Levensloop van het begin tot het einde… Herbestemming rusthuis Hoogstraten tot zorgcentrum met focus op palliatieve zorg…

Bieke Hillen
Levensloop van het begin tot het einde…Herbestemming rusthuis Hoogstraten tot zorgcentrum met focus op palliatieve zorg…Bieke Hillen – Masterscriptie – Interieurarchitectuur - Universiteit HasseltGestimuleerd door het werken rond de bijdrage die interieurarchitectuur kan hebben aan ‘geluk’ , word er in deze thesis een concept uitgewerkt voor de herbestemming van het voormalige rusthuis te Hoogstraten. Het concept groeide door middel van een historisch onderzoek van dit pand en een omgevingsanalyse van de stad Hoogstraten.

Levensloop van het begin tot het einde… Herbestemming rusthuis Hoogstraten tot zorgcentrum met focus op palliatieve zorg…

Levensloop van het begin tot het einde…

Herbestemming rusthuis Hoogstraten tot zorgcentrum met focus op palliatieve zorg…

Bieke Hillen – Masterscriptie – Interieurarchitectuur - Universiteit Hasselt

Gestimuleerd door het werken rond de bijdrage die interieurarchitectuur kan hebben aan ‘geluk’ , word er in deze thesis een concept uitgewerkt voor de herbestemming van het voormalige rusthuis te Hoogstraten. Het concept groeide door middel van een historisch onderzoek van dit pand en een omgevingsanalyse van de stad Hoogstraten. De omgevingsanalyse wees uit dat Hoogstraten een relatief grote onderwijsinstelling omvat; van lagere scholen, middelbare scholen tot de verbinding met hogescholen en universiteiten. Ook heeft het een vrij goed ontwikkeld zorglandschap dat aan de traditionele ‘noden’ van de bewoners in en rond Hoogstraten kan voldoen; er zijn verschillende ziekenhuizen en residentiële zorgcentra in de omgeving. Uit het onderzoek is gebleken dat er een gebrek is aan palliatieve centra dichtbij Hoogstraten in vergelijking met het aantal beschikbare rusthuizen, ziekenhuizen en andere zorginstellingen. Ook alternatieve plekken om veilig te bevallen, buiten de reguliere moederhuizen, bleken erg beperkt aanwezig. Deze vaststellingen zorgde voor de groei van het hybride concept omtrent ‘the circle of life’ dat in het masterontwerp tot in detail uitgewerkt werd.

Om het leegstaande pand te Hoogstraten terug leven in de blazen werden deze drie geanalyseerde levensfases hierin ondergebracht; geboorte, student zijn en het einde van het leven. De levensfase ‘geboorte’ houdt een geboortehuis in op het gelijkvloers, waar ouders terecht kunnen om poliklinisch te bevallen en ‘zorg op maat’ te kunnen krijgen voor hun baby en henzelf. De eerste verdieping biedt een palliatief zorgcentrum aan voor mensen van allerlei leeftijdscategorieën. De bovenste verdieping wordt ingenomen door studenten die er een stille studeerplek ter beschikking krijgen, en een aantal verblijfplekken voor een beperkt aantal Erasmus studenten en studenten die stage lopen in het gebouw.

In het ontwikkelde herbestemmingsprogramma fungeren de drie functies als drie aparte afdelingen, drie aparte etages. Toch worden zij op verschillende plekken op een subtiele manier met elkaar verweven, zodat er een “positieve confrontatie” ontstaat tussen de uiteenlopende levensfases die tezamen voeding geven aan dit gebouw. Door de hybride vermenging van verschillende levensfases in de uitwerking van de herbestemming van het gebouw wordt beoogd een serene omgeving te creëren. Er wordt getracht dit te bekomen door het creëren van open en gesloten ruimtes, het spelen met gemeenschappelijke en private ruimtes. Door hiermee te werken worden er op de verschillende etages ruimtes gecreëerd waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en activiteiten kunnen ondernemen, maar evengoed plekken waar ze zich kunnen terugtrekken en tot rust kunnen komen. Er moet doorheen het hele gebouw ruimte zijn voor een lach en een traan. 

Door middel van onderzoek en het creëren van een masterplan krijgen de verschillende fases van het leven ‘vorm’ in een gedaante van architectuur, interieurarchitectuur en objecten. Het uiteindelijke ontwerp gaat verder dan een  “vanzelfsprekende” of “voor de hand liggende” aanpak. De opzet van het ganse project is de uitwerking van het begrip ‘positive design’: vanuit een positieve insteek ruimtes ontwerpen met de specifieke bedoeling om omgevingen te creëren die mensen stimuleren activiteiten te ondernemen die bijdragen aan hun ervaring van ‘geluk’. Het heeft het doel om een omgeving te creëren die het welbevinden van mensen bevorderd.

De uiteindelijke focus van het ontwerp ligt op de uitwerking van een palliatieve afdeling, de laatste fase van het leven. Het doel is om hiervoor een zo mooi mogelijke omgeving te creëren waarin de mensen daadwerkelijk de ruimte ten volle beleven. Deze gedachtegang werd gecreëerd doormiddel van het actief participeren in de vorm van interviews met X, Y en Z, vrijwilligerswerk, bezoeken aan palliatieve afdelingen en case studies. Op deze manier is er getracht te bekomen dat de bewoners zich er oprecht ‘goed’ en ‘gelukkig’ kunnen voelen in de palliatieve afdeling, zelfs in deze moeilijke fase in het leven. In het ontwerp wordt dan ook gestreefd om een optimale relatie tussen de mens en zijn omgeving uit te werken. Ook moet er een vloeiende verbinding tussen buiten en binnen zijn; de tuin wordt mee een actief onderdeel van het geheel.

In de palliatieve afdeling is ‘positieve afleiding’ een hoofdzaak. Mensen moeten in staat gesteld worden om de hele betekenis rond het ‘palliatief zijn’ even te kunnen vergeten. De residenten die te maken krijgen met zorgen, pijn of een lijdensweg moeten de kans krijgen om even te ontsnappen aan de negativiteit waar ze al zo vaak mee geconfronteerd worden. Dit gebeurt door het actief deelnemen aan activiteiten, de mogelijkheid tot interactie met andere mensen (ook als men niet meer heel actief is), het betrekken van de omgeving en het groen, de fijne motoriek actief houden door middel van kruiden telen, geluiden en geuren.

De bewoners en bezoekers van het zorgcentrum moeten zich er echt thuis voelen, en zelf betekenis geven aan het geheel. Dit ‘thuis-gevoel’ begint al bij de kerngedachte van het werk; het herbestemmen van een bestaand pand. Het voormalige rusthuis te Hoogstraten is tot op vandaag een straatbepalend gebouw. Het heeft een waardevolle identiteit in de omgeving. De naaste omgeving, de mensen, de objecten en de plekken leveren aan mensen uit de buurt een bedrage aan hun ‘thuisomgeving’. 

Bibliografie

Architects journal. (2010). Maggie’s Cancer Caring Centre, Cheltenham, by MJP Architects, via http://www.architectsjournal.co.uk/maggies-cancer-caring-centre-chelten… [Geraadpleegd op 22 februari 2014]

 

BNI. (2011). Healing environment, via http://www.bni.nl/bni-magazine/magazine/healing-environment.php [Geraadpleegd op 1 april 2014]

 

Congregatie Zusters Onze-Lieve-Vrouw van 7 Weeën Ruiselede. (2014). Geschiedenis van de congregatie, via http://www.olv7weeen.be/nl/geschiedenis-van-de-congregatie  [Geraadpleegd op 15 december 2013]

 

Delft institute of positive design. (2012). Our mission, via http://studiolab.ide.tudelft.nl/diopd/about-us/mission/  [Geraadpleegd op 14 maart 2014]

Dezeen. (2011). Maggie’s Centre Cheltenham by MJP Architects, via http://www.dezeen.com/2011/01/04/maggies-centre-cheltenham-by-mjp-archi…

[Geraadpleegd op 5 november 2013]

De sociale zekerheid. (2014). Loopbaanonderbreking in het kader van het palliatief verlof, via https://www.socialsecurity.be/CMS/nl/citizen/displayThema/private_life/… [Geraadpleegd op 5 maart 2014]

 

Erfgoedbank Hoogstraten. (2013). Beeldbank Hoogstraten, via http://www.erfgoedbankhoogstraten.be/php/hoogstraten1.php [Geraadpleegd op 19 december 2013]

 

Galinsky. (2006). Home for senior citizens, Chur, Switzerland-Peter 1993, via http://www.galinsky.com/buildings/elderly/ [Geraadpleegd op 16 april 2014]

’t Geboortehuis. (2014) Wat doen we?, via http://www.tgeboortehuis.be [Geraadpleegd op 25 januari 2014]

Geboorte info centrum. (2014). Pas bevallen?, via http://www.geboorte-infocentrum.be/pasbevallen.html [Geraadpleegd op 7 maart 2014] 

Geboortehuizen in Vlaanderen. (2014). Definitie, via http://www.geboortehuizen.be/ [Geraadpleegd op 7 maart 2014]

Gezondheid. (2011). Palliatieve sedatie, via http://www.gezondheid.be/index.cfm?fuseaction=art&art_id=3328 [Geraadpleegd op 10 januari 2014]

Gommer, AM. (2013). Neem het aantal mensen met kanker toe of af?, via http://www.nationaalkompas.nl/gezondheid-en-ziekte/ziekten-en-aandoenin… [Geraadpleegd op 12 maart 2014]

 

Holgate, P. (2012). A Case Study Evaluation Of Maggie’s Cancer Caring Centre Cheltenham, via http://www.presidentsmedals.com/Entry-13490   [Geraadpleegd op 5 maart 2014]

Hoogstraten stadsbestuur. (2014). Sociale kaart, via http://www.hoogstraten.be/Sociale-Kaart.html [Geraadpleegd op 18 december 2013]

Hoogstraten stadsbestuur museum. (2014). De stadsgeschiedenis van Hoogstraten, via http://museum.hoogstraten.be/Stadsgeschiedenis.html [Geraadpleegd op 18 december 2013]

Kempen resoc. (2014). Streekpactcijfers – demografie, via http://www.resockempen.be/regiocijfers/streekpactcijfers-demografie/ [Geraadpleegd op 26 februari 2014]

Kind & gezin. (2013). Bevallingsplaats, via http://www.kindengezin.be/zwangerschap-en-geboorte/geboorte/geboorte-vo… [Geraadpleegd op 5 december 2013]

Kirsten. (2013). Wachtbeleving ziekenhuis, via http://www.novimores.nl/2013/03/wachtbeleving-ziekenhuis/ [Geraadpleegd op 14 april 2014]

 

Leaven. (2014). De invloed van licht op de mens, via http://www.laeven.net/invloed-van-licht-op-mens/ [Geraadpleegd op 2 april 2014]

 

Maggie’s. (2014). Who was Maggie?, via https://www.maggiescentres.org [Geraadpleegd op 5 november 2013]

MJP architects. (2014). Maggie’s cancer care centre, via http://www.mjparchitects.co.uk/projects/maggies-cancer-care-centre/  [Geraadpleegd op 26 februari 2014]

 

Netwerk palliatieve zorg. (2014). Wat is palliatieve zorg?, via http://www.npzl.be/nl/wat-is-palliatieve-zorg [Geraadpleegd op 31 januari 2014]

Netwerk palliatieve zorg Gent-Eeklo. (2005). Palliatieve zorg: wat, waar en welke tegemoetkomingen?, via http://www.alsliga.be/index.php?id=123 [Geraadpleegd op 31 januari 2014]

Nierman, G. (2013). Healing environment, via  http://www.royalhaskoninggebouwinstallaties.com/nl-nl/Thema's/Pages/Hea… [Geraadpleegd op 5 december 2013]

 

Open ceiling. (2014). Healing environment, via http://www.openceilings.nl/nl/healingenvironment [Geraadpleegd op 1 april 2014]

 

Palliatief verplegen. (2014). Wat is palliatieve zorg?, via http://www.palliatiefverplegen.nl/index/palliatieve%20zorg.html [Geraadpleegd op 3 april 2014]

Panal VZW. (2014). Definitie van palliatieve zorg, via http://www.panal.be/nl/page/definitie-van-palliatieve-zorg.html [Geraadpleegd op 20 december 2014]

Portaal Belgium. (2012). Palliatief verlof, via http://www.belgium.be/nl/werk/loopbaanbeheer/verlof_en_loopbaanonderbre… [Geraadpleegd op 31 januari 2014]

 

Sint Elisabeth Hasselt vzw. (2014). Het palliatief zorgbeleid, via http://www.begralim.be/documents/rechtermenu/woonenzorgcentra/pallatief… [Geraadpleegd op 2 april 2014]

Stadsbestuur Geel. (2010). Gasthuis museum Geel, via http://www.gasthuismuseumgeel.be [Geraadpleegd op 9 december 2013]

Stichting tegen kanker. (2014). Palliatief verlof, via http://www.kanker.be/palliatief-verlof [Geraadpleegd op 10 januari 2014]

Studio dvo. (2012). Healing environment, via http://www.studiodvo.com/healing-environment/ [Geraadpleegd op 3 april 2014]

Team Vlaamse bouwmeester. (2014). Pilootproject 4: vzw Coda in Wuustwezel, via http://www.vlaamsbouwmeester.be/thema%27s/zorg/pilootprojecten/wuustwez… [Geraadpleegd op 5 februari 2014]

Tilman, H. (2013). Nieuwe zakelijkheid in verschiet, via http://www.dearchitect.nl/blogs/2013/08/26/zakelijkheid-ziekenhuis-evid… [Geraadpleegd op 31 januari 2014]

 

UZ Leuven. (2013). Palliatieve zorg, via https://www.uzleuven.be/palliatieve-zorg/palliatieve-zorg [Geraadpleegd op 20 december 2014]

 

VanDale. (2014). via http://www.vandale.be [Geraadpleegd op 2 april 2014]

Van Dijk, J. (2013). Wat is healing environment?, via http://www.omgevingspsycholoog.nl/healing-environment/ [Geraadpleegd op 1 april 2014]

Van Hulst, W. (2005). Genezende ziekenhuisgebouwen, via http://www.archined.nl/nieuws/genezende-ziekenhuisgebouwen/ [Geraadpleegd op 5 december 2013]

Van Kets, L. (2010). Persbericht, via https://www.belfius.be/NR/rdonlyres/13D2CD09-4536-4380-9B09-746C3A1FD41… [Geraadpleegd op 2 april 2014]

 

Wandeling van het jaar. (2013). Gevangen tussen grens en groen Hoogstraten, via http://www.wandelingvanhetjaar.be/wandeling/gevangen-tussen-grens-en-gr… hoogstraten/ [Geraadpleegd op 15 november 2013]

 

YFU. (2014). Op uitwisseling met YFU, via http://www.yfu.be [Geraadpleegd op 2 april 2014]

 

Universiteit of Hogeschool
Interieurarchitectuur
Publicatiejaar
2014
Kernwoorden
Share this on: