'A people that does not remember its past has no future' - De Russische instrumentalisering van het verleden onder Poetin en Medvedev, 2000-2018

Laura Vansina
Tussen 2000 en 2018 instrumentaliseerden de Russische presidenten Poetin en Medvedev het verleden op verschillende manieren. Zowel op binnen- als buitenlands vlak gebruikten ze de geschiedenis om hun politieke uitspraken en beslissingen kracht bij te zetten. Deze masterproef analyseert hoe, wanneer en waarom ze dit deden.

Een historische toekomst: de Russische beer en de honing van het verleden

A people that does not remember its past has no future’, sprak Vladimir Vladimirovic Poetin in 2002. Een kritische Poolse journalist had hem gevraagd wanneer Rusland zich zou verontschuldigen voor de misdaden van Sovjetsoldaten tijdens de Tweede Wereldoorlog. Dezen hadden op Pools grondgebied immers heel wat slachtoffers gemaakt. Het belang dat de ex-KGB’er hier hecht aan het verleden is toonaangevend voor hoe het Kremlin met geschiedenis omgaat. 
            Politieke interacties met geschiedenis als inzet bestaan in vele landen. Tot op vandaag ontmoeten ook Rusland en zijn verleden elkaar frequent, in alle delen van de samenleving. In het politieke discours steken deze phantoms of the past regelmatig de kop op. Dit artikel werpt een nieuw licht op de manier waarop dit in de hoogste kringen van de Russische politiek gebeurt, aan de hand van toespraken die presidenten Poetin en Medvedev tussen 2000 en 2018 gaven.

‘Our values form our vision of the future’: tussen glorieus verleden en succesvolle toekomst

De val van de Sovjet-Unie zorgde voor een sterke terugval in de interesse voor het verleden. Het Russische volk voelde zich vernederd door het Westen. Het verloor een groot deel van zijn trots en vertrouwen in het moederland. Pjotr met de pet focuste zich dan ook liever op de toekomst, een ingesteldheid die president Jeltsin op politiek vlak volgde. In 2000 luidde Poetins verkiezing echter een nieuw tijdperk in. Zowel hij als zijn opvolger Medvedev rakelden tijdens hun ambtstermijnen de nagloeiende kolen van het patriottisch vuur opnieuw op. Verschillende gebeurtenissen in deze periode leenden zich hier uitstekend toe. Zo vond in 2008 de Vijfdaagse Oorlog plaats, waarbij Georgische en Russische troepen slaags raakten in Zuid-Ossetië en Abchazië. Ook nam Ruslands assertiviteit in het buitenland vanaf 2012 toe; denk maar aan de annexatie van de Krim. Poetin en Medvedev zochten in deze periodes binnenlandse steun door in te spelen op de leiderspositie die Rusland opnieuw wilde innemen op het internationale toneel.
           Om het patriottisme van de bevolking te stimuleren, beschikt het Kremlin over een grote gereedschapskoffer. Eén van de belangrijkste werktuigen is het verwijzen naar een glorieuze geschiedenis. Deze referenties gebeuren steeds in een specifieke context en dienen steevast een politiek doel. Een eerste hoofddoel van het Kremlin is de stimulans van verschillende waarden bij de bevolking. Deze waarden hebben, volgens het officiële discours, het succes van Rusland in het verleden steeds gewaarborgd. Het naleven hiervan zal dus ook in de toekomst het morele verval van het volk voorkomen en het Russische succesverhaal verderzetten. Patriottisme promoot de liefde en trots voor ‘Moedertje Rusland’. Nadruk op orthodox christendom verzekert dan weer een band tussen Kerk en Kremlin. Met eenheid en conservatisme proberen Poetin en Medvedev tot slot om revolutionaire onrusten in Rusland te vermijden.

‘We would do well to remember the past’: hedendaagse repressie en historische legitimatie

Een tweede hoofddoel van het Kremlin is de legitimatie van repressieve maatregelen. Hoewel Rusland zichzelf een democratie noemt, blijkt vrije meningsuiting in de praktijk niet altijd vanzelfsprekend. Denk maar aan de gearresteerde leden van Pussy Riot die tijdens de WK-finale het voetbalveld bestormden.

De laatste jaren keurde de Federatieve Vergadering, de Russische wetgevende macht, verschillende wetsvoorstellen goed die de staatscontrole op meningsuiting versterkten. Dit gebeurde vaak na terroristische aanslagen, een probleem waar Rusland reeds geruime tijd mee kampt, of revolutionaire onrusten. Zowel Poetin als Medvedev vergeleken de daders met nazi’s. Om deze vergelijking te begrijpen, keren we terug naar 1939-1945. De Grote Vaderlandse Oorlog speelt namelijk een belangrijke rol in de Russische identiteitsvorming. Hoewel Rusland deze gebeurtenis ziet als de culminatie van patriottisme, betekende het conflict ook een demografische catastrofe vol rouw en ontberingen. De bevolking ziet het nazisme tot op vandaag als oorzaak van dit kwaad. Door in te spelen op dit collectief trauma wint de Russische overheid dus steun voor maatregelen die het volk onder andere omstandigheden als vrijheidsbeknottend zou interpreteren.
            Maar wat heeft het Kremlin hierbij te winnen? Het zwartmaken van revolutionairen hangt samen met de continue nadruk van Poetin en Medvedev op eenheid en patriottisme. Revoluties betekenen een opstand tegen het centraal gezag, lijnrecht tegen de belangen van het Kremlin in. Hiernaast zijn de terroristische aanslagen regelmatig toegeschreven aan de islam, namelijk Tsjetsjeense moslimrebellen of IS-strijders. Door de islam op deze manier in een negatief daglicht te stellen, daalt ook de bevolkingssteun voor deze religie. Dat komt de Russisch-Orthodoxe Kerk dan weer ten goede, die van oudsher nauwe banden onderhoudt met het Kremlin.
            Ook Poetins eigen voorliefde voor geschiedenis maakt deel uit van de Kremlin-gereedschapskoffer. De Poetincultus, die reeds jarenlang in Rusland heerst, maakt zijn persoonlijke leven erg invloedrijk. Het Kremlin houdt deze populariteit bovendien zorgvuldig in stand. Denk maar aan liedjes zoals ‘Een man zoals Poetin’ en Poetinkalenders.

‘Let me, Putin, call myself your colleague’: Russische historici binnen de maatschappij

Door het belang dat het Kremlin aan het verleden hecht, spelen Russische historici een belangrijke rol in de maatschappij. Zo benadrukte Poetin in 2014 dat geschiedkundigen naast een objectieve weergave van het verleden ook een waardeoordeel moeten vellen. Bovendien is een goede historicus volgens hem ook een overtuigde patriot.
            Door de link tussen historische kennis en patriottisme krijgt tot slot de Russische jeugd in dit kader veel aandacht. Volgens Poetin heeft onderwijs immers een dubbele opdracht. In de eerste plaats moeten leerkrachten hun studenten uiteraard kwalitatief onderwijzen. Daarnaast zegt hij echter ook dat geschiedenislessen deel uitmaken van de patriottische opvoeding. Historische kennis moet de jeugd trots maken op haar land. Poetin gaat er dus van uit dat een objectieve kennis van het verleden lijnrecht tot patriottisme leidt; gezien de turbulente Russische geschiedenis een opvallende bewering. De historisch-patriottische vorming moet bovendien ook buiten de schoolmuren verdergaan, via museumuitstappen en persoonlijk contact met oorlogsveteranen.

De Russische maatschappij blijkt dus doorspekt met instrumentalisering van het verleden door Poetin en Medvedev. Toch gaven bovenstaande vaststellingen niet enkel antwoorden. Nieuwe vragen blijven rijzen. De rol die het verleden in Rusland speelde, speelt en zal spelen, blijft open voor aanvulling en discussie. Of zoals Poetin zei: ‘A people that does not remember its past has no future’.

Bibliografie

1. Bronnen

MEDVEDEV, D., Dmitry Medvedev received the letters of credence from eleven new ambassadors to the Russian Federation, Moskou, 2010 (en.kremlin.ru/d/6796). Geraadpleegd op 28 mei 2018.

MEDVEDEV, D., Dmitry Medvedev sent a greeting to participants and guests of the Bishops' Council of the Russian Orthodox Church, s.l., 2008 (en.kremlin.ru/d/528). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

MEDVEDEV, D., Dmitry Medvedev sent his greetings to participants and guests of the World Russian People’s Council, s.l., 2010 (en.kremlin.ru/d/47899). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

MEDVEDEV, D., Dmitry Medvedev visited Kostroma Regional Duma and regional election commission, Kostroma, 2011 (en.kremlin.ru/d/11234). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

MEDVEDEV, D., Interview to Anchor of TV Channel Rossiya's 'News of the Week' Programme Yevgeny Revenko, s.l., 2009 (en.kremlin.ru/d/48447). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

MEDVEDEV, D., Interview with Kjell Dragnes, Foreign Editor of Norwegian Newspaper Aftenposten, s.l., 2010 (en.kremlin.ru/d/48616). Geraadpleegd op 28 mei 2018.

MEDVEDEV, D., Interview with Russian Television Channels, Moskou, 2008 (en.kremlin.ru/d/2602). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

MEDVEDEV, D., Opening Remarks at Joint Session of the State Council Presidium and the Presidential Council for Culture and Art Presidium, Novgorod, 2009 (en.kremlin.ru/d/5543). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

MEDVEDEV, D., Opening Remarks at Meeting of the State Commission Organising Celebrations of the 1000th Anniversary of Yaroslav, Moskou, 2008 (en.kremlin.ru/d/1603). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

MEDVEDEV, D., Opening Remarks at the Meeting of Russian Victory Organising Committee, Strelna, 2009 (en.kremlin.ru/d/2958). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

MEDVEDEV, D., Russian-American Relations/ their History and Outlook. New Video Blog Entry before the Russian-U.S. Summit, s.l., 2009 (en.kremlin.ru/d/25251). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

MEDVEDEV, D., Speech at a Meeting of the Board of Trustees of the Foundation for Restoring the New Jerusalem Monastery, Moskou, 2008 (en.kremlin.ru/d/1800). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

MEDVEDEV, D., Speech at Christ the Saviour Cathedral marking the start of Celebrations of the 1020th Anniversary of the Baptism of Rus, Moskou, 2008 (en.kremlin.ru/d/591). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

MEDVEDEV, D., Speech at Christ the Saviour Cathedral marking the start of Celebrations of the 1020th Anniversary of the Baptism of Rus, Moskou, 2008 (en.kremlin.ru/d/591). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

MEDVEDEV, D., Speech at Gala Evening in Honour of 60th Anniversary of the Establishment of Diplomatic Relations between Russia and China, Moskou, 2009 (en.kremlin.ru/d/4498). Geraadpleegd op 28 mei 2018.

MEDVEDEV, D., Speech at Serbian National Assembly, Belgrado, 2009 (en.kremlin.ru/d/48484). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

MEDVEDEV, D., Speech at the Meeting with Russian Ambassadors and Permanent Representatives to International Organisations, Moskou, 2008 (en.kremlin.ru/d/787). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

MEDVEDEV, D., Speech at the National Unity Day Reception, Moskou, 2008 (en.kremlin.ru/d/1966). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

MEDVEDEV, D., The senseless period of tension in relations with Belarus is certain to come to an end, s.l., 2010 (en.kremlin.ru/d/9126). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., 70th session of the UN General Assembly, New York, 2015 (en.kremlin.ru/d/50385). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Acting President Vladimir Putin sent Christmas greetings to Orthodox Christians in Russia, s.l., 2000 (en.kremlin.ru/d/37403). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Address at a Ceremony for Foreign Ambassadors to Present Their Credentials, Moskou, 2000 (en.kremlin.ru/d/21128). Geraadpleegd op 28 mei 2018.

POETIN, V., Address by President of the Russian Federation, Moskou, 2014 (en.kremlin.ru/d/20603). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Address to the United Nations Security Council, New York, 2000 (en.kremlin.ru/d/24227). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Annual Address to the Federal Assembly of the Russian Federation, Moskou, 2003 (en.kremlin.ru/d/21998). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Annual Address to the Federal Assembly of the Russian Federation, Moskou, 2005 (en.kremlin.ru/d/22931). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Closing Remarks at the Meeting of the Russian Organising Committee “Victory”, Oryol, 2005 (en.kremlin.ru/d/22887). Geraadpleegd op 27 mei 2018.

POETIN, V., Direct Line with Vladimir Putin, Moskou, 2014 (en.kremlin.ru/d/20796). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Direct Line with Vladimir Putin, Moskou, 2017 (en.kremlin.ru/d/54790). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Extracts from a Joint News Conference with President Alexander Kwasniewski of Poland, Poznan, 2002 (en.kremlin.ru/d/21476). Geraadpleegd op 20 maart 2018.

POETIN, V., Extracts from a Transcript of the Meeting with the Finalists of the Student Essay Competition “My Home, My City, My Country”, Moskou, 2003 (en.kremlin.ru/d/22021). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Extracts from the Meeting with World War II Veterans – Heroes of the Soviet Union, Heroes of Russia and Full Holders of the Order of Glory, Moskou, 2006 (en.kremlin.ru/d/23575). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Gala reception marking Victory Day, Moskou, 2015 (en.kremlin.ru/d/49440). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Greetings to IV Moscow Conference on International Security, s.l., 2015 (en.kremlin.ru/d/49262). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Greetings to participants in celebratory event on Russia-Belarus Unity Day, s.l., 2016 (en.kremlin.ru/d/51633). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Greetings to participants in international events marking the 100th anniversary of the 1917 Russian Revolution, s.l., 2017 (en.kremlin.ru/d/55996). Geraadpleegd op 28 mei 2018.

POETIN, V., Interview for the documentary film The Second Baptism of Rus, s.l., 2013 (en.kremlin.ru/d/18872). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Interview to American TV channel CBS and PBS, Novo-Orgaryovo, 2015 (en.kremlin.ru/d/50380). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Interview to German TV channel ARD, Vladivostok, 2014 (en.kremlin.ru/d/47029). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Interview to Interfax and Anadolu news agencies, s.l., 2015 (en.kremlin.ru/d/50682). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Interview to The New York Times, Novo-Ogaryovo, 2003 (en.kremlin.ru/d/22145). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Interview with Egyptian Newspaper Al Ahram, Moskou, 2005 (en.kremlin.ru/d/22930). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Interview with the American Broadcasting Company ABC, s.l., 2001 (en.kremlin.ru/d/21392). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Interview with the Indian Magazine India Today and the Weekly Russia Journal, s.l., 2000 (en.kremlin.ru/d/24229). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Joint session of State Council and Council for Culture and Art, Moskou, 2014 (en.kremlin.ru/d/47324). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Live with President Vladimir Putin — Hot line (excerpts), Moskou, 2007 (en.kremlin.ru/d/24604). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Meeting in support of Crimea’s accession to the Russian Federation “We are together!”, Moskou, 2014 (en.kremlin.ru/d/20607). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Meeting of Council for Interethnic Relations, Moskou, 2013 (en.kremlin.ru/d/17536). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Meeting of the Russian Popular Front’s (ONF) interregional forum, Stavropol, 2016 (en.kremlin.ru/d/51206). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Meeting with delegates to the National Historical Assembly, Moskou, 2016 (en.kremlin.ru/d/52201). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Meeting with public representatives on patriotic education for young people, Krasnodar, 2012 (en.kremlin.ru/d/16470). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Meeting with representatives of Crimean ethnic groups’ public associations, Jalta, 2015 (en.kremlin.ru/d/50140). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Meeting with Russian ambassadors and permanent representatives in international organisations, Moskou, 2012 (en.kremlin.ru/d/15902). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Meeting with young academics and history teachers, Moskou, 2014 (en.kremlin.ru/d/46951). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., News conference of Vladimir Putin, Moskou, 2013 (en.kremlin.ru/d/19859). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., On Knowledge Day, Vladimir Putin visited a Moscow school, Moskou, 2012 (en.kremlin.ru/d/16334). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Opening Address at a Meeting with History Scholars, Moskou, 2003 (en.kremlin.ru/d/22227). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Opening Address at the Meeting with CIS Heads of State, Moskou, 2005 (en.kremlin.ru/d/22957). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Opening remarks at a ceremony presenting Russian Federation National Awards, Moskou, 2013 (en.kremlin.ru/d/18323). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V.,Opening remarks at a meeting with Great Patriotic War veterans and scouting team members, Volgograd, 2013 (en.kremlin.ru/d/17417). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Opening Remarks at Meeting with Members of the Executive Committee of the European Jewish Congress, Moskou, 2007 (en.kremlin.ru/d/24586). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Opening Remarks at the VIIIth United Russia Party Congress, Moskou, 2007 (en.kremlin.ru/d/24562). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Presentation of jubilee medals to Great Patriotic War veterans, Moskou, 2015 (en.kremlin.ru/d/47718). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., President Vladimir Putin met with a group of Latvian schoolchildren, Moskou, 2003 (en.kremlin.ru/d/29474). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., President Vladimir Putin sent a reply to President of Ukraine Viktor Yushchenko regarding the activities of the Ukrainian Literature Library in Moscow, s.l., 2007 (en.kremlin.ru/d/43502). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Presidential Address to the Federal Assembly, Moskou, 2013 (en.kremlin.ru/d/19825). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Presidential Address to the Federal Assembly, Moskou, 2015 (en.kremlin.ru/d/50864). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Press Statement and Responses to Questions Following the Russia-European Union Summit, Moskou, 2005 (en.kremlin.ru/d/22967). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Reception marking National Unity Day, Moskou, 2008 (en.kremlin.ru/d/16752). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Reception marking National Unity Day, Moskou, 2012 (en.kremlin.ru/d/16752). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Reception to mark 1000 years since the death of St. Vladimir, Equal-to-the-Apostles, Moskou, 2015 (en.kremlin.ru/d/50068). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Seliger 2014 National Youth Forum, Seliger, 2014 (en.kremlin.ru/d/46507). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Speech and Answers to Questions at Rice University, Houston, 2001 (en.kremlin.ru/d/21400). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Speech at a Meeting of the State Council “On Preparing and Conducting Celebrations of the 60th Anniversary of Victory in the Great Patriotic War of 1941 – 1945”, Moskou, 2004 (en.kremlin.ru/d/22531). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Speech at a Reception to Mark the 10th Anniversary of Ukraine’s Independence, Kiev, 2001 (en.kremlin.ru/d/21308). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Speech at a Reception to Mark the 58th Anniversary of Victory in the Great Patriotic War, Moskou, 2003 (en.kremlin.ru/d/21992). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Speech at Function Celebrating Defender of the Fatherland Day, Moskou, 2004, (en.kremlin.ru/d/22360). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Speech at Meeting with Veterans Marking the 57th Anniversary of Victory in the Great Patriotic War, Moskou, 2002 (en.kremlin.ru/d/21588). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Speech at Meeting with Veterans of the 1941–1945 Great Patriotic War and the Second World War, Moskou, 2002 (en.kremlin.ru/d/21586). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Speech at the Ceremony Marking the 60th Anniversary of the Battle of Stalingrad, Volgograd, 2003 (en.kremlin.ru/d/21855). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Speech at the Ceremony marking the End of the Year of Russia in Ukraine and the 350th Anniversary of the Pereyaslavl Rada, Kiev, 2004 (en.kremlin.ru/d/22333). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Speech at the Parade in Honour of the 58th Anniversary of Victory, Moskou, 2003 (en.kremlin.ru/d/21991). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Speech to Representatives of the US Public and Political Leaders, Washington, 2001 (en.kremlin.ru/d/21398). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Speeches at the Ceremony Presenting the Russian National Awards, Moskou, 2007 (en.kremlin.ru/d/24333). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., The winners of the 2006 Russian national awards have been announced, Moskou, 2007 (en.kremlin.ru/d/40365). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Transcript of the Press Conference for the Russian and Foreign Media, Moskou, 2006 (en.kremlin.ru/d/23412). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Truth and Justice regional and local media forum, Sint Petersburg, 2016 (en.kremlin.ru/d/51685). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Visit to Yamal LNG plant, Sabetta, 2017 (en.kremlin.ru/d/56337). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Vladimir Putin sent a greeting to the participants of an international conference devoted to the centennial anniversary of the 1907 Hague Peace Conference and the 50th anniversary of the Russian Association of International Law, s.l., 2007 (en.kremlin.ru/d/41019). Geraadpleegd op 24 mei 2018.

POETIN, V., Vladimir Putin sent a letter to Chinese professor Li Yanlin who has assembled the literary works of Russian immigrants in China, s.l., 2005 (en.kremlin.ru/d/34020). Geraadpleegd op 28 mei 2018.

 

 

2. Werken

ADLER, N., ‘Reconciliation with – or rehabilitation of – the Soviet past?’, Memory Studies, 5 (2012), 327-338.

ADLER, N., ‘The future of the soviet past remains unpredictable: The resurrection of Stalinist symbols amidst the exhumation of mass graves’, Europe-Asia Studies, 57 (2005), 1093-1119.

AMBROSIO, T., ‘The Political Success of Russia-Belarus Relations: Insulating Minsk from a Color Revolution, Demokratizatsiya, 14 (2006), 407-434.

ASSMANN, A., ‘Re-framing memory. Between individual and collective forms of constructing the past’, TILMANS, K, VAN VREE, F. en WINTER, J. red., Performing the Past. Memory, History and Identity in modern Europe, Amsterdam, 2010, 35-50.

BARON, N. ‘History, Politics and Political Culture: Thoughts on the Role of Historiography in Contemporary Russia’, Cromohs. Cyber Review of Modern Historiography, 5 (2000), 1-22.

BENNETTS, M., Kicking the Kremlin: Russia’s new dissidents and the battle to topple Putin, Londen, 2014.

BRANDENBERGER, D. ‘A new Short Course?: A. V. Filippov and the Russian State’s Search for a ‘Usable Past’’, Kritika: Explorations in Russian and Eurasian History, 10 (2009), 825-833.

BUOB, J. en FRACHON, J., “Le Grand Entretien: Pierre Nora et le métier d'historien. La France malade de sa mémoire”, Interview, Le Monde 2 (18 februari 2006), 23-24.

BUTTERFIELD, J. en LEVINTOVA, E., ‘History education and historical remembrance in contemporary Russia: Sources of political attitudes of pro-Kremlin youth’, Communist and Post-Communist Studies, 43 (2010), 139-166.

CASSIDAY, J. A. en JOHNSON, E. D., ‘Putin, Putiniana and the Question of a Post-Soviet Cult of Personality’, The Slavonic and East European Review, 88 (2010), 681-707.

CHEBANKOVA, E., ‘Russian fundamental conservatism: in search of modernity’, Post-Soviet Affairs, 29 (2013), 287-313.

CHATTERJE-DOODY, P. N., ‘Harnessing History: Narratives, Identity and Perceptions of Russia’s Post-Soviet role’, Policics, 34 (2014), 126-137.

CLEMENTS, B. E., A History of Women in Russia: from earliest times to the present, Bloomington, 2012.

DANILOVA, N., ‘The development of an exclusive veterans’ policy: The case of Russia’, Armed Forces and Society, 36 (2010), 890-916.

EDELE, M., ‘Russia’s History Wars: Vladimir Putin and the Codification of World War II’, History & Memory, 29 (2017), 90-124.

FERLING, J., Almost a Miracle. The American Victory in the War of Independence, New York, 2007.

FINKEL, E. en BRUDNY, Y. M., ‘Russia and the colour revolutions’, Russia and Democratization, 19 (2012), 15-36.

GADDIS, J. L., The Landscape of History. How Historians Map the Past, Oxford, 2002.

GATOV, V. V., ‘Contagious Tales of Russian Origin and Putin’s Evolution’, Society, 53 (2016), 619-624.

GEERTS, G. en HEESTERMANS, H., Van Dale. Groot Woordenboek der Nederlandse Taal, I, 1992.

GILLIGAN, E., ‘Refashioning the Dissident Past: Politics and Resistance in the Putin Era’, The Russian Review, 74 (2015), 559-562.

GJERDE, K. L., ‘The use of history in Russia 2000-2011: the Kremlin and the search for consensus’, East European Politics, 31 (2015), 149-169.

HAMISH, S., British Foreign Policy in the Age of the American Revolution, Wotton-Under-Edge, 1990.

HASLAM, N., ‘Dehumanization: An Integrative Review’, Personality and Social Psychology Review, 10 (2006), 252-264.

HILL, F. en GADDY, C. G., Mr. Putin: operative in the Kremlin, Washington, 2013.

HILPOLD, P., ‘Ukraine, Crimea and New International Law: Balancing International Law with Arguments Drawn from History’, Chinese Journal of International Law, 14 (2015), 237-270.

HOSKING, G., Russia: People and Empire, 1552-1917, Massachusetts, 1997.

JARZYNSKA, K., ‘The Russian Orthodox Church as Part of the State and Society’, Russian Politics & Law, 52 (2014), 87-97.

KARAGIANNIS, E., ‘The Russian Interventions in South Ossetia and Crimea Compared: Military Performance, Legitimacy and Goals’, Contemporary Security Policy, 35 (2014), 400-420.

KATZ, M. N., ‘Russia and the Arab Spring’, Russian Analytical Digest, 98 (2011), 4-6.

KEENAN, T., ‘Collecting History Imprints from Russia in the Age of the New Official Historiographic Agenda’, Slavic & East Information Resources, 16 (2015), 114-129.

KHAPAEVA, D., ‘Triumphant memory of the perpetrators: Putin’s politics of re-Stalinization’, Communist and Post-Communist Studies, 49 (2016), 61-73.

KOLONITSKII, B. En COHEN, Y. E., ‘Russian Historiography of the 1917 Revolution: New Challenges to Old Paradigms?’, History and Memory, 21 (2009), 34-59.

KOPOSOV, N., ‘“The Armored Train of Memory”: The Politics of History in Post-Soviet Russia’, Perspectives on History, 44 (2011), 1-7.

KOVALSKAYA, K., ‘Nationalism and Religion in the Discourse of Russia’s ‘Critical Experts of Islam’’, Islam and Christian-Muslim Relations, 28 (2017), 141-161.

KRIVOSHEYEV, G.F., Soviet Armed Forces Losses in Wars, Combat Operations and Military Conflicts: A Statistical Study, Moskou, 1993.

KUZIO, T., ‘History, memory and nation building in the post-Soviet colonial space’, Nationalities Papers, 30 (2002), 241-264.

KUZIO, T., ‘‘Nationalising states’ or nation-building? A critical review of the theoretical literature and empirical evidence’, Nations and Nationalism, 7 (2001), 135-154.

KUZIO, T., ‘Nationalism and authoritarianism in Russia: Introduction to the special issue’, Communist and Post-Communist Studies, 49 (2016), 1-11.

KUZIO, T., ‘Ukraine Is Not Russia: Comparing Youth Political Activism’, The SAIS Review of International Affairs, 26 (2006), 77-83.

LAQUEUR, W., ‘After the fall: Russia in search of a new ideology’, World Affairs, 176 (2014), 71-77.

LARUELLE, M.,The ‘Russian World’. Russia’s Soft Power and Geopolitical Imagination, Washington, 2015.

LARUELLE, M. e.a., ‘Les usages pratiques du patriotisme en Russie’, Questions de recherche, 181 (2010), 1-31.

LARUELLE, M., ‘Negotiating history: Memory wars in the near abroad and pro-Kremlin youth movements’, Demokratizatsiya, 19 (2011), 233-252.

LEUKAVETS, A., ‘Belarus-Russian Relations in 2017: Behind the Curtain of the Long-lasting Drama’, Russian Analytical Digest, 206 (2017), 2-4.

MARCH, L., ‘Is Nationalism Rising in Russian Foreign Policy?’, Demokratizatsiya, 19 (2011), 187-207.

MARCH, L., ‘Nationalism for Export? The Domestic and Foreign-Policy Implications of the New ‘Russian Idea’, Europe-Asia Studies, 64 (2012), 401-425.

MEDVEDEV, R. A., Let history judge: the origins and consequences of Stalinism, Oxford, 1989.

MERRIDALE, C., ‘Redesigning History in Contemporary Russia’, Journal of Contemporary History, 38 (2003), 13-28.

MILLER, A., ‘The Turns of Russian Historical Politics, from Perestroika to 2011’, A. Miller en M. Lipman ed., The convolutions of Historical Politics, New York, 2012, 253-278.

MINAKOV, A. IU., ‘Russian Conservatism in Contemporary Russian Historiography: New Approaches and Research Trends’, Russian Studies in History, 48 (2009), 8-28.

MISKIMMON, A., O’LOUGHLIN B. en ROSELLE, L., Strategic Narratives: communication power and the new world order, New York, 2013.

NORRIS, S. M., ‘Guiding stars: the comet-like rise of the war film in Putin’s Russia: recent World War II films and historical memories’, Studies in Russian and Soviet Cinema, 1 (2007), 163-189.

NOVICK, P., That Noble Dream: The Objectivity Question and the American Historical Profession, New York, 1988.

OLICK, J. K. en ROBBINS, J., ‘Social Memory Studies: From ‘Collective Memory’ to the Historical Sociology of Mnemonic Practices’, Annual Review of Sociology, 24 (1998), 104-140.

OLICK, J., The politics of regret: on collective memory and historical responsibility, New York, 2007.

PERRIE, M., The Cambridge History of Russia: The Twentieth Century, Cambridge, 2006.

PLOKHY, S., The Origins of the Slavic Nations: premodern identities in Russia, Ukraine and Belarus, Cambridge, 2006.

PROZOROV, S., ‘Russian conservatism in the Putin presidency: The dispersion of a hegemonic discourse’, Journal of Political Ideologies, 10 (2005), 121-143.

REISIGL, M. en WODAK, R., ‘The discourse-historical approach’, R. Wodak en M. Meyer red, Methods of Critical Discourse Analysis, Londen (2009), 87-121.

REPINA, L., ‘Historical Memory and Contemporary Historical Scholarship’,Russian Social Science Review, 58 (2017), 318-336.

ROBERTS, K., ‘Understanding Putin: The politics of identity and geopolitics in Russian foreign policy discourse’, International Journal, 72 (2017), 28-55.

RUSSEL, J., Chechnya – Russia’s ‘War on Terror’, Abingdon, 2007.

SAKWA, R., ‘New Cold War’ or twenty years’ crisis? Russia and international politics’,International Affairs, 84 (2008), 241-267.

SCHENKKAN, N., ‘Kazakhstan With Russia: Smiling through Gritted Teeth’, Russian Analytical Digest, 188 (2016), 2-5.

SHERLOCK, T., ‘Confronting the Stalinist Past: The Politics of Memory in Russia’, The Washington Quarterly, 34 (2011), 93-109.

SHERLOCK, T., ‘Russian politics and the Soviet past: Reassessing Stalin and Stalinism under Vladimir Putin’, Communist and Post-Communist Studies, 49 (2016), 45-59.

SHERLOCK, T., Historical narratives in the Soviet Union and post-Soviet Russia: destroying the settled past, creating an uncertain future, New York, 2007.

SHLAPENTOKH, V.,Public and private life of the Soviet people: changing values in post-Stalin Russia, New York, 1989.

SILOVA, I, MEAD YAQUB, M. en PALANDJIAN, G., ‘Pedagogies of Space: (Re)Mapping National Territories, Borders and Identities in Post-Soviet Textbooks, J. H. Williams ed., (Re)Constructing Memory: School Textbooks and the Imagination of the Nation, Rotterdam, 2014.

SLONE, M., ‘Growing Up in Israel. Lessons in Understanding the Effects of Political Violence on Children’, B. K. Barber ed., Adolescents and War: How Youth Deal with Political Violence, Oxford, 2009, 81-104.

SOLODOVNIK, S., ‘Russia: The Official Church Chooses The State”,Russian Politics & Law, 52 (2014), 38-66.

SOROKA, G., ‘The Orthodox Church and Russian Politics’, Europe-Asia Studies, 65 (2013), 1486-1488.

SUNY, R. G., The revenge of the past: nationalism, revolution and the collapse of the Soviet Union, Stanford, 1993.

SUNY, R. G., The Soviet experiment: Russia, the USSR and the successor states, New York, 1998.

SUSLOV, M. D., ‘“Crimea Is Ours!” Russian popular geopolitics in the new media age’, Eurasian Geography and Economics, 55 (2014), 588-609 .

SUSLOV, M. D., ‘“Holy Rus”: The Geopolitical Imagination in the Contemporary Russian Orthodox Church’, Russian Politics & Law, 52 (2014), 67-86.

SUSLOV, M., ‘The Production of ‘Novorossiya’: A Territorial Brand in Public Debates’, Europe-Asia Studies, 69 (2017), 202-221.

TOFT, M. D., ‘Russia’s War on Terrorism’, T. Colton, T. Frye en R. Legvold ed., The Policy World Meets Academia: Designing U.S. Policy toward Russia, Cambridge, 2010, 92-95.

TORBAKOV, I., ‘History, Memory and National Identity: Understanding the Politics of History and Memory Wars in Post-Soviet Lands’, Demokratizatsiya, 19 (2011), 209-232.

TSYGANKOV, A. P., ‘Mastering space in Eurasia: Russia’s geopolitical thinking after the Soviet break-up’, Communist and Post-Communist Studies, 36 (2003), 101-127.

VAN MEURS, W., ‘History and Politics: Recommendations from the New Comparative Agenda, H. Swoboda en J. M. Wiersma ed., Politics of the Past: The Use and Abuse of History, Brussels, 2009.

VAZQUEZ LINAN, M., ‘Historical Memory and Political Propaganda in the Russian Federation, Communist and Post-Communist Studies, 50 (2017), 77-78.

VAZQUEZ LINAN, M., ‘History as a propaganda tool in Putin’s Russia’, Communist and Post-Communist Studies, 43 (2010), 167-178.

VAZQUEZ LINAN, M., ‘Putin’s Propaganda Legacy’, Post-Soviet Affairs, 25 (2009), 137-159.

WERTSCH, J. V., ‘Blank Spots in Collective Memory: A Case Study of Russia’, The Annals of the American Academy of Politica land Social Science, 617 (2008), 58-71.

WIJERMARS, M., ‘Memory Politics Beyond the Political Domain: Historical Legitimation of the Power Vertical in Contemporary Russian Television’, Problems of Post-Communism, 63 (2016), 84-93.

WILHELMY, J. P., Soldiers for Sale: German ‘mercenaries’ with the British in Canada During the American Revolution (1776-1783), Montreal, 2011.

ZAJDA, J. en ZAJDA, R., ‘The Politics of Rewriting History: New History Textbooks and Curriculum Materials in Russia’, International Review of Education, 49 (2003), 363-384.

ZAMOYSKI, A., Poland: A History, Londen, 2009, 313.

 

3. Webpagina’s

MAY, C. D. en RUSKAY, J., USA Today, Putin imperils religious freedom: Column (https://eu.usatoday.com/story/opinion/2016/11/22/putin-religious-freedo…). Geraadpleegd op 28 mei 2018.

President of Russia, 2017 (http://en.kremlin.ru). Geraadpleegd op 16 december 2017.

The constitution of the Russian Federation, s.d. (http://www.constitution.ru/en/10003000-02.htm). Geraadpleegd op 27 mei 2018.

The Moscow Times, Putin Signs Repressive Anti-Terror Legislation Into Law, 2016 (https://themoscowtimes.com/news/putin-signs-repressive-anti-terror-legi…). Geraadpleegd op 28 mei 2018.

Universiteit of Hogeschool
Master in de Geschiedenis - afstudeerrichting Moderne Samenleving
Publicatiejaar
2018
Promotor(en)
Prof. dr. Lien Verpoest
Kernwoorden