioenen en vergrijzing. Belasting met beleid, Belasting met beleid, 134, 221-232.

Gruber, J., Wise, D. (1998). Social Security and Retirement: An International Comparison. The American Economic Review, Vol. 88, No. 2, 158-163.

Han, K.J. (2013). Saving public pensions: Labor migration effects on pension systems in European countries. The Social Science Journal, 50, 152–161.

Heylen, K., Winters, S. (2008). Woonsituatie in Vlaanderen. Gegevens en mogelijkheden van de EU-SILC. Steunpunt Ruimte en Wonen,1-51.

Holzmann, R. (2000). The world bank approach to pension reform. International social security review, 53, 11-34.

Homburg, Stefan (2014) : Old age pension systems: A theoretical evaluation, Discussion Paper, Wirtschaftswissenschaftliche Fakultät, Leibniz Universität Hannover, No. 524.

ISSA. (2014). Social Security Programs Throughout the World: Europe, 2014. Geraadpleegd uit http://www.socialsecurity.gov/policy/docs/progdesc/ssptw/2014-2015/euro….

Jäntti, Markus, Olli Kangas and Veli-Matti Ritakallio. 1996. ”From Marginalism to Institutionalism: Distributional Consequences of the Transformation of the Finnish Pension Regime.” Review of Income and Wealth 42: 473-491.

Janvier, R. (2013). Pensioenen. Sociale zekerheid wetboek 2013.

Johson, P., Stears, G. (1998). Why are older pensioners poorer?, Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 60 (3), 271-290.

Kalloe, V.,Kastelein, M. (2011). The European Commission Green Paper on pensions: Lessons from the Dutch experience. Pensions: An International Journal.

Kilpatrick, R. (1973). The income elasticity of the poverty line. Review of Economics and Statistics.

Korpi. W. and J. Palme. (1998). The Paradox of Redistribution and Strategies of Equality: Welfare States Institutions. Inequality. and Poverty in Western countries. American Sociological Review. 63/5, 661-687.

Kraus, M. (2004). Social security strategies and redistributive effects in European social transfer systems. Review of Income and WealthSeries, 50(3), 431-457.

Lefèbvre, M. (2007). The Redistributive Effects of Pension Systems in Europe: A Survey of Evidence. Luxembourg Income Study Working Paper Series, 457, 1-17.

Lefèbvre, M. and P. Pestieau. (2006). The Generosity of the Welfare State Towards the Elderly. Empirica, Vol. 33, 5, 351-360.

Leitner, S. (2001). Sex and gender discrimination within EU pension systems. Journal of European Social Policy, 11,2, 99–115.

Lubove, R. (1968). Struggle for social security, 1900-1935. Cambrigde: Harvard University Press.

Lusardi, A. (2003). Saving and the effectiveness of financial education, Pension Research Council WP2003-14.

Lusardi, A., Mitchell, O.S. (2007). Financial literacy and retirement preparedness: Evidence and implications for financial education programs, CFS Working Paper, No. 2007/15.

MarketLine. (2014). Belgium Country Profile. SOCIAL LANDSCAPE.

MarketLine.(2013). The Netherlands Country Profile. SOCIAL LANDSCAPE.

Mercer. Melbourne Mercer Global Pension Index. Australian Centre for Financial Studies. October 2013.

Missoc.(2015). Comparative Tables on Social Protection – Results. Geraadpleegd uit http://www.missoc.org/MISSOC/INFORMATIONBASE/COMPARATIVETABLES/MISSOCDA….

Mkandawire, T. (2005). Targeting and universalism in poverty reduction. UNRISD Social Policy and Development Programme Paper #23, 1-20.

Munnell, H. & Soto, M. (2005). What replacement rates do households actually experience in retirement. Boston: Centre for Retirement Research.

Myles, J. (1984). Old age in the welfare state. The political economy of public pensions. Boston: Little Brown.

Myles. J. & Picot, G. (2000). Poverty indices and policy analysis. Review of Income & Wealth, 46 (2), pp. 161-179.

Notten, G. and De Neubourg, C. (June 2011). Monitoring absolute and relative poverty: “not enough” is not the same as “much less”. Review of Inome and Wealth.

OECD (2007). Pensions at a Glance. Public policies across OECD countries. Parijs: OECD Publications.

OECD (2009). Pensions at a Glance 2009: Retirement-Income Systems in OECD Countries. Paris: OECD. Palmans, S., Peeters, H., & Berghman, J. (2006). Het pensioenkadaster geeft geheimen bloot. Informatie over de tweedepijlerpensioenen bij werknemers (Life & Benefits Cahier). Mechelen: Kluwer.

OECD (2011), Pensions at a Glance 2011: Retirement-income Systems in OECD and G20 Countries, OECD Publishing .
http://dx.doi.org/10.1787/pension_glance-2011-en.

OECD, (2011).OECD Economic Surveys: Netherlands. OECD Economic Surveys: Netherlands (Book).

Oxaal, Z. (1997). Education and poverty: A gender analysis, Bridge report, 53, 1-22.

Oxera. (2007). The effect of cross-border investment restrictions on certain pension schemes in the EU. Prepared for. European Commission. Geraadpleegd uit http://ec.europa.eu/internal_market/capital/docs/oxera_report_en.pdf.

Pacolet, J., Strengs, T. (2009). Pensioenrendement vergeleken. Leuven, HIVA – Onderzoeksinstituut voor Arbeid en Samenleving (K.U.Leuven).

Palme, Joakim. 1990. Pension Rights in Welfare Capitalism. Swedish Institute for Social Research Dissertation series No. 14, Stockholm University.

Patrinos, H.A., Psacharopoulos, G. (2004). Returns to Investment in Education: A Further Update, Education Economics, Vol. 12, No. 2, 111-134.

Pensioenenbelangen. (2013).  Het Nederlandse pensioenstelsel-1. Geraadpleegd uit http://www.pensioenbelangen.nl/phwp/wp-content/uploads/2009/04/nederlan….

Rijksoverheid. (2014). Opbouw pensioenstelsel. Geraadpleegd uit http://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/pensioen/opbouw-pensioenstelsel.

Rys, B., Hoe vrouwelijk is armoede in België en Vlaanderen? Rol en Samenleving vzw. Juni 2004. Nr 33.

RVP.(2015). Overlevingspensioenen. Geraadpleegd uit http://www.onprvp.fgov.be/NL/profes/benefits/survivors/paginas/default.aspx.

Schmähl, W. (2004. Dismantling the earnings-related social pension scheme: Germany beyond a crossroad, ZeS-Arbeitspapier, No. 09/2003.

Schols-Van Oppen, E. (2010) Inleiding Pensioenrecht.

Scruggs, L. (2006). The Generosity of Social Insurance, 1971–2002Oxford Review of Economic Policy 22 (3), 349-364.

Siegenthaler, J.K. (1996). Poverty among single elderly women under different systems of old-age security: a comparative view. Social security bulletin, Vol 59, No 3, 31-44.

Sinn, H-W. (2000). Why a Funded Pension System is Useful and Why It is Not Useful. International Tax and Public Finance, 7, 389–410.

Spicker, P. (1992). Poverty and social security: concepts and principles. New York, Routledge.

PDOS. (2015). Pensioendienst voor overheidssector. Geraadpleegd uit http://www.pdos.be/pdos/news/index.htm.

Portaal Belgium. (2015). Aanvullende pensioenstelsels. Geraadpleegd uit http://www.belgium.be/nl/werk/pensioen_en_einde_loopbaan/pensioen/aanvullende_pensioenstelsels/.

Taulbee, N. (1999). The benefits of a fully funded social security system. The Park Place Economist, 7(1), 76-82.

Tawney, R.H. 1952. Equality. London: George Allen & Unwin Ltd.

Ter Borg, M.B. (1988). Over de secularisering van het heilige. Nederlands Theologisch Tijdschrift, 42(4), 317 – 327.

Tullock, Gordon. 1983. Economics of Income Redistribution. Amsterdam: Kluwer- Nijhoff.

Van Baelen, F. (2002-2003). Een Analyse van de Economische Aspecten van Integratie van de Sociale Zekerheid : het Belang van Werkingskosten (gepubliceerde masterproef). Universiteit Gent, België.

Van de Grift, M. (2008). Pensioenaanspraken en vergrijzing. Centraal Bureau voor Statistiek. 155-172.

Van Den Eeckhaut, R. (2005). Supplementary Pensions in Belgium: The New System.

Van Der Meij, L. (2010). Pensions crisis in the Netherlands. Pensions: An International Journal, p13-19.

Van Praag, B. (2013). Het pensioenprobleem in Nederland. ESB, 98 (4664 & 4665), 433-436.

Vandenbroucke, F. & Vinck, J. (2013), ‘Child Poverty Risks in Belgium, Wallonia, Flanders: Accounting for a Worrying Performance’, in P. Maystadt, E. Cantillon, L.

Vandenbroucke, F. (2007). Hoog niveau of eerlijke verdeling? Slim investeren en hervormen kan er 'èn-èn' van maken. Den Haag.

Vlachantoni, A. (2012). Financial inequality and gender in older people. Maturitas, 72, 104-07.

Wagner, H. (2005). Pension Reform in the New EU Member States Will a Three-Pillar Pension System Work?. Eastern European Economics, vol. 43, 27–51.

Weale, Albert. 1990. ‘Equality, Social Solidarity and the Welfare State.’ Ethics 100:473-488.

Whiteford, P., Whitehouse, E. (2006).Pension challenges and pensioen reforms in OECD countries. Oxford review of economic policy, 22(1), 78-94.

Whitehouse, E. (2007). Pension Panorama: Retirement-Income Systems in 53 Countries. Washington D.C., World Banks publications.

Zaidi, A. (2010), ‘Poverty Risks for Older People in EU Countries – An Update’, January 2010.

Zaidi, A., Grech, A.G., Fuchs, M. (2006). Pension Policy in EU25 and its Possible Impact on Elderly Poverty. European Centre for Social Welfare Policy and Resarch.

Zilverfonds.(2014). Begrotingen van ontvangsten en uitgaven voor het begrotingsjaar 2014. Geraadpleegd uit (http://www.zilverfonds.be/pdf/AT%20-%20Zilvernota%202014.pdf).

Universiteit of Hogeschool
Sociaal Economische Wetenschappen
Publicatiejaar
2015
Share this on: