Zingeving bij ouderen in de thuiszorg

Mirjana Decock
Het onderzoek naar zingeving bij ouderen in de thuiszorg, meer specifiek het Wit-Gele Kruis, is relevant omwille van een aantal factoren die maatschappelijk spelen. Ten eerste is er de ontgroening en vergrijzing van de bevolking in Vlaanderen. (Pelfrene, 2005) Dit is een fenomeen dat zich in geheel België voordoet alsook in andere landen. Specifiek voor België zijn de stijgingen wat betreft ontgroening en vergrijzing het hoogst in Vlaanderen en verwacht men in de toekomst ook niets anders.

Zingeving bij ouderen in de thuiszorg

Het onderzoek naar zingeving bij ouderen in de thuiszorg, meer specifiek het Wit-Gele Kruis, is relevant omwille van een aantal factoren die maatschappelijk spelen. Ten eerste is er de ontgroening en vergrijzing van de bevolking in Vlaanderen. (Pelfrene, 2005) Dit is een fenomeen dat zich in geheel België voordoet alsook in andere landen. Specifiek voor België zijn de stijgingen wat betreft ontgroening en vergrijzing het hoogst in Vlaanderen en verwacht men in de toekomst ook niets anders. Over het algemeen echter ziet men in Vlaanderen van 2000 – 2030 een globale bevolkingstoename van 4 % met daaropvolgend van 2030-2050 een stijging van 2%. Dit is het laagste voor wat België betreft. Voor Brussel is dit 15% en voor Wallonië 13%.

Wat de ontgroening betreft zat Vlaanderen in 2003 rond een 22% van haar totale percentage inwoners wat het hoogst is in België. Hier verwacht men een daling naar 20% tegen 2020 en daarna en relatief gematigde situatie. Daarenboven is de vergrijzing in Vlaanderen het hoogst met 17,6% in 2004 en een verwachting van het halen van de kaap van 25% vanaf 2030. Dus zit Vlaanderen met een stijging van het aantal ouderen maar een daling van het potentieel aantal toekomstige verpleegkundigen.

Verder zijn heel wat relevante bevindingen aan te stippen bij de LOVO-enquête (Leefsituatieonderzoek Vlaamse ouderen) van Vanderleyden en Vanden Boer. Uit deze enquête blijkt onder meer dat in Vlaanderen de sterke wens leeft om zo lang mogelijk zelfstandig te kunnen blijven wonen en onafhankelijk te zijn van hun kinderen. De ouderen rekenen hierbij vooral op de inschakeling van professionele zorg en op de uitbreiding van de diensten voor thuiszorg. Zorg dragen voor de hulpbehoevende ouders vinden ze bijgevolg geen prioriteit voor hun kinderen. Kinderen die het wel doen, moeten volgens hen door de overheid financieel en/of organisatorisch worden gesteund. Een ander opvallend element uit deze enquête is dat er een grote discrepantie blijkt tussen degenen die zorg krijgen en degene die verklaren dat zij nood hebben aan zorg. Voor de thuisverpleging komt men hier op een serieus tekort van 1/3. (Vanderleyden & Vanden Boer, 2004) Aansluitend valt op te merken dat zingeving (en vaak is dit religie) voor ouderen helpt om om te gaan met verlies en moeilijkheden. (Rekha & Laxmi, 2008) Ook dokter Paul Janssen, stichter van Janssen Pharmaceutica haalt aan dat religiositeit het beste beschermt tegen depressie. Bij diep gelovige mensen, om het even welke godsdienst, zo stelt hij, komt depressie veel minder voor dan bij ongelovigen. “Iedereen weet dat de kerken leeglopen, het zou best kunnen dat er een verband is met de toename van depressiviteit, want mensen zijn een existentieel houvast kwijt.” (Vranckx, 2001)

Verder stelt onderzoek vast dat ouderen als groep worden geïsoleerd doordat ze naar de rand van de samenleving worden geduwd en bestempeld worden als minder zinvol met het gevolg dat ouderen hun zin verliezen. (Hoedendijk, 2007) Ook Mia Leijssen komt tot gelijkaardige vaststellingen dat ouderen een kwetsbare groep zijn om ten prooi te vallen aan zinloosheid en de gevaren die daar mee gepaard gaan. Deels door het verlies van relaties en ook doordat hen veel uit handen wordt genomen waardoor alles voor hen gedaan wordt en ze in verveling verzeilen. (Leijssen, 2004) Hoe vangt een thuiszorginstantie als Wit-Gele Kruis deze problematiek op? Is de aanvraag tot wetenschappelijk onderzoek van de voorzitter van het Wit-Gele Kruis Luc van Gorp naar zingeving in de thuiszorg zomaar willekeurig ontstaan? De aanvraag gaat specifiek uit vanuit een besef van nood aan zingeving bij ouderen maar het ontbreekt de thuisverpleegkunde aan de nodige kennis, tools en ruimte om dit in het verpleegkundige handelen te integreren. (Huysmans, 2008)

Bibliografie

Bibliografie

Baart, A. (2007). Presentie en palliatieve zorg. sociale interventie , 16 (3), 13-25.

Boterman, S., & Hooghe, M. (2009). Levensbeschouwing en maatschappelijke participatie: Is levensbeschouwing nog steeds een motiverende factor. Vlaanderen Gepeild 2009! , 7-30.

Brouns, M., Kleinhuis, G., Plantinga, L., & Stam, A. (2007). Door denken naar doen. Leeuwarden: Talma Lectoraat.

Cordyn, S., De Groef, H., De Ridder, D., & e.a. (2009). WGK jaarverslag 2009. Van Gorp, Luc.

De Fruyt, K. (2007). Zorg voor zingeving in tijden van interdisciplinariteit: een gedeelde en gedifferentieerde verantwoordelijkheid. Geel.

De Lange, J. (2004). Omgaan met dementie. het effect van geïntegreerde belevingsgerichte zorg op adaptatie en coping van mensen met dementie in verpleeghuizen; een kwalitatief onderzoek binnen een gerandomiseerd experiment. Utrecht.

Hinnen, C. (2003). Zorg voor de existentiële opgave. Tijdschrift Klinische Psychologie , 33 (4), 204-213.

Hoedendijk, L. (2007). Levenskunst van ouderen: praktische filosofie met een persoonlijk accent. Amsterdam: SWP.

Huysmans, H. (2008). Voorstel projectmatig wetenschappelijk onderozek in de professionele bacheloropleiding 2008. zingeving in de thuisverpleging.

Jayasinghe, S. (2011). Conceptualising population health: from mechanistic thinking to complexity science. Emerging Themes in Epidemiology , http://www.ete-online.com/content/8/1/2.

Keirse, M. (2005). Patiëntenzorg en -begeleiding. Leuven: Acco.

Kunneman, H., & Slob, M. (2007). thuiszorg in transitie. Een onderzoek naar de gevolgen van het recent overheidsbeleid voor de centrale waarden in de thuiszorg. Bunnik.

Lacuelle, H. (2009). Ouder worden: een nieuw perspectief? Gerotranscendentie, levensbeschouwelijke ontwikkeling en geestelijke verzorging. Utrecht.

Laperre, P. (2010). Grondervaringen en geloof. De innerlijke rijkdom van de christelijke levensweg.

Leijssen, M. (2004). Zingeving en zingevingsproblemen vanuit psychologisch perspectief. Wetenschappelijk denken: een laboratorium voor morgen? Lessen voor de eenentwintigste eeuw , 241-268.

Marcoen, A., & Grommen, R. (2006). Ontwikkelingstaken in de ouderdom. In A. Marcoen, & R. Grommen, Als de schaduwen langer worden (pp. 311-333). Lannoo.

Pelfrene, E. (2005). Ontgroening en vergrijzing in Vlaanderen 1990-2050. Verkenning op basis van NIS-bevolkingsoverzichten. From http://www.leeftijdenwerk.be/html/pdf/stat36_Vergrijzing.pdf

Pelfrene, E. (2005). Ontgroening en vergrijzing in Vlaanderen 1990-2050. Verkenning op basis van NIS-bevolkingsoverzichten. Stativaria 36 .

Rekha, P., & Laxmi, S. (2008). Spirituality and elderly. Journal of well being (1), 34-37.

Selis, N. (2008). De zelfontplooiïng uitgedaagd. From http://www.dpbbrugge.be/rkgodsdienst/DVG%202008/WW10_Jongeren_en_waarde…

Slatman, J. (2009). Beelden van het lichaam: van verleden tot heden. Schrift. Tijdschrift over de Bijbel , 41 (5), 147-152.

Soetaert, M. (2010-2011). Animatie in de ouderenzorg. Roeselare: KATHO.

Van Asperen, G. (1993). Het bedachte leven. Beschouwingen over maatschappij, zingeving en ethiek. Boom-Amsterdam.

Van Asperen, G. (1991). Individualisme en liberalisme. In G. e. Sticht, Voorbij de ideologie? Zingeving en politiek na Fukuyama's 'Einde van de geschiedenis'. Baarn.

van den Berg, M. (1995). Zingeving in zorg. Baarn: INTRO.

Van Gorp, L. (2011). De rol van thuisverpleegkundigen. Vandaag en morgen.

Van Gorp, L. (2008). Voorstel Projectmatig Wetenschappelijk Onderzoek in de professionele bachelroopleiding 2008. Zingeving in de thuisverpleeging. http://www.khlim.be/eCache/22033/PWO_zingeving_in_de_thuiszorg.pdf.

Van Lommel, P. (2011). http://www.pimvanlommel.nl/.

Vanderleyden, L., & Vanden Boer, L. (2004). From http://www.hiva.be/resources/pdf/publicaties/R935.pdf

Vranckx, J. (2001, januari 27). Gazet van Antwerpen .

Vranckx, J. (2008). Geloof als geneesmiddel. De vergeten factor x? Leuven: Davidsfonds.

VVI-VVSG. (2003). Visitekst animatie.

Wehmer, M. A., Griffin, M. T., White, A. H., & Fitzpatrick, J. J. (2010). An exploratory study of spiritual dimension among nursing students. From http://www.bepress.com/ijnes/vol7/iss1/art40/

Westerhof, G. J. (2004). De paradox van het ouder worden. Over zingeving bij ouderen. Tijdschrift over ouder worden en maatschappij , 4-7.

Westerhof, G. J., & Dittmann-Kohli, F. (1997). Zingeving, levensloop en cultuur. Medisch Antropologie 9 (1) , 115-135.

Universiteit of Hogeschool
Verpleegkunde
Publicatiejaar
2011
Kernwoorden
Share this on: