De invloed van de EU op de kwaliteit van de Oekraïense democratie

Tim Haesebrouck
Persbericht

De invloed van de EU op de kwaliteit van de Oekraïense democratie

 

EU-beleid helpt democratie in Oekraïne niet vooruit
Het is voor ons Belgen moeilijk te geloven, maar in sommige landen heeft de bevolking nog meer redenen om teleurgesteld te zijn over de politieke gebeurtenissen van de afgelopen jaren. Oekraïne is één van hen. Eind 2004 leek het met de Oranje Revolutie de definitieve stap te zetten naar democratie, maar deze verwachting werd niet ingelost. Oekraïne ontwikkelde zich ondanks beperkte vooruitgang niet tot een goedfunctionerende democratie. Dit is ook voor de Europese Unie een teleurstelling. Nadat ze door uit te breiden een belangrijke rol speelde in de democratisering van Oost- en Centraal-Europa, geloofde de EU heel erg in haar kwaliteiten als democratiepromotor. Begin 2005 lanceerde ze het Europees Nabuurschapsbeleid om dit succes te herhalen in haar buurlanden. De slaagkansen leken het hoogst in Oekraïne. Het uitblijven van diepgaande democratisering werpt dan ook vragen op over de EU als democratiepromotor. Dit artikel gaat na of de EU de afgelopen jaren impact had op de democratie van Oekraïne, wat de oorzaken waren van het gebrek aan invloed en of die in de toekomst wel zal toenemen.
Vooruitgang democratie en mogelijke impact EU
Democratie kan op twee manieren vooruit gaan. Ten eerste zijn er verschillende capaciteitsvereisten voor een goed werkende democratie, zoals goed opgeleide rechters en onafhankelijke media. Een verhoging van deze capaciteit zal zorgen voor democratisering. Ten tweede kan vooruitgang een gevolg zijn van beslissingen en daden van machthebbers, zoals het organiseren van eerlijke verkiezingen. De EU is voor geen van beiden noodzakelijk, maar kan deze wel beïnvloeden. Ze kan met financiële en technische steun zorgen voor capaciteitsopbouw en de Oekraïense machtshebbers overtuigen prodemocratische beslissingen te nemen. Voor dit laatste heeft ze verschillende mogelijkheden. Ten eerste kan ze machthebbers rechtstreeks beïnvloeden. Hiervoor gebruikt ze conditionaliteit: het aanbieden van beloningen in ruil voor vooruitgang in democratie. Ten tweede kan ze hen onrechtstreeks beïnvloeden door Oekraïense prodemocratische actoren te versterken, waardoor die meer invloed kunnen uitoefenen op de machthebbers. Ten derde is ook een combinatie van beide mogelijk: het versterken van het prodemocratisch kamp door conditionaliteit. Prodemocratische actoren krijgen door conditionaliteit extra argumenten tegen niet-democratisch gedrag van machthebbers en neutrale of zelfs antidemocratische actoren zullen democratie promoten om te kunnen genieten van de aangeboden beloningen.
Verklaring evolutie Oekraïense democratie
Heeft de EU op één van bovenstaande manieren invloed uitgeoefend op de beperkte vooruitgang van de Oekraïense democratie in de periode 2005-2010 of zijn binnenlandse factoren voldoende om deze te verklaren? Capaciteitsopbouw kan de vooruitgang niet verklaren. Capaciteitsproblemen bleven de kwaliteit van de Oekraïense democratie hypothekeren. De steun van de EU was te beperkt om hier invloed op uit te oefenen. Zo bedroeg de financiële steun slechts een fractie van het totale overheidsbudget van Oekraïne en daarvan ging dan nog slechts een klein deel naar democratiepromotie.
De evolutie moet dus verklaard worden door beslissingen van de Oekraïense machthebbers, die tussen 2005 en 2010 onderling in een hevige machtsstrijd verwikkeld waren. Hun belangrijkste doelstelling was dan ook het versterken van hun eigen machtspositie. De Oekraïense politici schrokken er niet voor terug hier ondemocratische middelen voor te gebruiken. Er werd enkel vooruitgang geboekt in de democratisering als die zorgde voor machtstoename bij verschillende machthebbers. De onderlinge politieke machtsverhoudingen zorgden er daarenboven voor dat samenwerking nodig was voor vooruitgang op sommige gebieden van democratie, bijvoorbeeld als er een parlementaire meerderheid vereist was. Deze was door de hevigheid van de machtsstrijd niet mogelijk.
Democratie zou - enkel rekening houdend met binnenlandse factoren - dus enkel vooruit gaan als gevolg van beslissingen van politieke actoren die hierdoor hun machtspositie versterkten en op gebieden waar geen samenwerking nodig was. Empirisch onderzoek wijst uit dat de vooruitgang in de Oekraïense democratie dit patroon volgde. Twee voorbeelden illustreren deze algemene trend. Ten eerste verliepen verkiezingen eerlijker omdat alle politieke actoren na de Oranje Revolutie afzagen van verkiezingsfraude. De bevolking had duidelijk gemaakt dat dat machtsverlies tot gevolg kon hebben. Bovendien was hier samenwerking voor vereist. Rechtbanken werden daarentegen niet onafhankelijker. Verschillende machthebbers zouden daardoor machtskosten oplopen en er was samenwerking voor nodig.
Binnenlandse factoren zijn dus voldoende om de beslissingen van machthebbers te verklaren, de EU had er geen duidelijke invloed op.  Dit had verschillende redenen. Ten eerste was de conditionaliteit niet effectief. De EU bood wel verschillende aantrekkelijke beloningen aan, zoals de toegang van Oekraïense producten tot de interne markt, maar deze werden niet allemaal ingezet voor democratiepromotie. De EU had namelijk ook andere doelstellingen dan democratiepromotie. Daarenboven maakte ze niet duidelijk welke beloning bij welke vooruitgang wordt gegeven. De Oekraïense autoriteiten konden dan ook zelf kiezen op welk gebied ze vooruitgang boekten. Uiteraard waren dit gebieden waar de kosten al erg laag waren en er waarschijnlijk ook vooruitgang zou zijn zonder conditionaliteit. Ten tweede waren er geen sterke hervormingsgezinde actoren in Oekraïne. Verschillende NGO’s waren prodemocratisch, maar ze beschikten over erg weinig invloed. Bovendien werd slechts een klein deel van de EU-steun via hen verdeeld. Ten derde overtuigde de EU geen sterke Oekraïense samenlevingsactoren, zoals de oligarchen. Zij hebben erg veel invloed op de politieke machthebbers. Toegang tot de interne markt zou veel voordelen voor hen meebrengen, maar door de ineffectieve conditionaliteit en de extra kosten die democratisering voor oligarchen zou meebrengen, gingen ze niet over tot democratiepromotie. Het beleid van de EU was dan ook niet effectief in de promotie van Oekraïense democratie.
Wat brengt de toekomst?
De toekomst lijkt weinig beterschap te brengen. Begin 2010 werd Janoekovitsj president van Oekraïne. Hij heeft van alle politieke hoofdrolspelers van de afgelopen jaren het minst respect voor democratie en hecht het minste belang aan de aangeboden beloningen. De EU nam de afgelopen jaren verschillende nieuwe initiatieven tegenover Oekraïne. Zo werden onderhandelingen over een associatieakkoord gestart. Deze nieuwe initiatieven herhalen de fouten van het Europees nabuurschapsbeleid: geen duidelijke link tussen beloningen en vooruitgang, teveel doelstellingen en te weinig directe steun voor democratie en NGO’s. Zolang ze die tekortkomingen niet oplost, zal de EU geen invloed uitoefenen op democratie in Oekraïne, of andere buurlanden.

Bibliografie

Bibliografie

Literatuur

Balfour, R. (2007). Promoting human rights and democracy in the EU’s Neighbourhood:

tools, strategies and dilemma’s. In R. Balfour en A. Missiroli

(Eds.), Reassessing the(pp. 8-25). Brussel: European Policy Centre.(2009). Ukaine’s bottom up democracy. In M.(Eds.), Democracy's Plight in the European Neighbourhood.

Brussel: Centre for European Policy Studies.

Bertelsmann Stiftung

Report.

Bertelsmann Stiftung

Report.

Bertelsmann Stiftung

Report.

Burakovsky, I., Gonchurak, A. en Mayhew

integration. In N. Copsey en A. Mayhew

Case of Ukraine

Bürger, J., (2008). Implementing the Neighbourhood Policy in the East. The case of

Ukraine. In D. Mahnke & S. Gstöhl (Eds),

Prospects of the EU’s Neighbourhood Policy

Carothers, T.,

5-21.

Casier, T. (2007a). The New Neighbours of the European Union: The Compelling Logic

of Enlargement. In J Debardeleben (Ed.),

place for neighbours

Casier, T. (2007b). The Clash of Integration Processes? The Shadow effect of the

enlarged EU on its Eastern Neighbours. In K. Malfliet, L. Verpoest, en E. Vinukurov

(2006). Bertelsmann Transformation Index 2006 Ukraine CountryGütersloh: Bertelsman Stiftung.(2007). Bertelsmann Transformation Index 2008 Ukraine CountryGütersloh: Bertelsman Stiftung.(2009). Bertelsmann Transformation Index 2010 Ukraine CountryGütersloh: Bertelsman Stiftung.(2006). A. Ukraine’s economy and EU(Eds.), European Neighbourhood Policy: the(pp. 82-88). Brighton: Sussex European Institute.Europe’s Near Abroad Promises and(pp. 165-183). Brussel: P.I.E. Peter Lang.(2002). The end of the transition paradigma. Journal of Democracy, 13 (1),The boundaries of EU enlargement: finding a(pp. 33-46). New York: Palgrave Macmillan.

(

Basingstoke: Palgrave Macmillan.

Checkel, J.T. (1999). Norms, Institutions, and National Identity in Contemporary Europe.

Eds.). The CIS, the EU and Russia: The Challenges of integration. (pp.73-91).

International Studies Quarterly, 43,

Checkel, J.T. (2001). Why Comply? Social Learning and European Identity Change.

83-114.

International Organization, 55

Checkel, J.T. (2005). International Institutions and Socialisation in Europe: Introduction

and Framework.

Copsey, N.

Copsey en A. Mayhew

(3), 553-588.International Organization, 59, 801-826.(2006). Europe and the Ukrainian Parliamentary Elections of 2006. In N.(Eds.), European Neighbourhood Policy: the Case of Ukraine

(

Cortell, A.P. en Davis, J.W. (1996). How Do international Institutions Matter? The

Domestic Impact of International Rules and Norms.

pp.7-20). Brighton: Sussex European Institute.International Studies Quarterly, 40,

451-478.

Cremona, M. en Hillion, H.

the European Neighbourhood Policy as an integrated EU foreign and security policy. In

N. Copsey en A. Mayhew

(2006). L’Union fait la force? Potentials and limitations of(Eds.), European Neighbourhood Policy: the Case of Ukraine

(

Dannreuther, R.

Neighbourhood Policy.

De Ridder, E., Schrijvers, A. en Vos, H (2008). ‘Civilian Power Europe and Eastern

Enlargement: The More the Merrier? In J. Orbie (Ed.),

Policies of the European Union

Devos, C.

Diamond, L. en Morlino, L.

Stanford: Centre on Democracy, Development, and The Rule of Law, Stanford Institute

on International Studies.

Dimitrova, A.

do new European rules remain empty shells?

137-148.

Dimitrova, A. en Dragneva, R., (2007). Patterns of Integration and Regime Compatibility:

Ukraine Between the CIS and the EU. In K. Malfliet, L. Verpoest, en E. Vinukurov

pp.20-44). Brighton: Sussex European Institute.(2006). Developing the Alternative to Enlargement: The EuropeanEuropean Foreign Affairs Review 11, 183–201.Europe’s Global Role External(pp239-257). Burlington: Ashgate Publishing Limited.(Eds.) (2006). De kleermakers en de Keizer. Gent: Academia Press.(2004). The Quality of Democracy. CDDRL Working Paper.(2010). The new member states of the EU in the aftermath of enlargement:Journal of European Public Policy, 17 (1),

(

Basingstoke: Palgrave Macmillan.

Dimitrova, A. en Dragneva, R.

Eds.). The CIS, the EU and Russia: The Challenges of integration. (pp. 171-195)

Interdependence with Russia and the CIS as a Limit to EU's Rule Transfer in the Ukraine,

European Journal of Public Policy, 16

Dutsyk, D.

N° 30/590, 14 September 2009. Kiev: Ukrainian Center for Independent Political

Research. Geraadpleegd op 14 mei 2010 op

http://www.ucipr.kiev.ua/modules.php?op=modload&name=News&file=article&…

27 7052&mode=thread&order=0&thold=0

Emerson, M. en Noutcheva, G. (2004).

Democratisation.

Studies.

Emerson, M.

(6), 853-872.(2009). Ukraine: Democracy versus Authoritarism. Research Update. Vol. 15,Europeanisation as a Gravity Model ofCEPS Working Document, 214. Brussel: Centre for European Policy(2006). The prospect of deep free trade between the EU and Ukraine.

Brussel: Centre For Eureopean Policy studies.

Finnemore, M. en Sikkink, K. (1998). International Norm Dynamics and Political

Change.

Freedomhouse

Civil Liberties.

Freedomhouse

2010 op

http://www.freedomhouse.org/template.cfm?page=251&country=3050&year=2004

Freedomhouse

2010 op http://www.freedomhouse.org/template.cfm?page=251&year=2005

Freedomhouse

http://freedomhouse.org/template.cfm?page=22&year=2010&country=7941

Freedomhouse

http://freedomhouse.org/images/File/fop/2010/MOPF2010.pdf

Haran, O. en Pavlenko, R.

International Organization, 52, 887-917.(2000). Freedom in the world The annual survey of Political Rights andNew York: Freedomhouse.(2004). Map of Press Freedom 2004 Ukraine. Geraadpleegd op 15 mei(2005). Map of Press Freedom 2005 Ukraine. Geraadpleegd op 15 mei(2010a). Country Report Ukraine 2010. Geraadpleegd op 15 mei 2010 op(2010b). Map of Press Freedom 2010. Geraadpleegd op 15 mei op(2004). Nations in Transit Country Report Ukraine 2004.

Geraadpleegd op 10 mei 2010 op

http://freedomhouse.org/template.cfm?page=47&nit=347&year=2004

Human Rights Watch

Geraadpleegd op 2/02/2010 op http://www.hrw.org/en/news/2004/12/03/ukraine-attackspress-

aim-stifle-debate

 

Ifes

International Foundation for Electoral Studies.

Ifes

International Foundation for Electoral Studies.

Ifes

Survey.

Ifes

presidential elections.

Jacoby, W.

menu in Central Europe.

Kelley, J., (2006). New Wine in Old Wineskins: Promoting Political reforms through the

New European Neighbourhood Policy.

Khasson, V., Vasilyan S. en Vos H. (2008). ‘Everybody Needs Good Neighbours’: The

EU and its Neighbourhood. In J. Orbie (Ed.),

the European Union

Kochenov, D. (2009).

The Remaining Need To Do Something With The ENP

Glasgow: Centre for Russian, Central and Eastern European Studies.

Kopstein, J. en Reilly D.

Postcommunist World.

Kubicek, P. (2005). The European Union and democratization in Ukraine.

and Post-Communist Studies, 38,

Kubicek, P. (2007). Ukraine and the European Neighbourhood Policy: Can the EU help

the Orange Revolution bear fruit?

Kuts, S.

(2004). Attacks on press aim to stiffle debate in Ukraine.(2003). Attitudes and expectations: public opinion in Ukraine 2003. Washington:(2005). Public Opinion in Ukraine after the Orange Revolution 2005. Washington:(2008). Dissatisfaction and dissolusionnement in Ukraine: findings from an Ifes 2008Washington: International Foundation for Electoral Studies.(2010). Change on the horizon? Public opinion in Ukraine before the 2010Washington: International Foundation for Electoral Studies.(2004). The Enlargement of the European Union and Nato Ordening from theCamebridge: Camebridge University PressJournal of common market studies 44, (1), 29-55.Europe’s Global Role External Policies of(pp. 217-228). Burlington: Ashgate Publishing Limited.The Eastern Partnership, The Union For The Mediterranean And. Crees-Working Papers, 01.(2000). Geographic Diffusion and the Transformation of theWorld Politics, 53 (1), 1-37.Communist269-292.East European Quarterly, 41 (1), 1-23.(2006). Civil Society in Ukraine: “Driving Engine or spare wheel for change?”

Kiev: Center for Philantrophy.

Kuzio, T.

119.

Kuzio, T.

(2005). The Opposition’s road to Succes. Journal of Democracy, 16 (2), 117-(2006). Is Ukraine part of the EU’s future? The Washington Quarterly, 29 (3),

89–108.

Magen, A.

Policy achieve compliance?

Mahnke, D. (2008). The logic of EU Neighbourhood Policy. In D. Mahnke & S. Gstöhl

(Eds),

(2006). The Shadow of Enlargement: Can the European NeighbourhoodColumbia Journal of European, 12, 385-425.Europe’s Near Abroad Promises and Prospects of the EU’s Neighbourhood Policy

(pp. 19-46) Brussel: P.I.E. Peter Lang

Maier, A. (2008). Human Rights, Democracy and Good Governance Learning From

Experience? In D. Mahnke en S. Gstöhl (Red),

Prospects of the EU’s Neighbourhood Policy

Maier, S. en Schimmelfennig, F. (2007). Shared values: democracy and human rights. In

In K. Weber, M.E. Smith & M. Baun (Eds.),

Partners or Periphery?

Manners, I.

Common Market Studies, 40

Manners, I.

Europe’s Near Abroad Promises and(pp. 69-93). Brussel: P.I.E. Peter Lang.Governing Europe’s neighbourhood.(pp. 39-57). Manchester: Manchester University Press.(2002). Normative Power Europe: A Contradiction in Terms? Journal of(2), 235-258.(2008). The normative Ethics of the European Unio. Interantional Affairs, 84

(

March, J. en Olsen, J.

Orders. International Organization, 52

Mcfaul, M.

Revolution.

Morlino, L. en Magen, A. (2009)

Rule of Law Anchoring Democracy.

Mungiu-Pippidi, A. (2005) EU Enlargement and Democracy Progress. In Emerson, M. &

Aydin, S. (Eds.)

Centre for European Policy studies.

Nemyria, H.

& Aydin, S. (Eds.)

Centre for European Policy studies.

Petrov, R. en Serdyuk, O.

Europe and Russia. In L. Morlino en A. Magen (2009)

Democratization and the Rule of Law Anchoring Democracy.

Orbie, J. (2008). A Civilian Power in the World? Instruments and Objectives in European

Union External Policies. In J. Orbie (Ed.),

European Union

Pentland, C., (2007). Ukraine and the European Neighbourhood Policy. In J

Debardeleben (Ed.),

1), 45-60.(1998). The Institutional Dynamics of International Political(4), 943-969.(2007). Ukraine Imports democracy External influences on the OrangeInternational Security, 32 (2), pp. 45–83.(Eds). International actors, Democratization and theNew York: Roudledge.Democratisation in the European neighbourhood. (pp. 15-35) Brussel:(2005). The Orange Revolution: Explaining the Unexpected. In Emerson, M.Democratisation in the European neighbourhood. (pp. 53-63) Brussel:(2009). Ukraine: The Quest for Democratization between(Eds.). International actors,New York: Roudledge.Europe’s Global Role External Policies of the(pp. 1-35). Burlington: Ashgate Publishing Limited.The boundaries of EU enlargement: finding a place for neighbours

(pp. 129-145) New York: Palgrave Macmillan.

Pew Research Centre,

cheerd but not with more reservations.

Pewglobal.

Pridham, G.

Central and Eastern Europe: Past and Future Perspectives.

41

(2009). Two Decades After the Wall’s Fall End of communismPew Global Attitudes Project. Washington:(2006). European Union Accession Dynamics and Democratization inGovernment and Opposition,(3), 373–400.

Puglisi, S.

Fischer (Eds).

Raik, K.

Policy towards the Eastern Neighbourhood.

Centre for European Policy Studies.

Razumkov Center

http://www.razumkov.org.ua/eng/socpolls.php

Resende, M. en Kraetzschmar, H.

The cases of Ukraine and Egypt.

Policy Studies.

Sasse, G. (2008) The ENP Process and the EU’s Eastern Neighbours: ‘Conditionalitylite’,

Socialisation and ‘Procedural Entrapment’.

Schimmelfennig, F (2005). European Neighborhood Policy: Political conditionality and

its Impact on Democracy in Non-Candidat Neighboring Counries. In

Studies Association (EUSA.)

http://aei.pitt.edu/3302/01/European_Neighborhood _Policy.txt

Schimmelfennig, F., Engert, S. en Knobel, H.

Compliance: The Impact of EU Democratic Conditionality on Latvia, Slovakia and

Turkey.

Schimmelfennig, F., Engert, S. en Knobel, H.

Europe: European Organizations, Political Conditionality and Democratic Change.

(2008). A window to the world? Oligarchs and foreign policy in Ukraine. In S.Ukraine: Quo Vadis? (pp.55-87). Parijs: Institute for security studies.(2006). Promoting Democracy through Civil Society: How to Step up the EU’sCEPS-Working Document, 237. Brussel:(2010, 14 mei). Public Opinion Poll Geraadpleegd op 14 mei 2010 op(2005). Parties of power as roadblocks to democracyCEPS Policy Brief, 81. Brussel: Centre for EuropeanEurope-Asia Studies, 60 (2), 295-316European Uniongeraadpleegd op(2003). Costs, Commitment andJournal of Common Market Studies, 41 (3), 495-518.(2006). International Socialization in

Basingstoke: Palgrave McMillan.

Schimmelfennig, F. en Scholtz, H.

Neighbourhood Political Conditionality, Economic Development and Transnational

Exchange.

Schimmelfennig, F. en Sedelmeier, U.

transfer to the candidate countries of Central and Eastern Europe.

Public Policy, 11

Schimmelfennig, F. en Sedelmeier, U.

Eastern Europe.

Sedelmeier. U.

Reviews European Governance, 1

Geraadpleegd op 3/03/2010

Semeniy, O. (2007). Ukraine’s European Policy as an Alternative Choice –

Achievements, Mistakes and Prospects. In Velychenko, S. (Ed.)

Russia: history, culture and international relations.

Macmillan.

Solonenko, I. (2007a). The EU’s Impact on Democratic Transformation in Ukraine. In S.

Velychenko (Ed.)

relations.

Solonenko, I.

Ukraine’s democratisation.

European Research Insitute.

Solonenko, I. en Jarabik, B.

supporting democracy in its Neighbourhood?

Sterkx, S. The External Dimension of the EU Asylum and Migration Policy: Expanding

Fortress Europe? In J. Orbie (Ed.),

European Union

Sushko, O.

mei 2010 op http://freedomhouse.org/template.cfm?page=47&nit=378&year=2005

Sushko, O. en Prystayko, O.

(2008). EU Democracy Promotion in the EuropeanEuropean Union Politics, 9 (2), 187-215.(2004). Governance by conditionality: EU ruleJournal of European(4) 669-687.(Eds.) (2005). Europeanization of Central andIthaca and London: Cornell University Press.(2006). Europeanisation in new member and candidate states. Living(3). http://www.livingreviews.org/lreg-2006-3Ukraine, the EU and(pp123-138) Basingstoke: PalgraveUkraine, the EU and Russia: history, culture and international(pp.138-164) Basingstoke: Palgrave Macmillan.(2007b). The EU’s ‘transformative power’ beyond enlargement: the case ofEuropean Research Working Paper Series, 21. Birmingham:(2008). Ukraine. In R. Youngs (Ed.), Is the European Union(pp. 81-100). Madrid: Pride.Europe’s Global Role External Policies of the(pp. 117-139). Burlington: Ashgate Publishing Limited.(2005). Nations in transit Country Report Ukraine 2005. Geraadpleegd op 10(2008). Nations in transit Country Report Ukraine 2008.

Geraadpleegd op 10 mei 2010 op

http://freedomhouse.org/template.cfm?page=47&nit=472&year=2008

Sushko, O. en Prystayko, O.

(2009). Nations in transit Country Report Ukraine 2009.

Geraadpleegd op 10 mei 2010 op

http://www.freedomhouse.org/uploads/nit/2009/Ukraine-final.pdf

Whitmore, S.

Copsey en A. Mayhew

(2006). Ukraine’s European Integration and the role of Parliament. In N.(Eds.), European Neighbourhood Policy: the Case of Ukraine

(

Wolczuk K.

International Spectator, 6,

Wolczuk, K. (2008). Ukraine and its relations with the EU in the context of the Europan

Neighbourhood Policy. In S. Fischer (Eds).

Institute for security studies.

Wolowski, P.

democratic consolidation? In S. Fischer, (Eds).

Institute for security studies.

Youngs, R.

Public Policy, 16

Zürn, M. en Checkel, J.T. Getting Socialized to Build Bridges: Constructivism and

Rationalism, Europe and the Nation-State.

pp.45-57). Brighton: Sussex European Institute.(2006). Domestic Politics and European Integration in Ukraine. Thepp.7-23.Ukraine: Quo Vadis? (pp. 87-119). Parijs:(2008). Ukrainian politics after the Orange Revolution – How far fromUkraine: Quo Vadis? (pp.25-53). Parijs:(2009). Democracy promotion as external governance? Journal of European(6), 895-915.

Persartikelen

Barber

Geraadpleegd op 15 mei 2010 op www.ft.com

De Morgen

Geraadpleegd op 14 mei 2010 op

http://www.demorgen.be/dm/nl/990/Buitenland/article/detail/798938/2009/…

Oppositie-Oekraine-eist-ontslag-corrupte-regering.dhtml

De Morgen

(2010, 13 mei). Ukraine outlines limits of Russian relations. Financial Times.(2009, 27 maart). Oppositie eist ontslag “corrupte” Oekraiense regering.(2010, 20 februari). Timoshenko geeft verkiezingsnederlaag toe.

Geraadpleegd op 14 mei 2009 op

http://www.demorgen.be/dm/nl/990/Buitenland/article/detail/1070173/2010…

Timosjenko-geeft-verkiezingsnederlaag-toe.dhtml De Morgen

Geraadpleegd op 14 mei 2010 op

http://www.demorgen.be/dm/nl/990/Buitenland/article/detail/1073950/2010…

Nieuwe-president-Oekraine-blijft-streven-naar-Europese-intergratie.dhtml

Olearchyk, R. en Wagstyl, S.

(2007, 17 december). Oligarchs loom large in Kiev Politcs.

Financial Times Geraadpleegd op 28 april 2010 op www.ft.com

Olearchyk, R. en Wagstyl S.

Times. Geraadpleegd op 28 april 2010 op www.ft.com

Olearchyk, R.

Geraadpleegd op 28 april 2010 op www.ft.com

Olearchyk, R.

Geraadpleegd op 15 mei 2010 op www.ft.com

Olearchyk, R.

Times. Geraadpleegd op 15 mei 2010 op www.ft.com

Olearchyk, R.

Times. Geraadpleegd op 15 mei 2010 op www.ft.com

Olearchyk, R.

Times. Geraadpleegd op 15 mei 2010 op www.ft.com

Valasek, T

Geraadpleegd op 15 mei 2010 op www.ft.com

(2008, 14 mei). Growing in spite of the politics. Financial(2009, 18 mei). Business leaders call the shots in Kiev. Financial Times.(2010, 11 maart). Yanukovich tightens grip on Ukraine. Financial Times.(2010, 9 april). Ukraine court upholds Yanukoch coalition. Financial(2010, 9 april). Ukraine journalists threaten censorship strike. Financial(2010, 12 mei). Bribery probe into Ukraine’s Tymoshenko. Financial(2010, 27 april). A bad deal for Ukraine and Yanukovich. Financial Times.

Officiële documenten

Delegation European Union to Ukraine

op15 mei 2010 op

http://ec.europa.eu/delegations/ukraine/projects/list_of_projects/gover…

tm

Europese Commissie

Neighbourhood Policy Strategy Paper.

Europese Commissie

Neighbourhood Policy Country Report Ukraine.

Europese Commissie

Communication from the Commission to the Council and the European Parliament on

( 2010, mei 15). List of Projects. Geraadpleegd(2004a). Communication from the commission EuropeanCOM(2004) 373 final. Brussel(2004b). Commission staff working paper EuropeanCOM(2004)373. Brussel(2006a). Commission staff working document accompanying the

strengthening the European Neihbourhood Policy ENP Progress Report Ukraine.

COM

Europese Commissie

communication to the European parliament and the council on “strengthening the ENP”

Strengthening the civil society dimension of the ENP.

http://ec.europa.eu/world/enp/pdf/non-paper_civil-society-dimension_en…

Europese Commissie

Communication from the Commission to the Council and the European Parliament

‘Implementation of the European Neighbourhood Policy in 2007’ Progress Report

Ukraine.

Europese Commisse

Communication from the Commission to the Council and the European Parliament

‘Implementation of the European Neighbourhood Policy in 2008’ Progress Report

Ukraine.

Europese Commissie

the implementation of the Association Agreement

http://ec.europa.eu/external_relations/ukraine/docs/2010_eu_ukraine_ass…

_en.pdf

Europese Commissie

(2006) 726. Brussel(2006b). Non-paper expanding on the proposals contained in theGeraadpleegd op 10 mei 2010 op(2008). Commission staff working document accompanying theCOM(2008) 164. Brussel(2009a). Commission staff working document accompanying theCOM(2009) 188. Brussel(2009b). EU-Ukraine Association Agenda to prepare and facilitateGeraadpleegd op 10 mei 2010 op(2009c). Ukraine EU bilateral trade and trade with the world.

Geraadpleegd op 10 mei 2010 op

http://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2006/september/tradoc_113459.pdf

Europese Commisse

Communication from the Commission to the Council and the European Parliament

‘Taking stock of the European Neighbourhood Policy

European Neigbourhood Policy in 2009 Progress Report Ukraine.

Brussel

Europese Commissie

2010

http://ec.europa.eu/external_relations/ukraine/docs/2010association_age…

.pdf

Europese commissie

the EU’s External Relations

http://ec.europa.eu/external_relations/human _rights/index_en.htm

Europese Commissie,

Neighbourhood Policy?

http://ec.europa.eu/world/enp/policy_en.htm

Europese commissie

Investment Facility (NIF) Geraadpleegd op 15 mei 2010 op

http://ec.europa.eu/europeaid/where/neighbourhood/regionalcooperation/

irc/investment_en.htm

Europese commissie

(2010a). Commission staff working document accompanying the(ENP)” Implementation of theCOM(2010) 207.(2010b). List of the EU-Ukraine Association Agenda priorities forGeraadpleegd op 10 mei 2010 op(2010, 10 mei) Promotion of Human Rights and Democratisation inGeraadpleegd op 10 mei 2010 op(2010, 14 mei 2010). The Policy: What is the EuropeanGeraadpleegd op 14 mei 2010 op(2010, 15 mei) Promoting investment through the Neighbourhood(n.d.) Compendium by location EIDHR activities 2000-2006.

Geraadpleegd op 14 mei 2010 op http://ec.europa.eu/europeaid/what/humanrights/

documents/updated_report_by_ location_en.pdf

Europese investeringsbank

(2010, 14 mei). Financing SMEs in Ukraine: a first.

Geraadpleegd op 14 mei 2010 op http://www.eib.org/projects/news/financing-smes-inukraine-

a-first.htm

Europese Unie

Communities and their memberstates and Ukraine.

http://eurlex.

europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:31998D0149:EN:HTML

Europese Unie

2010 op http://ec.europa.eu/external_relations/ukraine/csp/02_06_en.pdf

(1998). Partnerschip and Cooperation Agreement between the EuropeanGeraadpleegd op 20 februari op(2001). Country Strategy Paper 2002-2006. Geraadpleegd op 10 mei

Europese Unie

http://ec.europa.eu/world/enp/pdf/action_plans/ukraine_enp_ap_final_en…

Europese Unie

mei 2010 op http://ec.europa.eu/external_relations/ukraine/csp/nip_04_06_en.pdf

Europese Unie

National Indicative Programme 2007-2010.

http://ec.europa.eu/world/enp/pdf/country/enpi_nip_ukraine_en.pdf

Europese unie

op http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=MEMO/08/556

Europese Unie

2010 op

http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=MEMO/09/217&for…

L&aged=0&language=EN&guiLanguage=en

Europese Unie

National Indicative Programme 2011-2013.

http://ec.europa.eu/world/enp/pdf/country/2011_enpi_nip_ukraine_en.pdf

Europese Unie

ENP.

http://ec.europa.eu/world/enp/pdf/governance_facility_en.pdf

Füle, S.

Cooperation Committee

OSCE/ODIHR

Observation Mission report.

OSCE/ODIHR

Observation Mission Report.

OSCE/ODIHR

Statement of preliminary findings and conclusions.

Parliamentary Assembly Council of Europe

obligations and commitments by Ukraine

http://assembly.coe.int//main.asp?link=http://assembly.coe.int/Document…

TA03/ERES1346.htm

Raad van de Europese Unie

Affairs and External Relations External Relations.

op 14 mei 2010 op

http://ec.europa.eu/external_relations/gac/date/2005/02_210205_er.pdf

Women’s perspective Ukraine

Ukraine

http://www.enpi.org.ua/fileadmin/user_upload/documents/enp/News_support…

t_ENP__Ukraine-eng.pdf

(2005). EU/Ukraine Action Plan. Geraadpleegd op 10 mei 2010 op(2003). National Indicative Programme 2004-2006. Geraadpleegd op 10(2007). European Neighbourhood and Partnership instrument UkraineGeraadpleegd op 10 mei 2010 op(2008). EU - Ukraine Relations MEMO/08/556 Geraadpleegd op 14 mei(2009) Eastern Partnership MEMO/09/217. geraadpleegd op 25 maart(2010). European Neighbourhood and Partnership Instrument UkraineGeraadpleegd op 10 mei 2010 op(2006). Principles for the implementation of a governance facility in theGeraadpleegd op 10 mei 2010 op(2010). Address to the 14th European Union-Ukraine ParliamentarySPEECH/10/114(2006). Ukraine parliamentary elections 26 March 2006 ElectionWarsaw: OSCE(2007). Ukraine Pre-term parliamentary elections OSCE/ODIHR ElectionWarsaw: OSCE.(2010). Ukraine — Presidential Election, Second Round 7 February 2010Kiev: OSCE(2003). Resolution 1346 Honouring ofGeraadpleegd op 14 mei 2010 op(2005). Press Release 2641st Council meeting GeneralBrussel: Europese Unie. Geraadpleegd(2009). Towards a Peoples partnership in the ENPGeraadpleegd op 14 mei 2010 op

European Neighbourhood Policy

Bogomolov, A. en Lytvynenko A.

Emmerson en R. Youngs

Universiteit of Hogeschool
Politieke en sociale wetenschappen: master in EU studies
Publicatiejaar
2010
Kernwoorden
Share this on: