Democratische terugval of stabilisering? De rol van de democratiedatasets

Hakan Sönmez
De recente literatuur in democratiseringsstudies doet uitschijnen dat de democratie als idee en als politiek systeem over de hele wereld onder druk staat. Er bestaat een grote verdeeldheid over de aard en de mate van de vermeende democratische terugval. De verschillende interpretaties komen mogelijkerwijs voort uit de verschillende conceptualisaties van democratie die door de globale democratiedatasets worden gehanteerd. Daarom bestudeert deze masterproef in welke mate de tegenstrijdige bevindingen over de vermeende democratische terugval, artefacten zijn van de democratiedatasets die gebruikt worden.

De democratie valt niet terug. Maar het gaat ook niet vooruit.

Er gaat geen dag voorbij dat er in de media een opiniestuk of nieuwsartikel verschijnt over de terugval van democratieën. Toch is niet iedereen eens met die vermeende terugval.

Proces van democratisering

De jaren ‘80 en ‘90 waren hoogdagen voor de democratie. Op tien jaar tijd kwamen er toen 15 democratieën bij en een jaar later, in 1991, was de wereld er nog eens 12 rijker. Deze nooit eerder geziene stijging voedde de redenering van politicologen dat de liberale democratie het ultieme uitgangspunt werd voor alle niet-democratische regimes elders in de wereld. Vooral de roemruchte ‘End of History’-theorie van de Amerikaanse politicoloog Francis Fukuyama had een grote invloed op de overoptimistische geest van de tijd.

Zodra het democratiseringsproces begon te schommelen, begin jaren 2000, verduisterde het politieke klimaat snel. Niet alleen de nieuw gevormde democratieën vertoonden meer en meer ondemocratische tendensen, maar ook de oude, gevestigde democratieën. De westerse wereld bleef trouwens ook niet gespaard van de populistische opmars. We weten vooralsnog niet of Donald Trump na één regeerperiode afgeserveerd zal worden, of dat Thierry Baudet een rijzende ster zal worden, maar de vergoelijking van populisme zet zich door. Uiteraard mogen we niet alles zomaar in de schoenen schuiven van de leiders. Er is meer aan de hand dan dat.

Twee kampen

‘Pessimistische’ democratie-onderzoekers als Valeriya Mechkova, Anna Lührmann en Staffan Lindberg hebben bovendien een serieuze daling gevonden van het aantal democratieën tussen 2013 en 2017, en dit achten ze als een mokerslag in het proces van democratisering. Aan de andere kant zijn er ‘optimistische’ politicologen die pertinent stellen dat er een stabilisering aan de gang is. De Amerikaanse politicologen Steven Levitsky en Lucan Way geven bijvoorbeeld aan dat er tussen 2005 en 2013 meer landen democratiseerden (10) dan landen die zijn teruggevallen (8). Deze optimistische auteurs beweren dat de meeste significante dalingen niet hebben plaatsgevonden in democratieën, maar in regimes die reeds autoritair waren, zoals de Centraal-Afrikaanse Republiek, Gambia, Guinee-Bissau en Jordanië. Volgens Levitsky en Way is het algemene beeld van het afgelopen twee decennia er één van stabiliteit. Het is voor deze auteurs zeker mogelijk om enkele gevallen van democratische terugval te identificeren, maar ze vinden dat het aantal gevallen dat stabiel is gebleven of vooruitgang heeft geboekt, elke notie van democratisch terugval falsifieert.

Hoe zit het nu echt met de democratie?

De pessimistische auteurs doen uitschijnen dat de democratieën als idee en als politiek systeem over de hele wereld onder druk staan. Maar optimistische auteurs zijn het niet eens met deze veronderstellingen.

Welke van de twee strekkingen kan de sterkste kaarten voorleggen? Als we de absolute cijfers van democratieën bekijken, heeft het aantal democratieën volgens de Amerikaanse NGO die de politieke vrijheid en de burgerlijke vrijheid onderzoekt, Freedom House, een hoogtepunt bereikt in 2012, en volgens een andere Amerikaanse NGO, Polity IV, in 2016. Het Zweedse democratie-instituut, Varieties of Democracy (V-Dem), vertoont zelfs een hoogtepunt in 2018. Enkel de Britse onderzoeksinstelling, The Economist Intelligence Unit, geeft sinds 2006 een systematische daling weer omdat ze een strengere beoordeling heeft voor democratieën. Zelfs België, dat in elk andere dataset als volwaardige democratie wordt beschouwd, is volgens The Economist I.U. sinds 2016 een zogenaamde ‘gebrekkige democratie’.

Geen globale crisis

Er is dus geen robuuste evidentie voor een globale democratische crisis. Uit de analyses bleek dat de pessimistische auteurs in de minderheid zijn. De democratie blijft nog steeds de beste regeringsvorm, althans volgens de huidige zeitgeist, ook al zegeviert de Helleense vrijheidsidealen en Romeinse rechtstaatsidealen niet overal ter wereld. Het proces van democratisering lijkt dus op dit moment bevroren te zijn en er wordt op korte termijn niet verwacht dat er grote verschuivingen zullen plaatsvinden in de tektonische platen van de politieke regimes wereldwijd.

Hakan Sönmez, Gent, 12 september 2019

Bibliografie

Alvarez, M., Cheibub, J.A., Limongi, F. and Przeworski, A. (1996). Classifying Political Regimes. Studies in Comparative International Development, 31(2), p. 3–36.

Arat, Z.F. (1991). Democracy and Human Rights in Developing Countries. Boulder & Londen: Lynne Rienner Publishers.

Aristoteles. (1988) [ca. 320 v.C.]. The Politics. Cambridge: Cambridge University Press.

Aristoteles. (2009) [ca. 320 v.C.]. The Nicomachean Ethics. Oxford: Oxford University Press.

Banks, A.S. (1971). Cross-Polity Time-Series Data. Cambridge: The MIT Press.

Banks, A.S. & Textor, R.B. (1963). A Cross-Polity Survey. Cambridge: The MIT Press.

Bermeo, N. (2016). On Democratic Backsliding. Journal of Democracy, 27(1), p. 5-19.

Bollen, K.A. (1990). Political Democracy: Conceptual and Measurement Traps. Studies in Comparative International Development, 25(1), p. 7–24.

Bollen, K.A. & Paxton, P. (2000). Subjective Measures of Liberal Democracy. Comparative Political Studies, 33(1), p. 58–86.

Braml, J. & Lauth, H.J. (2011). The United States of America – a Deficient Democracy. In Erdmann, G. & Kneuer, M. (Eds.) Regression of democracy?, ZfVP, Special Issue 1, p. 103-132. Wiesbaden: VS Verlag für Sozialwissenschaften.

Carothers, T. (2004). Democracy's Sobering State. Current History, 103(677), p. 412-416.

Chakrabarty, B. (2008). Indian politics and society since independence: Events, processes and ideology. Londen: Routledge.

Cheibub, J.A., Gandhi, J. and Vreeland, J.R. (2010). Democracy and Dictatorship Revisited. Public Choice, 143(1–2), p. 67–101.

Coleman, J.S. (1960). Conclusion: The Political Systems of the Developing Areas. In Almond, G.A. & Coleman, J.S. (Eds.), the Politics of Developing Areas. Princeton: Princeton University Press.

Coppedge, M. & Reinicke, W.H. (1990). Measuring Polyarchy. Studies in Comparative International Development, 25(1), p 51–72.

Coppedge, M., Gerring, J., Altman, D., Bernhard, M., Fish, S., Hicken, A., Kroenig, M., Lindberg, S.I., McMann, K.M., Paxton, P., Semetko, H.A., Skaaning, S.E., Statin, J. & Teorell, J. (2011). Conceptualizing and Measuring Democracy: A New Approach. Perspectives on Politics, 9(02), p. 247-267.

Coppedge, M., Gerring, J., Lindberg, S.I., Skaaning, S.E. & Teorell. J. (2015). V-Dem Comparisons and Contrasts with Other Measurement Projects. Göteburg: V-Dem Institute.

Coppedge, M., Gerring, J., Knutsen, C.H., Lindberg, S.I., Teorell, J., Altman, D., Bernhard, M., Fish, M.S., Glynn, A., Hicken, A., Lührmann, A., Marquardt, K.L., McMann, K., Paxton, P., Pemstein, D., Seim, B., Sigman, R., Skaaning, S.E., Staton, J., Wilson, S., Cornell, A., Gastaldi, L., Gjerløw, H., Ilchenko, N., Krusell, J., Mechkova, V., Medzihorsky, J., Pernes, J., von Römer, J., Stepanova, N., Sundström, A., Tzelgov, E., Wang, Y.t., Wig, T. & Ziblatt, D. (2019). V-Dem [Country-Year/Country-Date] Dataset v8. Varieties of Democracy (V-Dem) Project. Göteburg: V-Dem Institute. Ontleend op 5 oktober 2018 van https://www.v-dem.net/en/data/data-version-9/.

Cutright, P. (1963). National Political Development: Its Measures and Analysis. American Sociological Review, 28, p. 253-254.

Dahl, R.A. & Lindblom, C. (1953). Politics, economics, and welfare. New York: Harper and Brothers.

Dahl, R.A. (1971). Polyarchy: Participation and Opposition. New Haven: Yale University Press.

de Tocqueville, A. (1986) [1835]. De la démocratie en Amérique (Tome 1): Les grands thèmes. Parijs: Folio Histoire.

Deschouwer, K. & Hooghe, M. (2011). Politiek: een inleiding in de politieke wetenschappen. Den Haag: Boom Lemma.

Diamond, L. (Ed.) (1999). Developing democracy. Toward consolidation. Baltimore: Johns Hopkins University Press.

Diamond, L. (2008). The Democratic Rollback. The Resurgence of the Predatory State. Foreign Affairs, 87(2), p. 36-48.

Diamond, L. (2015). Facing up to the Democratic Recession. Journal of Democracy 26(1), p. 141-155.

Diamond, L., Plattner, M.F. & Walker, C. (Eds.) (2016). Authoritarianism Goes Global. Baltimore: John Hopkins University Press.

Doorenspleet, R. (2000). Reassessing the Three Waves of Democratization. World Politics, 52(3), p. 384-406.

Economist Intelligence Unit. (2019). Democracy Index 2018. Londen: EIU. Ontleend op 10 oktober 2018 van https://www.eiu.com/public/topical_report.aspx?campaignid=Democracy2018.

Elkins, Z. (2000). Gradations of Democracy? Empirical Tests of Alternative Conceptualizations. American Journal of Political Science, 44(2), p. 293–300.

Elff, M. & Ziaja, S. (2018). Method Factors in Democracy Indicators. Politics and Governance, 6(1), p. 92-104.

Erdmann, G. (2011). Decline of democracy: Loss of quality, hybridisation and breakdown of democracy. In Erdmann, G. & Kneuer, M. (Eds.), Regression of democracy?, ZfVP, Special Issue 1, p. 21-50. Wiesbaden: VS Verlag für Sozialwissenschaften.

Fisher, J. (2018). Book Review: Authoritarianism Goes Global: The Challenge to Democracy. South African Journal of International Affairs, 25(3), p. 440-442.

Freedom House. (2019). Freedom in the World 2019. Freedom House. Ontleend op 1 oktover 2018 van https://freedomhouse.org/content/freedom-world-data-and-resources.

Fukuyama, F. (1989). The End of History? The National Interest, 16, p. 3-18.

Furetière, A. (1690). Dictionnaire universel, contenant généralement tous les mots françois tant vieux que modernes, et les termes de toutes les sciences et des arts (français). Den Haag: Leers, A. & Leers, R.

Gastil, R.D. (1978). Freedom in the World: Political Rights and Civil Liberties. New York: Freedom House.

Gastil, R.D. (1991). The Comparative Survey of Freedom: Experiences and Suggestions. Inkeles, A. (Ed.) On Measuring Democracy: Its Consequences and Concomitants, p. 115-144. New Jersey: University of New Brunswick Press.

Gates, S., Hegre, H., Jones, M.P. & Strand, H. (2006). Institutional Inconsistency and Political Instability: Polity Duration, 1800–2000. American Journal of Political Science, 50(4), p. 893–908.

Geddes, B. (1999). What do we know about democratization after twenty years? Annual Review of Political Science, 2, p. 115–144.

Giley, B. (2010). Democratic Triumph, Scholarly Pessimism. Journal of Democracy, 21(1), p. 160-167.

Hadenius, A. (1992). Democracy and Development. Cambridge: Cambridge University Press.

Hadenius, A. & Teorell, J. (2005). Assessing Alternative Indices of Democracy. Concepts and Methods Working Papers 6 (IPSA).

Hadenius, A. & Teorell, J. (2007). Pathways from Authoritarianism. Journal of Democracy, 18(1), p. 143-56.

Haynes, J. (2018). The people vs. democracy. Why our freedom is in danger and how to save it, by Yascha Mounk. Democratization.

Hewitt, C. (1977). The Effect of Political Democracy and Social Democracy on Equality in Industrial Societies: A Cross-National Comparison. American Sociological Review, 42, p. 450-464.

Högström, J. (2013). Does the Choice of Democracy Measure Matter? Comparisons between the Two Leading Democracy Indices, Freedom House and Polity IV. Government and Opposition, 48(2), p. 201-221.

Huntington, S.P. (1991). Democracy’s Third Wave. The Journal of Democracy, 2(2), p. 12-34.

Illing, S. (2017). Fareed Zakaria made a scary prediction about democracy in 1997 — and it's coming true. Democracy is rising, but not the good kind. Vox Media: Vox. Ontleend op 4 maart 2019 van https://www.vox.com/conversations/2017/1/18/14250364/democracy-liberalism-donald-trump-populism-fareed-zakaria-europe-fascism.

Inkeles, A. (Ed.) (2006). On Measuring Democracy: Its Consequences and Concomitants. New Brunswick en Londen: Transaction Publishers.

Jakli, L., Fish, M.S. & Wittenberg, J. (2018). A Decade of Democratic Decline and Stagnation. In Haerpfer, C., Inglehart, R. & Welzel, C. (Eds.). Democratization. Second Edition, p. 268-284. Londen: Oxford University Press.

Karatani, K. (2017). Isonomia and the Origins of Philosophy. Durham: Duke University Press.

Lefebvre de Beauvray, P. (2009) [1770]. Dictionnaire Social Et Patriotique: Ou Precis Raisonne De Connoissances. Whitefish: Kessinger Publishing Co.

Lerner, D. (1958). The Passing of Traditional Society. Glencoe: Free Press.

Levitsky, S. & Way, L.A. (2002). The Rise of Competitive Authoritarianism. Journal of Democracy, 13(2), p. 51-66.

Levitsky, S. & Way, L.A. (2015). The Myth of Democratic Recession. Journal of Democracy, 26(1), p. 45-58. 

Levitsky, S. & Ziblatt, D. (2018). How Democracies Die. New York: Crown.

Lindberg, S.I., Coppedge, M., Gerring, J. & Teorell, J. (2014). V-Dem: A New Way to Measure Democracy. Journal of Democracy, 25(3), p. 159-169.

Lipset, S.M. (1959). Some Social Requisites of Democracy. American Political Science Review, 53, p. 69-105.

Lührmann, A. & Lindberg, S.I. (2019). A third wave of autocratization is here: what is new about it? Democratization.

Lust, E. & Waldner, D. (2015). Unwelcome Change: Understanding, Evaluating and Extending Theories of Democratic Backsliding.

Mackie, G. (2009). Schumpeter's Leadership Democracy. Political Theory, 37(1), p. 128-153.

Marshall, M., Gurr, T. and Jaggers, K. (2016). POLITY™ IV PROJECT Political Regime Characteristics and Transitions, 1800-2015 Dataset Users’ Manual. Wenen: Center for Systematic Peace. Ontleend op 1 oktober 2018 van http://www.systemicpeace.org/inscrdata.html.

Mechkova, V., Lührmann, A. & Lindberg, S.I. (2017). How Much Democratic Backsliding? Journal of Democracy, 28(4), p. 162-169.

Medearis, J. (2001). Joseph Schumpeter's Two Theories of Democracy. Cambridge: Harvard University Press.

Merkel, W. (2010). Are Dictatorships Returning? Revisiting the ‘Democratic Rollback’ Hypothesis. Contemporary Politics, 16(1), p. 17-31.

Møller, J. & Skaaning, S.E. (2013). The Third Wave: Inside the Numbers. Journal of Democracy, 24(4), p. 97-109.

Montesquieu, C.d.S. (1973) [1748]. De l'esprit des lois. Parijs: Garnier.

Morlino, L. (2009). Are there hybrid regimes? Or are they just an optical illusion? European Political Science Review, 1(2), p. 273-296.

Morris, I. (2010). Why the West Rules – for Now. The Patterns of History, and What They Reveal About the Future. New York: Farrar, Straus and Giroux.

Muller, E.N. (1988). Democracy, Economic Development, and Income Inequality. American Sociological Review, 53, p. 50-68.

Munck, G.L. & Verkuilen, J. (2002). Conceptualizing and Measuring Democracy: Evaluating Alternative Indices. Comparative Political Studies, 35(5), p. 4-34.

Næss, A., Christophersen, J.A. & Kvalo, K. (1956). Democracy, Ideology, and Objectivity. Oxford: Basil Blackwell.

Paxton, P. (2000). Women’s Suffrage in the Measurement of Democracy: Problems of Operationalization. Studies in Comparative International Development, 35(3), p. 92-110.

Pemstein, D., Meserve, S.A. & Melton, J. (2010). Democratic Compromise: A Latent Variable Analysis of Ten Measures of Regime Type. Political Analysis, 18, p. 426-449.

Plattner, M.F. (2016). Is Democracy in Decline? Democracy & Society, 13(1), p. 1-28. Washington D.C.: Georgetown University Press.

Przeworski, A., Alvarez, M., Cheibub, J.A. & Limongi, F. (1996). What Makes Democracies Endure? Journal of Democracy, 7(1), p. 39–55.

Przybylski, W. (2018). Can Poland's Backsliding Be Stopped? Journal of Democracy, 29(3), p. 52-64.

Rosanvallon, P. (2009). Democratic Universalism as a Historical Problem. Constellations, 16(4), p. 539-549.

Schedler, A. (2002). The Menu of Manipulation. Journal of Democracy, 2, p. 36-50.

Schedler, A. (2012). Judgment and measurement in political science. Perspectives on Politics, 10(1), p. 21–36.

Scheuerman, W.E. (1999). Carl Schmitt: The End of Law. Lanham: Rowman and Littlefield.

Schmitter, P.C. (2015). Crisis and Transition, but Not Decline. In Diamond, L., Plattner, M.F. & Walker, C. (Eds). Democracy in Decline? A Journal of Democracy Book, p. 39-57. Baltimore: John Hopkins University Press.

Schumpeter, J.A. (1992) [1942]. Capitalism, Socialism and Democracy. Londen & New York: Routledge.

Skaaning, S.E. (2011). Democratic Survival or Autocratic Revival in Interwar Europe. A Comparative Examination of Structural Explanations. In Erdmann, G. & Kneuer, M. (Eds), Regression of democracy?, ZfVP, Special Issue 1, p. 247-65. Wiesbaden: VS Verlag für Sozialwissenschaften.

Skaaning, S.E. (2018). Different Types of Data and the Validity of Democracy Measures. Politics and Governance, 6(1), p. 105-116.

Steiner, N.D. (2014). Comparing Freedom House Democracy Scores to Alternative Indices and Testing for Political Bias: Are US Allies Rated as More Democratic by Freedom House? Journal of Comparative Policy Analysis: Research and Practice.

Tomini, L. & Wagemann, C. (2017). Varieties of contemporary democratic breakdown and regression: A comparative analysis. European Journal of Political Research, 57(3), p. 687-716.

Treisman, D. (2018). Is Democracy in Danger? A Quick Look at the Data. Prepared for the conference on “Democratic Backsliding and Electoral Authoritarianism”. New Haven: Yale University.

Vanhanen, T. (1990). The Process of Democratization: A Comparative Study of 147 States, 1980–88. New York: Crane Russak.

Walker, C. (2015). The New Containment: Undermining Democracy. World Affairs, 178(1), p. 42-51.

Whitehouse, B. (2012). The force of action: Legitimizing the coup in Bamako, Mali. Africa Spectrum, 47(2–3), p. 93–110.

Zakaria, F. (1997). The Rise of Illiberal Democracy. Foreign Affairs, 76(6), p. 22-43.

Universiteit of Hogeschool
Politieke Wetenschappen
Publicatiejaar
2019
Promotor(en)
Didier Calluwaerts
Kernwoorden
snmzh
Share this on: