Fake news in de ogen van de Chinese overheid: Een analyse aan de hand van de berichtgeving over fake news in de People's Daily

Ruben Hendrickx
Deze thesis geeft een inzicht in hoe de Chinese overheid het concept fake news benadert en invult.

Een Chinese blik op fake news

Ik hoor het u al denken: oh nee, weer een artikel over fake news. Deze reactie is enigszins begrijpelijk, want fake news is de laatste tijd alomtegenwoordig in de media en ook daarbuiten. Toch is het misschien de moeite waard om even verder te lezen, want in tegenstelling tot andere berichtgeving gaat het deze keer niet over Donald Trump en consorten. We verleggen onze focus even naar het Verre Oosten om eens te bekijken hoe de Chinese overheid het concept fake news benadert. Het zou immers best kunnen dat hun interpretatie van fake news verschilt van wat wij doorgaans met dit concept associëren.

Wanneer we enkele fake news gerelateerde artikels uit de People’s Daily (de Chinese staatskrant) van naderbij bekijken, valt het eerst en vooral op hoe rijk de Chinese taal is. Een kleinschalig tekstueel onderzoek leverde maar liefst elf termen op die rechtstreeks te linken zijn met fake news en zes termen die verwijzen naar online fake news. Sommige van deze termen komen al ettelijke tientallen jaren voor en zijn naar alle waarschijnlijkheid ook al onderhevig geweest aan enkele kleine betekenisverschuivingen. Een eerste duidelijke verwijzing naar online fake news is echter pas terug te vinden in een artikel uit 2003. Dit alles duidt erop dat de start van het Chinese overheidsdiscours omtrent fake news al meer dan een decennium achter ons ligt. Dit wijst er met andere woorden op dat het concept fake news al een lange geschiedenis kent in China.

De Chinese overheid lijkt het begrip fake news ook ruimer te interpreteren dan louter fictief nieuws of fictieve informatie. Deze ruimere invulling uit zich bijvoorbeeld in verwijzingen naar een connectie tussen fake news en overdreven opinie-uitingen of de verspreiding van extreme standpunten.

Het lijkt er ook op dat geruchten een belangrijke rol spelen in het Chinese overheidsdiscours omtrent fake news. Men stelt geruchten gelijk aan ongeverifieerde of overdreven informatie waarvan de inhoud vals en schadelijk is. Algemeen komt het erop neer dat men fake news lijkt te beschouwen als een typische uitingsvorm van online geruchten. Online geruchten vormen met andere woorden het grote geheel waartoe fake news behoort.

Een laatste interessante bevinding die naar voor komt is het feit dat er in veel fake news gerelateerde artikels uit de People’s Daily een onderliggende boodschap aanwezig lijkt te zijn die oproept om enkel informatie te vertrouwen die door de overheid of de mainstream media is verspreid.

Laat het duidelijk zijn dat dit beperkte onderzoek geen sluitende definitie aanreikt van wat de Chinese overheid nu precies verstaat onder het concept fake news. Desalniettemin geeft deze thesis enerzijds een idee over hoe men fake news in China benadert en illustreert ze anderzijds dat er geen eenduidige definitie is van dit intrigerende concept.

Bibliografie

Bibliografie

“About ONI”, OpenNet Initiative [Laatst geraadpleegd op 01.06.2018,
https://opennet.net/about-oni]  
Allcott, Hunt & Matthew Gentzkow, “Social Media and Fake News in the 2016 Election”,
Journal of Economic Perspectives 31:2 (2017), pp. 211-236.  
Ang, Peng Hwa & Xiaoyan Chen, “Internet Governance”, in Ashley Esarey & Randolph Kluver,
(eds.), The Internet in China: Cultural, Political, and Social Dimensions 1980s-2000s, Great
Barrington: Berkshire Publishing Group LLC, 2014, pp. 83-90.  
Berkowitz, Dan & David Asa Schwartz, “Miley, CNN and The Onion: When Fake News
Becomes Realer than Real”, Journalism Practice 10:1 (2015), pp. 1-17.  
 “Central Leading Group for Internet Security and Informatization”, Wikipedia, 09.12.2016
[Laatst geraadpleegd op 05.01.2018, https://en.wikipedia.org/wiki/Central Leading Group
for Internet Security and Informatization]  
Cheung, Anne S.Y. & Yun Zhao, “Internet Regulation”, in Ashley Esarey & Randolph Kluver,
(eds.), The Internet in China: Cultural, Political, and Social Dimensions 1980s-2000s, Great
Barrington: Berkshire Publishing Group LLC, 2014, pp. 91-98.  
“China: New Laws Advance ‘Cyber Sovereignty’”, Oxford Analytica Daily Brief Service,
29.09.2017 [Laatst geraadpleegd op 09.04.2018, https://search-proquest
com.kuleuven.ezproxy.kuleuven.be/docview/1944268986?rfr_id=info%3Axri%2Fsid%3Aprim
o]  
 “China Promulgates the Ninth Amendment to the PRC Criminal Law”, Steptoe, 10.09.2015
[Laatst geraadpleegd op 20.03.2018, https://www.steptoe.com/en/news-publications/china
promulgates-the-ninth-amendment-to-the-prc-criminal-law.html] 
 “Cyberspace Administration of China (CAC) (国家互联网信息办公室)”, Thomson Reuters
Practical Law, 2018 [Laatst geraadpleegd op 09.02.2018,
https://uk.practicallaw.thomsonreuters.com/8-618
2325?transitionType=Default&contextData=(sc.Default)&firstPage=true&bhcp=1]  
“Cyberspace Administration of China”, Wikipedia, 24.12.2017 [Laatst geraadpleegd op
05.01.2018, https://en.wikipedia.org/wiki/Cyberspace_Administration_of_China]  
 “Definition of Native Advertising”, Oxford Dictionaries [Laatst geraadpleegd op 04.01.2018,
https://en.oxforddictionaries.com/definition/native_advertising]  
Diakopoulos, Nicholas & Tetyana Lokot, “News Bots: Automating News and Information
Dissemination on Twitter”, Digital Journalism 4:6 (2016), pp. 682-699.  
Dutton, William H., “The Fifth Estate Emerging through the Network of Networks”,
Prometheus 27:1 (2009), pp.1-15.  
Douhj520, “Wu Changde” 吴昌德 (Wu Changde), Baidu baike 百度百科, 17.03.2018 [Laatst
geraadpleegd op 07.05.2018,
https://baike.baidu.com/item/%E5%90%B4%E6%98%8C%E5%BE%B7]  
 “Fake TV News: Widespread and Undisclosed”, Diane Farsetta & Daniel Price, 16.03.2006
[ Laatst geraadpleegd op 10.03.2018, https://www.freepress.net/sites/default/files/fp
legacy/fake_ tv_news_--__widespread_and_undisclosed.pdf.]
(opmerking: oorspronkelijke link werkt niet meer, alternatief:
https://www.prwatch.org/fakenews/intro)  
Flanagin, Andrew J. & Miriam J. Metzger, “The Role of Site Features, User Attributes, and
Information Verification Behaviors on the Perceived Credibility of Web-based Information”,
New Media & Society 9:2 (2007), pp. 319-342.
Goodwin, Andrew D., “Microblogging”, in Ashley Esarey & Randolph Kluver, (eds.), The
Internet in China: Cultural, Political, and Social Dimensions 1980s-2000s, Great Barrington:
Berkshire Publishing Group LLC, 2014, pp. 143-148.  
Harcup, Tony, A Dictionary of Journalism, Oxford: Oxford University Press, 2014.  
Ha Shuju 哈书菊 & Zhang Qi 张淇, “Xin meiti xia de xujia xinxi fanzui” 新媒体下的虚假信息
犯罪 (False Information Crime under New Media), Cognition and Practice 知与行 (2016:5),
pp. 96-100.  
“Informatiemaatschappij”, Wikipedia, 26.01.2016 [Laatst geraadpleegd op 01.06.2018,
https://nl.wikipedia.org/wiki/Informatiemaatschappij]  
Inkster, Nigel, “Evolution of the Chinese Internet: Freedom and Control”, in Nigel Inkster,
China’s Cyber Power, (Adelphi Series), Abingdon: Routledge, 2016, pp. 19-50.  
“Interpretation concerning some Questions of Applicable Law when Handling Uses of
Information Networks to Commit Defamation and other such Criminal Cases”, China
Copyright and Media, 06.09.2013 [Laatst geraadpleegd op 01.06.2018,
https://chinacopyrightandmedia.wordpress.com/2013/09/06/interpretation-…
some-questions-of-applicable-law-when-handling-uses-of-information-networks-to-commit
defamation-and-other-such-criminal-cases/]  
Jinyingwoai, “Cong Lixian” 丛立先 (Cong Lixian), Baidu baike 百度百科, 17.02.2016 [Laatst
geraadpleegd op 07.05.2018,
https://baike.baidu.com/item/%E4%B8%9B%E7%AB%8B%E5%85%88/12092354?fr=al…]  
King, Gary & Jennifer Pan & Margaret E. Roberts, “How the Chinese Government Fabricates
Social Media Posts for Strategic Distraction, not Engaged Argument”, The American Political
Science Review 111:3 (2017), pp. 484-501. 
Laskai, Lorand C., “Nailing Jello to a Wall”, in Jane Golley & Linda Jaivin & Luigi Tomba, China
Story Yearbook 2016: Control, Canberra: ANU Press, 2017, pp. 192-209.  
Li Shaohui 李少晖, “Lun woguo xingfa zhong de xujia xinxi fanzui” 论我国刑法中的虚假信
息犯罪 (Discussing the False Information Crime in China’s Criminal Law), Guizhou minzu
xueyuan 贵州民族学院 (2011:7 ), pp. 1-69.  
“ONI Country Profile China 2012”, OpenNet Initiative, 09.08.2012 [Laatst geraadpleegd op
09.04.2018, http://access.opennet.net/wp-content/uploads/2011/12/accesscontested
china.pdf]  
Reilly, Ian, “Satirical Fake News and/as American Political Discourse”, The Journal of
American Culture 35:3 (2012), pp. 258-275.  
“SARS (Severe Acute Respiratory Syndrome)”, World Health Organization, 2018 [Laatst
geraadpleegd op 01.06.2018, http://www.who.int/ith/diseases/sars/en/]  
Tai, Zixue, “The Great Firewall”, in Ashley Esarey & Randolph Kluver, (eds.), The Internet in
China: Cultural, Political, and Social Dimensions 1980s-2000s, Great Barrington: Berkshire
Publishing Group LLC, 2014, pp. 64-74.  
Tandoc, Edson C. Jr. & Zheng Wei Lim & Richard Ling, “Defining ‘Fake News’: A Typology of
Scholarly Definitions”, Digital Journalism 5:1(2017), pp. 1-17.  
Ter Haar, Barend J., Telling Stories: Witchcraft and Scapegoating in Chinese History, (Sinica
Leidensia 71), Leiden: Brill, 2006.  
“The Great Firewall of China: Background”, Torfox, 01.06.2011 [Laatst geraadpleegd op
08.04.2018, https://cs.stanford.edu/people/eroberts/cs181/projects/2010
11/FreedomOfInformationChina/the-great-firewall-of-china-background/index.html] 
“The Great Firewall of China”, Bloomberg, 01.12.2017 [Laatst geraadpleegd op 08.04.2018,
https://www.bloomberg.com/quicktake/great-firewall-of-china]
Tian, David, “Internet Monitoring”, in Ashley Esarey & Randolph Kluver, (eds.), The Internet
in China: Cultural, Political, and Social Dimensions 1980s-2000s, Great Barrington: Berkshire
Publishing Group LLC, 2014, pp. 79-82.  
“Transmission Control Protocol”, Wikipedia, 18.01.2018 [Laatst geraadpleegd op 01.06.2018,
https://nl.wikipedia.org/wiki/Transmission_Control_Protocol]  
Van Staden ten Brink, Richard & James Wang & Dulijon Veldhoen & Axel Arnbak, “China's
New Cybersecurity Law - Effective as of 1 June 2017”, Trade Security Journal (2017:2), pp.
27-29.  
Wang Liang 王亮,  “Xin meiti huanjing xia de yaoyan chuanbo ji fangfan yanjiu” 新媒体环境
下的谣言传播及防范研究 (Research on the Transmission and Prevention of Rumours in the
New Media Environment), Editorial Friend 编辑之友 (2013:4), pp. 38-41.  
Wang, Ted, “Regulations for the Protection and Management of the International
Networking of Computer Information Networks”, Chinese Law & Government 48:1 (2016),
pp. 60-64.  
Zhao Bingzhi 赵秉志 & Xu Wenwen 徐文文, “Lun woguo bianzao chuanbo xujia xinxi de
xingfa guizhi” 论我国编造传播虚假信息的刑法规制 (Discussing China’s Criminal Law
Regulations regarding the Fabrication and Dissemination of False Information), Contemporary Law Review 当代法学 (2014:5), pp. 3-15.  
Zhong Ying 钟瑛, Wangluo chuanbo lunli 网络传播伦理 (Ethics in Internet Communication),
Beijing: Qinghua daxue chubanshe, 2005.
Zhou Yiting 周奕婷, “‘Wei xinwen’ de dingyi he chansheng de yuanyin” “伪新闻”的 定义和
产生的原因 (A Definition and the Causes of ‘Fake News’), Xinwen aihaozhe 新闻爱好者
(2012:1), pp. 39-40.

Wetteksten

CYBERSPACE ADMINISTRATION OF CHINA, Measures for the Administration of Content
Management Practitioners in Internet News Information Service Providers, uitgevaardigd op
30.10.2017 [Laatst geraadpleegd op 21.03.2018, http://www.cac.gov.cn/2017
10/30/c_1121877917.htm]  
MINISTRY OF PUBLIC SECURITY, Computer Information Network and Internet Security
Protection and Management Regulations, uitgevaardigd op 16/12/1997 en gewijzigd op
08/01/2011 door het Ministerie van Openbare Veiligheid [Laatst geraadpleegd op
09.04.2018, https://www-tandfonline
com.kuleuven.ezproxy.kuleuven.be/doi/pdf/10.1080/00094609.2015.1048136?needAccess=
true]  
PERMANENT COMITE VAN DE NATIONALE VOLKSVERGADERING, Negende Amendement op
de Strafwet van de Volksrepubliek China, uitgevaardigd op 29.08.2015 [Laatst geraadpleegd
op 20.03.2018, http://npc.people.com.cn/n/2015/1126/c14576-27857512.html ]  
PERMANENT COMITE VAN DE NATIONALE VOLKSVERGADERING, Strafwet van de
Volksrepubliek China, uitgevaardigd op 01.07.1979 en gewijzigd op 29.08.2015 door het
Permanent Comité van de Nationale Volksvergadering [Laatst geraadpleegd op 20.03.2018,
http://cdn.chinastock.com.cn/downloadwz/tzzjy/flfg/%E3%80%8A%E4%B8%AD%E…
%E4%BA%BA%E6%B0%91%E5%85%B1%E5%92%8C%E5%9B%BD%E5%88%91%E6%B3%95%
E3%80%8B.pdf]  
SUPREME PEOPLE’S COURT AND SUPREME PEOPLE’S PROCURATORATE, Interpretation
concerning some Questions of Applicable Law when Handling Uses of Information Networks
to Commit Defamation and other such Criminal Cases, uitgevaardigd op 06.09.2013 [Laatst
geraadpleegd op 01.06.2018,
https://chinacopyrightandmedia.wordpress.com/2013/09/06/interpretation-…
some-questions-of-applicable-law-when-handling-uses-of-information-networks-to-commit
defamation-and-other-such-criminal-cases/]

Artikels uit de People’s Daily

Cong Lixian 丛立先, “Wangluo xujia xinwen de biaoxian, dongyin ji zhili” 网络虚假新闻的表
现、动因及治理 (De verschijning, de drijvende kracht en het beheer van fake news op het
internet), Renmin wang 人民网, 19.03.2010 [Laatst geraadpleegd op 23.04.2018,
http://theory.people.com.cn/GB/11173652.html]  
Liu Yi 柳伊, “Kangji feidian, wangluo li women hen jin” 抗击非典,网络离我们很近 (In de
strijd tegen SARS is het internet dicht bij ons), Renmin wang 人民网, 14.05.2003 [Laatst
geraadpleegd op 07.05.2018,
http://www.people.com.cn/GB/it/48/297/20030514/991460.html]  
Wu Changde 吴昌德, “Kang feidian, jingti wangluo xujia xinxi” 抗非典,警惕网络虚假信息
(De strijd tegen SARS, wees op je hoede voor online fake news), Renmin wang 人民网,
04.06.2003 [Laatst geraadpleegd op 01.05.2018,
http://www.people.com.cn/GB/guandian/27/20030604/1007816.html]  
Xie Bing 解冰, “Youxiao yingdui wangluo yaoyan xu shuangguanqixia” 有效应对网络谣言须
双管齐下 (Een doeltreffende reactie tegen internet geruchten vereist een tweeledige
aanpak), Renmin wang 人民网, 02.03.2017 [Laatst geraadpleegd op 23.04.2018,
http://paper.people.com.cn/rmrb/html/2017-03/02/nw.D110000renmrb_201703…
07.htm]  
Zhang Penghui 张朋辉 & Li Yongqun 李永群, “Xujia xinwen chuanbo zheshe xiandai zhili
nanti” 虚假新闻传播折射现代治理难题 (De verspreiding van fake news toont de aard van
moeilijke problemen in hedendaags bestuur), Renmin wang 人民网, 14.12.2016 [Laatst
geraadpleegd op 23.04.2018, http://world.people.com.cn/n1/2016/1214/c1002
28947153.html] 

Universiteit of Hogeschool
Master in de taal- en regiostudies: sinologie
Publicatiejaar
2018
Promotor(en)
prof. Carine Defoort, prof. Michaël Opgenhaffen
Kernwoorden