Tussen Differentiatie en Homogenisering

Julie Snissaert
 Media erkennen de islamitische diversiteit nietNiet alleen heeft (een deel van) onze samenleving problemen met het erkennen van diversiteit tussen verscheidene religies, ook de erkenning van diversiteit binnen één bepaalde religie blijkt problematisch.Islam is geen eensgezind geloofssysteem en de moslims zijn geen homogene, onverdeelde gemeenschap. Dat blijkt onder andere (onrechtstreeks) uit talloze hedendaagse conflicten in de Arabische Wereld of ver daarbuiten.

Tussen Differentiatie en Homogenisering

 

Media erkennen de islamitische diversiteit niet

Niet alleen heeft (een deel van) onze samenleving problemen met het erkennen van diversiteit tussen verscheidene religies, ook de erkenning van diversiteit binnen één bepaalde religie blijkt problematisch.

Islam is geen eensgezind geloofssysteem en de moslims zijn geen homogene, onverdeelde gemeenschap. Dat blijkt onder andere (onrechtstreeks) uit talloze hedendaagse conflicten in de Arabische Wereld of ver daarbuiten. Hoewel artikels over die conflicten het leeuwendeel van onze nieuwsberichtgeving omvatten, hebben Vlaamse kranten nauwelijks oog voor diversiteit binnen de islamitische religie. Dat blijkt uit onderzoek van Julie Snissaert, studente journalistiek aan de vakgroep Toegepaste Taalkunde van de Vrije Universiteit Brussel.

Julie Snissaert doet onderzoek naar de representatie van islamitische substromingen in twee Vlaamse Kranten: Het Laatste Nieuws en De Standaard. Voor deze thesis werden in totaal 288 artikels geanalyseerd over de periode van één volledig jaar. Het onderzoek vindt plaats tegen de achtergrond van de Syrische burgeroorlog en het vertrek van Belgische Syriëstrijders naar het strijdtoneel. 

De literatuurstudie biedt een kijk op de belangrijkste islamitische substromingen, het conflict in Syrië en de motieven en profielen van Belgische Syriëstrijders. Julie analyseert in haar thesis hoe Het Laatste Nieuws en De Standaard berichten over islamitische substromingen, aan welke onderwerpen en regio’s ze gelinkt worden, en wie de pers aan het woord laat als het over substromingen gaat. 

Uit de resultaten blijkt dat beide kranten weinig aandacht besteden aan islamitische substromingen. Slechts een klein aantal artikels vermelden substromingen, en in de overgrote meerderheid van die gevallen worden de substromingen niet geduid. Voor Het Laatste Nieuws geldt zelfs dat substromingen het vaakst gelinkt worden met negatieve fenomenen als extremisme, fundamentalisme, geweld of terreur. De Standaard is daarin iets neutraler. De onderwerpen waaraan islamitische substromingen worden gelinkt zijn niet veel rooskleuriger. Nagenoeg allemaal worden ze in verband gebracht met conflicten of oorlogen in het Midden-Oosten. Salafisme daarentegen wordt het vaakst in verband gebracht met extremisme en terreurdreigingen in eigen land. Dit is een verontrustend resultaat volgens de studente. Zeker wanneer men nagaat dat bij Het Laatste Nieuws de journalist van het artikel veelal de meest voorkomende stem is bij het vermelden van een substroming. Ook in De Standaard is dat het geval voor het grootste deel van de substromingen. Enkel salafisme en soennisme worden respectievelijk het vaakst gebruikt door islamitische experts en Syrische oppositiebronnen. 

Het gebrek aan informatie en de negatieve verbanden die in deze thesis werden blootgelegd, zijn volgens de studente betreurenswaardig. De pers ondermijnt mede hierdoor de diversiteit binnen de islamitische religie. Als er al een onderscheid wordt gemaakt, focust men maar al te vaak op extreme of negatieve vormen van islam. De studente vermeldt dat dit niet alleen blijk geeft van homogeniserende tendensen, maar dat dit ook nefaste gevolgen zou kunnen hebben voor de percepties van islam in hoofde van de meerderheid van de bevolking. Dit effect kan het onderzoek onmogelijk bevestigen. Maar volgens de studente bestaat die kans wel. 

Bibliografie

Referentielijst

 

1. Akbarzadeh, S. & Smith, B. (2005). The Representation of Islam and Muslims in the Media (The Age and Herald Sun Newspapers). Gevonden bij: Monash University, School of Political and Social Inquiry.Website: http://asiainstitute.unimelb.edu.au/__data/assets/pdf_file/0017/571112/…

2. Amin, H.A. (2001). The Origins of the Sunni-Shia split in Islam.Gevonden op: http://www.islamfortoday.com/shia.htm

3. Arts, L. & Butter, E. (2009). Radicaal, orthodox of extremist? Achtergrondinformatie over radicalisering en polarisatie. Amsterdam, Nederland: ACB Kenniscentrum voor emancipatie en participatie.Gevonden op: http://www.acbkenniscentrum.nl/public/Publicatie/33/download1/Radicaal%…

4. Austin C. (2011). Saudi Wahhabism in American Media: Sinister Spread or Fearful Fantasy? Gevonden bij Drake University, Social Science Journal. Website: http://www.drake.edu/media/departmentsoffices/dussj/2013-2011documents/…

5. Baker, P. (2010). Representations of Islam in British broadsheet and tabloid newspapers 1999-2005. Journal of Language and Politics, 9(2), 310-338.doi: 10.1075/jlp.9.2.07bak

6. Benyaich, B. (2013). Islam en Radicalisme bij Marokkanen in Brussel. Leuven: Van Halewyck.

7.   (van) Berkel, M. & Künzel, R. (2008). Ibn Khaldun en zijn wereld. Amsterdam: Bulaaq.

8. Bhalla, R. (2011). Making Sense of the Syrian Crisis. Austin, TX: Stratfor.Gevonden op: http://www.stratfor.com/weekly/20110504-making-sense-syrian-crisis#axzz…

9. Blanchard, C.M. (2007). The Islamic Traditions of Wahhabism and Salafiyya. Washington D.C., Verenigde Staten: Congressional Research Service.Gevonden op: http://www.investigativeproject.org/documents/testimony/47.pdf

10. Blommaert, J. (2007). De panoptische media en 11 september. In I. Maly (Ed.), Cultu(u)r(en)politiek (pp. 129-145). Antwerpen: Garant.

11. Brasted, H. (2009). Contested Representations in Historical Perspective: Images of Islam and Australian Press 1950-2000. In A. Farouqui (Ed.), Muslims and Media Images: News versus Views (pp. 58-91).

12. Buijs, F.J., Demant, F. & Hamdy, A. (2006). Strijders van eigen bodem. Radicale en democratische moslims in Nederland. Amsterdam: Amsterdam University Press.

13. Cole, P. (2006). Mixed Communities: Mixed Newsrooms. In E. Poole & J.E. Richardson (Eds.), Muslims and the News Media (pp. 63-74).

14. Dalacoura, K. (2012). The 2011 uprisings in the Arab Middle East: political change and geopolitical implications. Journal of International Affairs, 88(1), 63-79.doi: 10.1111/j.1468-2346.2012.01057.x

15. De Schryver, M.A. (2007). De pot verwijt de ketel dat hij zwart ziet. In I. Maly (Ed.), Cultu(u)r(en)politiek (pp. 201-211). Antwerpen: Garant

16. Douglas-Klotz, N. (2006). Leven als een Soefi. Utrecht: Ten Have.

17. El Sghiar, H.,  Maly, I. & Amerrouss, N. (2007). Over de doden niets dan goeds. In Maly (Ed.), Cultu(u)r(en)politiek (pp. 159-183). Antwerpen: Garant.

18. Elmasry, S. (2010). The Salafis in America: The Rise, Decline and Prospects for a Sunni Muslim Movement among African-Americans. Journal of Muslim Minority Affairs, 30(2), 217-236.doi:10.1080/13602004.2010.494072

19. Fadil, N. (2008). Submitting to God, submitting to the Self: Secular and religious trajectories of second generation Maghrebi in Belgium (Doctoraatsthesis).Gevonden op: http://www.kuleuven.ac.be/doctoraatsverdediging/cm/3H02/3H020211.htm

20. Farouqui, A. (2009). Introduction. In A. Farouqui (Ed.), Muslims and Media Images: News versus Views (pp. 1-25).

21. Flood, C., Hutchings, S., Miazhevich, G. & Nickels, H. (2011). Between Impartiality and Ideology: The BBC’s paradoxical remit and the case of Islam-related television news. Journalism Studies, 12(2), 221-238.doi:10.1080/1461670X.2010.507934

22. Ghosh, B. (2012, oktober 8). The Rise of the Salafis. Time, 180(15), (s.p.).

23. Gielen, A.J. (2008). Radicalisering en Identiteit: radicale rechtse en moslimjongeren vergeleken. Amsterdam: Aksant.

24. (de) Graaf, B. (2010). The Nexus between Salafism and Jihadism in the Netherlands. CTC Sentinel 3:3 (p17-22). West Point, NY: Combating Terrorism Center.Gevonden op: https://www.ctc.usma.edu/posts/the-nexus-between-salafism-and-jihadism-…

25. Greig, J.M. (2013). Intractable Syria? Insights from the Scholarly Literature on the Failure of Mediation. Penn State Journal of Law & International Affairs, 2(1), 48-56.Gevonden op: http://elibrary.law.psu.edu/jlia/vol2/iss1/7/

26. Halliday, F. (2006). Anti-Arab Prejudice in the UK: The ‘Killroy-Silk Affair’ and the BBC Response. In E. Poole & J.E. Richardson (Eds.), Muslims and the News Media (pp. 24-35).

27. Hart, P. (2013). A Familiar Script on Syrian WMDs. EXTRA!, 26(2), 5. Gevonden op Business Source Complete, EBSCO.Gevonden op: http://search.ebsochost.com

28. Hauttekeete, L. (2004). De tabloidisering van kranten: mythe of feit? De ontwikkeling van een meetinstrument en een onderzoek naar de tabloidisering van Vlaamse kranten (Masterthesis).Gevonden op: https://biblio.ugent.be/publication/469619

29. Jacobsen, S.J., Jensen, T.G., Vitus, K. & Weibel, K. (2013). Analysis of Danish Media setting and framing of Muslims, Islam and Racism. Kopenhagen: The Danish National Centre for Social Research.Gevonden op: http://www.ces.uc.pt/projectos/tolerace/media/Working%20paper%205/Analysis%20of%20Danish%20Media%20setting%20and%20framing%20of%20Muslims%20Islam%20and%20racism.pdf

 

30. Karim, H.K. (2006). American Media’s Coverage of Muslims: the Historical Roots of Contemporary Portrayals. In E. Poole & J.E. Richardson (Eds.), Muslims and the News Media (pp. 116-128).

31. (de) Koning, M. (2013). The Moral Maze: Dutch Salafis and the construction of a moral community of the faithful. Journal of Contemporary Islam, 7(1), 71-83.doi: 10.1007/s11562-013-0247-x

32. Kothari, R. (2009). Muslims and the Press: Some Reflections. In A. Farouqui (Ed.), Muslims and Media Images: News versus Views (pp. 36-40).

33. Kramer, M. (2003). Coming to Terms: Fundamentalists or Islamists? Middle East Quarterly, 10(2), 65-77.Gevonden op: http://www.meforum.org/541/coming-to-terms-fundamentalists-or-islamists

34. Maitra, S.B. (2009). Islam and the West: Omnious Misunderstandings. In A. Farouqui (Ed.), Muslims and Media Images: News versus Views (pp. 202-221).

35. Maly, I. (2007). Collaboratie en abnormalisering. In I. Maly (Ed.), Cultu(u)r(en)politiek (pp. 183-201). Antwerpen: Garant.

36. Maly, I., Benyaich, B. & N’ Siala Kiese, P. (2007). Afkomst als motor. In I. Maly (Ed.), Cultu(u)r(en)politiek (pp. 211-229).

37. Manning, P. (2006). Australians imagining Islam. In E. Poole & J.E. Richardson (Eds.), Muslims and the News Media (pp. 128-142).

38. Manssons, J. & Walgrave, S. (1998). Populair en/of kwaliteit? De Vlaamse pers over de zaak-Dutroux. Gevonden bij Universiteit Antwerpen (België), Departement politieke en sociale wetenschappen.Website: http://uahost.uantwerpen.be/psw/pswpapers/PSWpaper%201998-10%20walgrave…

39. Meer, N., Dwyer, C. & Modood, T. (2010). Beyond “Angry Muslims”? Reporting Muslim Voices in the British Press. Journal of Media and Religion, 9(4), 216-231.doi: 10.1080/15348423.2010.521090

40. Mehta, V. (2009). Muslims and Media Images: Where Things Went Wrong. In A. Farouqui (Ed.), Muslims and Media Images: News versus Views (pp. 25-36).

41. Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. (2008). Trendanalyse polarisatie en radicalisering. Den Haag, Nederland.Gevonden op: http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/rapporten/2008/12…

42. Mitra, C. (2009). The Print Media and Minority Images. In A. Farouqui (Ed.), Muslims and Media Images: News versus Views (pp. 91-100).

43. Morabito, A. (2012, december 27). The Trouble With Syria: American media executives sound off on the challenges of covering the country’s civil unrest from the front Lines. Broadcasting & Cable, 10.Gevonden op: http://www.broadcastingcable.com/news/programming/trouble-syria/39182

44. Moselle, S. (2011). “Our Cherished Political System”: Secularism and the Muslim Brotherhood through the Lens of Canadian Media. The Arbutus Review, 2(1), 49-61.

45. Noppe, J., Hellinckx, J., Vande Velde M. (2010). Polarisering en radicalisering: een integrale preventieve aanpak. Nederland: Associatieonderzoeksgroep Governance of Security.Gevonden op: https://besafe.ibz.be/NL/Academici/onderzoek_recherche/Documents/Eindra…

46. Pintak, L. (2006). Framing the Other: Worldview, Rhetoric and Media Dissonance since 9/11. In E. Poole & J.E. Richardson (Eds.), Muslims and the News Media (pp. 188-199).

47. Poole, E. (2002). Reporting Islam: Media Representations of British Muslims. Londen: I.B. Tauris.

48. Poole, E. (2006). The Effects of September 11 and the War in Iraq on the British Newspaper Coverage. In E. Poole & J.E. Richardson (Eds.), Muslims and the News Media (pp. 89-103).

49. Raudvere, C. & Stenberg, L. (2008). Translocal mobility and Traditional Authority: Sufi Practices and Discourses as Facets of Everyday Muslim Life. In C. Raudvere & L. Stenberg (Eds.), Sufism Today: Heritage and Tradition in the Global Community (pp. 1-13).

50. Richardson, J.E. (2004). (Mis)representing Islam: the Racism and Rhetoric of British Broadsheet Newspapers. Amsterdam: John Benjamins Publishing Co.

51. Richardson, J.E. (2006). Who gets to speak? A Study of Sources in the Broadsheet Press. In E. Poole & J.E. Richardson (Eds.), Muslims and the News Media (pp. 103-116).

52. Robinson, G.E. (2012). Syria’s Long Civil War. Current History, 111 (749), 331-336.Gevonden op: http://www.currenthistory.com/Article.php?ID=1017

 

53. Saldana, J. (2009). The Coding Manual for Qualitative Researchers. Los Angeles (CA), Verenigde Staten: Sage.

54. Sharp, J.M. & Blanchard, C.M. (2013). Armed Conflict in Syria: U.S. and International Response. Washington DC: Congressional Research Service.Gevonden op: http://fas.org/sgp/crs/mideast/RL33487.pdf

55. Silver, C. & Lewins, A. (2014). Using Software in Qualitative Research: A Step-by-Step Guide. Los Angeles (CA), Verenigde Staten: Sage.

56. Taylor, S.S. & Treacy, A. (2013). Just Dedoose it! Making mixed methods data analysis manageable. Gevonden op: http://www.academia.edu/6415766/Just_Dedoose_It_Making_Mixed_Methods_Da…

57. (van) Troostwijk, C.D., (van den) Berg, E. & Oosterveen, L. (2008). Buigzame Gelovigen: Essays over Religieuze Flexibiliteit. Amsterdam: Boom.

 

58. Zemni, S. (2007). Inleiding. In I. Maly (Ed.), Cultu(u)r(en)politiek (pp. 1-25). Antwerpen: Garant.

59. Zienkowski, J. & MALY, I. (2007). Tussen natuur en verbeelding. In I. Maly (Ed.), Cultu(u)r(en)politiek (pp. 25-63). Antwerpen: Garant. 

 

Krantenartikels

Verscheidene buitenlandse terroristen, onder wie een Belg, gedood in Syrië. (2010, mei 10). De Standaard. 

Gevonden op: http://www.standaard.be/cnt/dmf20120510_229?utm_source=feedburner&utm_medium=feed&utm_campaign=feed:+dso-nieuws-buitenland+%28de+standaard+online:+buitenland%29

 

Syrische propagandamachine maakt van Brusselaar postuum een ‚terrorist’. (2012, mei 12). De Morgen. Gevonden op: http://academic.mediargus.be/pg/remote_article/48035808?criteria_key=C56000CF92C836FF6A4D094D7DE08BD3&navigation_key=C56000CF92C836FF6A4D094D7DE08BD3&popup=yes

 

Belgische verzetsstrijder gesneuveld in Syrië. (2012, augustus 27). Het Laatste Nieuws.Gevonden op: http://academic.mediargus.be/pg/remote_article/49887507?criteria_key=5DEC27B3BA4CE78EEE2734D62E6398B8&navigation_key=5DEC27B3BA4CE78EEE2734D62E6398B8&popup=yes

 

Onze jongens in Syrië. (2013, maart 27). Gazet Van Antwerpen.Gevonden op: http://academic.mediargus.be/pg/remote_article/53855647?criteria_key=124A9AA1D4588D8E4985B7E7B157368C&navigation_key=124A9AA1D4588D8E4985B7E7B157368C&popup=yes

Jejoen wou mee naar huis maar mocht niet. (2013, juni 22). Het Nieuwsblad.Gevonden op: http://academic.mediargus.be/pg/remote_article/55349070?criteria_key=124A9AA1D4588D8E4985B7E7B157368C&navigation_key=124A9AA1D4588D8E4985B7E7B157368C&popup=yes

 

Burgemeesters vragen geld en ondersteuning voor maatregelen. (2013, april 20). Het Laatste Nieuws.Gevonden op: http://academic.mediargus.be/pg/remote_article/54262294?criteria_key=DA14DE9FAC020B5710B7D41CBCB34DC6&navigation_key=DA14DE9FAC020B5710B7D41CBCB34DC6&popup=yes

 

Belgische terrorist gedood in Syrië. (2012, mei 10). Knack.Gevonden op: http://www.knack.be/nieuws/wereld/belgische-terrorist-gedood-in-syrie/article-normal-56042.html

 

Belgische verzetsstrijder gesneuveld in Syrië. (2012, augustus 27). Het Laatste Nieuws. Gevonden op: http://academic.mediargus.be/pg/remote_article/49887507?criteria_key=58…

 

Universiteit of Hogeschool
Journalistiek (Radio & TV)
Publicatiejaar
2014
Kernwoorden
Share this on: