Het leren van kenniswerkers op de werkplek: Onderzoek naar leermotivatie, leeraanpak en invloed van het werkplekklimaat

Dorien Noyens
 Kenniswerkers: kwalitatief goed gemotiveerde diepgaande leerders!In Vlaanderen stellen we een stijgende tewerkstelling aan kenniswerkers vast. Kenniswerkers moeten steeds op de hoogte blijven van nieuwe ontwikkelingen om hun job goed uit te voeren. Omdat kennis snel veroudert, is voortdurend leren essentieel voor een kenniswerker. Elke kenniswerkers leert op een andere manier en heeft andere redenen om zich in te zetten om bij te leren op het werk. In de wetenschappelijke literatuur is hier echter nog maar over geweten.

Het leren van kenniswerkers op de werkplek: Onderzoek naar leermotivatie, leeraanpak en invloed van het werkplekklimaat

 

Kenniswerkers: kwalitatief goed gemotiveerde diepgaande leerders!

In Vlaanderen stellen we een stijgende tewerkstelling aan kenniswerkers vast. Kenniswerkers moeten steeds op de hoogte blijven van nieuwe ontwikkelingen om hun job goed uit te voeren. Omdat kennis snel veroudert, is voortdurend leren essentieel voor een kenniswerker. Elke kenniswerkers leert op een andere manier en heeft andere redenen om zich in te zetten om bij te leren op het werk. In de wetenschappelijke literatuur is hier echter nog maar over geweten. Naar aanleiding van haar masterproef voerde Dorien Noyens, masterstudente opleiding- en onderwijswetenschappen aan de Universiteit Antwerpen, onderzoek naar hoe en waarom kenniswerkers leren op de werkplek.

Uit een bevraging van 224 kenniswerkers blijkt dat kenniswerkers nieuwe informatie, systemen, problemen en ontwikkelingen op de werkplek volledig willen begrijpen. Ze zijn vooral diepgaande leerders omdat ze steeds op zoek gaan naar de betekenis van informatie. Bovendien zetten kenniswerkers zich in om bij te leren op het werk omdat ze het onderwerp op zich boeiend of persoonlijk zinvol vinden. Kenniswerkers blijken dus kwalitatief goed gemotiveerde leerders te zijn.

Bedrijven leveren heel wat inspanningen om hun medewerkers professioneel verder te ontwikkelen. Door van de werkplekomgeving een krachtige leeromgeving te maken, kunnen ze het werkplekleren van kenniswerkers bevorderen. In haar onderzoek gaat Dorien Noyens op zoek naar werkplekfactoren die het leren van kenniswerkers kunnen beïnvloeden. De werkplek blijkt een klein tot matig effect te hebben op het leren van kenniswerkers. Als kenniswerkers voldoende keuzevrijheid en een goede begeleiding van leidinggevenden ervaren op de werkplek, leidt dit tot een kwalitatief goede leermotivatie. Om een gebrek aan motivatie tegen te gaan bij kenniswerkers, vervullen leidinggevenden een cruciale rol bij het geven van een goede ondersteuning en begeleiding. Of kenniswerkers diepgaand of betekenisgericht leren, kan voorspeld worden door het ervaren van voldoende keuzevrijheid op de werkplek. Wanneer kenniswerkers een hoge werkdruk, minder goede ondersteuning van leidinggevenden en minder keuzevrijheid ervaren op de werkplek, leidt dit eerder tot oppervlakkig leren. Dit type van leerders willen net voldoende inspanningen leveren om te voldoen aan minimale taakeisen, zonder effectief op zoek te gaan naar de betekenis van informatie.

Resultaten van dit onderzoek kunnen van pas komen in bedrijven bijvoorbeeld bij het ontwikkelen van opleidingstrajecten (op maat), het uittekenen van nieuwe beleidslijnen of het opzetten van acties om van de werkplaats een krachtige leeromgeving te maken.

Bibliografie

 

Abdi, H. (2007). The Bonferroni and Sidák corrections for multiple comparisons. In N. Salskind (Ed.), Encyclopedia of measurement and statistics . Thousand Oaks: Sage Publications.

Allinson, C. W., & Hayes, J. (1996). The Cognitive Style Index: A measure of intuition-analysis for organizational research. Journal of Management Studies, 33 (1), 119-135.

Baert, H., Clauwaert, I., & Van Bree, L. (2008). In conditie om te leren op de werkplek? Naar een cartografie van condities van werkplekleren in Vlaanderen. Over werk: Tijdschrift van het Steunpunt WSE, 19 (1), 104-116.

Biggs, J. B. (1987). Student approaches to learning and studying. Hawtorn, Victoria: Australian Council for Educational Research.

Billett, S. (2001). Learning trough work: Workplace affordances and individual engagement. Journal of Workplace Learning, 13 (5), 209-214.

Bentler, P. (1989). EQS structural equations program manual. Los Angeles: BMDP Statistical Sofware.

Berings, M. G. M. C., Poell, R.F., & Simons, P.R.J. (2005). Conceptualizing on-the-job learning styles. Human Resource Development Review, 4 (4), 373-400.

Berings, M. G. M. C. (2007). Bewustwording van je eigen leerstrategieën. Vakblad voor Opleiders in het Gezondheidszorgonderwijs, 31 (3), 8-12.

Bernsen, P., Segers, M., & Tillema, H. (2009). Learning under pressure: Learning strategies, workplace climate, and leadership style in the hospitality industry. International Journal of Human Resource Development and Management, 9 (4), 358-373.

Boeije, H., ‘t Hart, H., & Hox, J. (2009). Onderzoeksmethoden. Amsterdam: Boom Onderwijs.

Brown, B. L. (1999). Knowledge workers: Trends and issues alert no. 4. Colombus, OH: ERIC Clearinghouse on Adult, Career, and Vocational Education.

Browne, M. W., & Cudeck, R. (1993). Alternative ways of assessing model fit. In: K.A. Bollen & J.S. Long (eds.), Testing Structural Equation Models (pp. 136-162). Thousand Oaks, CA: Sage.

Byrne, B. M. (2010). Structural Equation Modeling with AMOS. New York: Routledge.

Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences. Oxford: Routledge.

Deci, E.L. (1975) Intrinsic motivation. New York: Plenum.

Deci, E. L., & Ryan, R. M. (1985). Intrinsic motivation and self-determination in human behavior. New York: Plenum.

Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The “what” and “why” of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11 (4), 227-268.

Delva, M. D., Kirby, J. R., Knapper, C., Birtwhistle, R. V. (2003). Development of the approaches to work and workplace climate questionnaires for physicians. Evaluation & the Health Professions, 26 (1), 104-121.

Delva, M. D., Kirby, J., Schultz K., & Godwin, M. (2004). Assessing the relationship of learning approaches to workplace climate in clerkship and residency. Academic Medicine, 79 (11), 1120-1126.

De Maeyer, S., Kavadias, D. (2007). Openleerpakket beschrijvende statistiek: Principes en toepassingen met SPSS en rekenbladen. Gent: Academia press.

Ditillo, A. (2004). Dealing with uncertainty in knowledge-intensive firms: the role of management control systems as knowledge integration mechanisms. Accounting, Organizations and Society, 29, 401-421.

Dolmans, D., Wolfhagen, H., Scherpbier, A., & van der Vleuten, C. (2003). Development of an instrument to evaluate the effectiveness of teachers in guiding small groups. Higher education, 46 (4), 431-446.

Donche, V., Coertjens, L., & Van Petegem, P. (2010). Learning pattern development throughout higher education: A longitudinal study. Learning and Individual Differences, 20 (3), 256-259.

Drucker, P. F. (1999). Knowledge-worker productivity: The biggest challenge. California Management Review, 41 (2), 79-94.

Entwistle, N. J., & Ramsden, P. (1983). Understanding Student Learning. Londen: Croom Helm.

Europese Commissie (2010). Europa 2020: Een strategie voor slimme, duurzame en inclusieve groei. Opgehaald op 15 april 2012, van http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=COM:2010:2020:FIN:NL:PDF.

Eurostat (2010). Annual data on employment in technology and knowledge-intensive sectors at the regional level, by gender (1994-2008). Opgehaald op 17 maart 2012. http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=htec_emp_reg&lang=en.

Fischer, T., & Julsing, M. (2007). Onderzoek doen! Kwantitatief en kwalitatief onderzoek. Groningen/Houten: Wolters-Noordhoff.

Gagné, M., & Deci, E. L. (2005). Self-determination theory and work motivation. Journal of Organizational Behavior, 26 (4), 331-362.

Gijbels, D., Segers, M., & Struyf, E. (2008). Constructivist learning environments and the (im)possibility to change student’s perceptions of assessment demands and approaches to learning. Instructional Science, 36, 431-443.

Gijbels, D., Coertjens, L., Vanthournout, G., Struyf, E., & Van Petegem, P. (2009). Changing student’s approaches to learning: A two-year study within a university teacher training course. Educational Studies, 35 (5), 503-513.

Gijbels, D., & Raemdonck, I. (2010). Het leerpotentieel van de werkplek. Develop: Kwartaaltijdschrift over Human Resources Development, 6 (3), 2-4.

Hoeksema, L., Van de Vliert, E., & Williams, R. (1997). The interplay between learning strategy and organizational structure in predicting career success. The International Journal of Human Resource Management, 8 (3), 307-327.

Honey, P., & Mumford, A. (1986). Using your learning styles. Maidenhead: Peter Honey Publications.

Hoyle, R. (1995). Structural equation modeling: Concepts, issues, and applications. Londen: Sage.

Hu, L., & Bentler, P. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 6 (1), 1-55.

Jöreskog, K. G., & Sörbom, D. (1993). Lisrel 8: Structural equation modeling with the simplis command language. Lincolnwood: Scientific Software International.

Kessels, J. W. M., & Poell, R. F. (2004). Andragogy and social capital theory: The implications for human resource development. Advances in Developing Human Resources, 6 (2), 146-157.

Kessels, J. W. M. (2005). De kenniseconomie: Uitdagingen voor HRD. Develop: Kwartaaltijdschrift over Human Resources Development, 1 (1), 6-17.

Kessels, J. W. M. (2009). Werken en leren versmelten in de kennissamenleving. Professional, 2, 12-16.

Kirby, J. R., Knapper, C. K., Evans C. J., Carty A. E., & Gadula C. (2003). Approaches to learning at work and workplace climate. International Journal of Training and Development, 7, 31-52.

Kline, R. B. (2010). Principles and practice of structural equation modeling. New York: The Guilford Press.

Knapper, C. K. (1995). Approaches to study and lifelong learning: Some Canadian initiatives. In G. Gibbs (ed.), Improving Student Learning through assessment and evaluation (pp. 11-23). Oxford: Oxford Centre for Staff Development.

Knapper, C. (2004). Research on college teaching and learning: Applying what we know. Opgehaald op 25 jul 2012, van http://www.stlhe.ca/wp-content/uploads/2011/07/Research-on-College-Teaching-and-Learning.pdf.

Kolb, D.A. (1985). Learning Style Inventory: Self-scoring inventory and interpretation booklet. Boston, MA: McBer & Company.

Kyndt, E., Raes, E., Dochy, F., & Janssens, E. (in druk). Approaches to learning at work: Investigating work motivation, perceived workload, and choice independence. Journal of Career Development.

Niemiec, C.P., & Ryan, R.M. (2009). Autonomy, competence, and relatedness in the classroom: Applying self-determination theory to educational practice. Theory and Research in Education, 7 (2), 133-144.

Stam,C. (2007). Knowledge productivity: Designing and testing a method to diagnose knowledge productivity and plan for enhancement. Opgehaald op 13 april 2012, van http://doc.utwente.nl/58109/1/thesis_Stam.pdf.

Swart, J., & Kinnie, N. (2003). Sharing knowledge in knowledge-intensive firms. Human Resource Management Journal, 13 (2), 60-75.

Riding, R., & Cheema, I. (1991). Cognitive styles: An overview and integration. Educational Psychology, 11, 193-215.

Ryan, R. M., & Connell, J. P. (1989). Perceived locus of causality and internalization: examining reasons for acting in two domains. Journal of Personality and Social Psychology, 57 (5), 749-761.

Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000). Intrinsic and extrinsic motivations: Classic definitions and new directions. Contemporary Educational Psychology, 25, 54-67.

Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2006). Self-regulation and the problem of human autonomy: Does psychology need choice, self-determination, and will?. Journal of Personality, 74 (6), 1557-1586.

Tannenbaum, S. (2002). A strategic view of organizational training and learning. In K. Kraiger (Ed.), Creating, implementing, and managing effective training and development: State-of-the-art lessons for practice (pp. 10-52). San Francisco, CA: Jossey-Bass.

Taris, T. W. (2010). Motiveren om te leren: De inrichting van de werkplek kan helpen. Develop: Kwartaaltijdschrift over Human Resources Development, 6 (3), 5-11.

Tynjälä, P. (2008). Perspectives into learning at the workplace. Educational Research Review, 3 (2), 130-154.

Vallerand, R. J., Blais, M. R., Brière, N. M., & Pelletier, L. G. (1989). Construction et validation de l'échelle de motivation en éducation (EME). Canadian Journal of Behavioural Science, 21 (3), 323-349.

Van den Broeck, A., Vansteenkiste, M., De Witte, H., Lens, W., & Andriessen, M. (2009). De zelf-determinatie theorie: Kwalitatief goed motiveren op de werkvloer. Gedrag & Organisatie, 22 (4), 316-335.

Van den Broeck, A., Schreurs, B., De Witte, H., Vansteenkiste, M., Germeys, F., Schaufeli, W. (2011). Understanding workaholics’ motivations: A self-determination perspective. Applied Psychology, 60 (4), 600-621.

Van den Broeck, A., Vansteenkiste, M., Lens, W., De Witte, H. & Van Coillie, H. (in druk). Unraveling the quantity and the quality of Workers’ motivation: A person-centered perspective.

Van den Broeck, A., Vansteenkiste, M., De Witte, H., Soenens, B., & Lens,W. (2010). Capturing autonomy, competence, and relatedness at work: Construction and initial validation of the Work-related Basic Need Satisfaction scale. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 83 (4), 981-1002.

Van der Spek, R., & Spijkervet, A. (2005). Kennismanagement. Intelligent omgaan met kennis. Opgehaald op 18 maart 2012, van http://www.dnv.nl/binaries/dnv_cibit_kennismanagement_tcm141-306625.pdf .

Van Der Sluis, L. E. C., & Poell, R. F. (2002). Learning opportunities and learning behavior: A study among MBAs in their early career stage. Management Learning, 33 (3), 291-311.

Vanhoof, J., Van de Broeck, M., Penninckx, M., Donche, V., & Van Petegem, P. (in druk). Leerbereidheid van leerlingen aanwakkeren: Principes die motiveren, inspireren én werken.

Van Hootegem, G., Liagre, P., Vandenbrande, T., Maenen, S., Poesen, K. & Huys, R. (2011). Stelli(n)g over werk: Vlaanderen in vergelijkend Europees perspectief. In J. Noppe, L. Vanderleyden, & M. Callens (red.), De sociale staat van Vlaanderen 2011 (pp. 81-129). Brussel: Studiedienst van de Vlaamse Regering.

Van Lohuizen, M. T., Kuks, J. B. M., Van Hell, E. A., Raat, A. N. & Cohen-Schotanus, J. (2009). Learning strategies during clerkships and their effects on clinical performance. Medical Teacher, 31 (11), 494-499.

Van Mierlo, H., Rutte, C. G., Seinen, B., & Kompier, M. (2001). Autonomous teamwork and psychological well-being. European Journal of Work and Organizational Psychology, 10 (3), 291-301.

Vansteenkiste, M., Soenens, B., Sierens, E., & Lens, W. (2005). Hoe kunnen we leren en presteren bevorderen? Een autonomie-ondersteunend versus controlerend schoolklimaat. Caleidoscoop, 17, 18-25.

Vansteenkiste, M., Sierens, E., Soenens, B., & Lens, W. (2007). Willen, moeten en structuur in de klas: Over het stimuleren van een optimaal leerproces. Begeleid Zelfstandig Leren, 16, 37-58.

Vansteenkiste, M., Sierens, E., Soenens, B., Luyckx, K., & Lens, W. (2009). Motivational profiles from a self-determination perspective: The quality of motivation matters. Journal of Educational Psychology, 101 (3), 671-688.

Vansteenkiste, M., Sierens, E., Goossens, L., Soenens, B., Dochy, F., Mouratidis, A., Aelterman, N., Haerens, L., & Beyers, W. (in druk). Identifying configurations of perceived teacher autonomy support and structure: Associations with self-regulated learning, motivation and problem behavior. Learning and Instruction.

Vanthournout, G. (2011). Patterns in student learning: Exploring a person-oriented and a longitudinal research-perspective. Antwerpen – Apeldoorn: Garant.

Verbond van Belgische ondernemingen (2012, 10 februari). Bedrijven investeren wel degelijk in de opleiding van hun werknemers. Opgehaald op 12 augustus 2012, van http://vbo-feb.be/pers/2339/bedrijven_investeren_wel_degelijk_in_de_opleiding_van_hun_werknemers/.

Verdonschot, S., Dewulf, L., van Rooij, M. & Smits, B. (2008). Literatuuronderzoek: Maak werk van kenniswerk. Opgehaald op 3 maart 2012, van http://www.dekenniswerker.com/files/Onderzoeksrapport_literatuuroverzicht_kenniswerkers_nederlands1.pdf.

Vermunt, J. D., & Vermetten, Y. J. (2004). Patterns in student learning: Relationships between learning strategies, conceptions of learning, and learning orientations. Educational Psychology Review, 16 (4), 359-384.

Wheaton, B., Muthén, B., Alwin, D. F., & Summers, G. F. (1977). Assessing reliability and stability in panel models. Sociological Methodology, 9, 84-136.

Weggeman, M. (2000). Kennismanagement: De praktijk. Schiedam: Scriptum.

 

Universiteit of Hogeschool
Opleidings- en onderwijswetenschappen
Publicatiejaar
2012
Kernwoorden