Transitie van secundair naar hoger onderwijs: Samenhang tussen academische aanpassing en studiesucces en de rol van studieondersteuning

Evelyne Mancel
In de laatste jaren werd er wereldwijd onderzoek gedaan naar de transitie van secundair naar hoger onderwijs. Het Vlaams onderwijsbeleid oefende ook invloed uit op de kwaliteit van hoger onderwijs door zich te richten op de instroomproblematiek. Momenteel gaat er wel minder aandacht uit naar initiatieven in de eerste maanden van het hoger onderwijs inzake academische aanpassing. Onderzoek stelt echter dat studenten meer kans hebben om te slagen indien ze zich gedurende deze eerste maanden verbinden met het academisch leven. Daarnaast wordt door onderzoekers het belang van studiebegeleiding aangehaald.

Dit onderzoek is een onderdeel van een groter onderzoeksproject van de UA en is kwalitatief bedoeld. Het heeft als doel een beter zicht te krijgen op de factoren die bijdragen tot academische aanpassing, meer bepaald op de ervaringen van de eerstejaarsstudenten inzake academische aanpassing en studieondersteuning.

Van secundair naar hoger onderwijs: studenten in nieuw vaarwater

De stap van het secundair onderwijs naar het hoger onderwijs is voor heel wat studenten niet evident. Teveel studenten stoppen met de opleiding in het eerste jaar van de hogeschool. Evelyne Mancel (Universiteit Antwerpen) onderzocht hoe studenten deze overgang zelf ervaren.

Mancel, student in de Opleidings- en Onderwijswetenschappen, interviewde tien eerstejaarsstudenten van een hogeschool. Hun ervaringen rond hoe ze zich wel (of niet) aangepast hebben aan het academisch leven worden beschreven in haar onderzoek. De studenten vertelden wat volgens hen belangrijk is om goede resultaten te behalen. Er werd ook gepolst naar de manier waarop en van wie de studenten het meeste studieondersteuning kregen.

Op basis van dit onderzoek kan er vastgesteld worden dat studenten het voornamelijk moeilijk hebben om zich aan te passen op persoonlijk vlak. Vaak leeft er bij hen de twijfel of ze de studie in het hoger onderwijs wel aankunnen omdat deze toch anders blijkt te verlopen dan in het secundair. Ze vinden het moeilijk om een goed evenwicht te creëren tussen studeren en ontspannen. Studeren blijkt voor sommige studenten niet enkel een feestje te zijn maar brengt veel stress en een hoge druk om te presteren met zich mee.

Om te kunnen slagen in de examens is het volgens de studenten belangrijk om eerst te leren goede notities te nemen en vragen te durven stellen ook al zitten ze in een grote groep. Ondanks het feit dat studenten zich er wel van bewust zijn dat ze in het hoger onderwijs tijdig van start moeten gaan met de leerstof, worden ze vaak pas wakker geschud door de oefenexamens. Dat een studieplanning hen hierbij kan helpen weet men wel maar deze wordt vaak pas opgemaakt wanneer het eigenlijk al te laat is.

Het gevoel krijgen dat ze gesteund worden in hun studies is voor de studenten belangrijk. Deze steun kan vanuit de hogeschool komen op voorwaarde dat de coach beschikt over voldoende inhoudelijke vakkennis. Daarnaast vinden ze studieondersteuning bij docenten en familie maar vooral bij hun klasgenoten. Deze helpen elkaar op praktisch vlak, bijvoorbeeld om de weg te vinden in het grote schoolgebouw maar ook om de leerstof te begrijpen.

Meer weten?

Evelyne Mancel: evelyne_mancel@hotmail.com

Promotor prof. dr. V. Donche: vincent.donche@uantwerpen.be

Bibliografie

Akaike, H. (1987). Factor analysis and AIC. Psychometrika, 52, 317–332.

 

Al 12.000 leerlingen ontvingen feedback over studiekeuze hoger onderwijs (2018, 5 februari). Geraadpleegd van https://www.onderwijs.vlaanderen.be/nl/al-12000-leerlingen-ontvingen-fe…

 

Astin, A. W. (1984). Student involvement: A developmental theory for higher education. Journal of college student personnel, 25(4), 297-308.

 

Baker, R. W., & Siryk, B. (1984). Measuring adjustment to college. Journal of counseling psychology, 31(2), 179.

 

Beekhoven, S., van Hout, H., & de Jong, U. (2002). Invloeden op studievoortgang: een kwalitatieve analyse.

 

Bernard Russell, H. (2002). Research Methods in Anthropology-Qualitative and Quantitative Approaches.

 

Briggs, A. J., Clark, J., & Hall, I. (2012). Building Bridges: Understanding Student Transition to University. Quality In Higher Education, 18(1), 3-21.

 

Celeux, G., & Soromenho, G. (1996). An entropy criterion for assessing the number of clusters in a mixture model. Journal of classification, 13(2), 195-212.

 

Cohen, L., Manion, L., & Morrison, K. (2007). Research Methods in Education. NY: Routledge Evaluatie.

 

Columbus begeleidt jongeren voor tweede jaar op rij bij studiekeuze (2017, 20 februari). Geraadpleegd van https://onderwijs.vlaanderen.be/nl/columbus-begeleidt-jongeren-voor-twe…

 

Chrysikos, A., Ahmed, E., & Ward, R. (2017). Analysis of Tinto’s student integration theory in first-year undergraduate computing students of a UK higher education institution. International Journal of Comparative Education and Development, 19(2/3), 97-121.

 

Donche, V. (2010). Wetenschappelijke reflectie bij onderwijs- en opleidingsvraagstukken. Antwerpen: Instituut voor Onderwijs en informatiewetenschappen.

 

Donche, V., & De Maeyer, S. (2011). Het semi-gestructureerde interview – een open leerpakket. Antwerpen: Universiteit Antwerpen.

 

Grosseck, M. D. (2014). Teaching, coaching, training–crosswords for someone, keywords in higher education for others. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 116, 1243-1247.

 

Heylen, K., & Vermeersch, B. (2015, 2 maart). Studieresultaten worden strikter opgevolgd. Geraadpleegd van http://deredactie.be/cm/vrtnieuws/binnenland/1.2256274

 

Hoger onderwijs staat garant voor kwaliteitsvol onderwijs. (2017, 11 september). Geraadpleegd van http://onderwijs.vlaanderen.be/nl/hoger-onderwijs-staat-garant-voor-kwa…

 

Krueger, R.A., & Casey, M.A. (2000). Focus groups. A practical guide for applied research. London: Sage.

 

Lo, Y., Mendell, N. R., & Rubin, D. B. (2001). Testing the number of components in a normal mixture. Biometrika, 88(3), 767-778.

 

Magidson, J., & Vermunt, J. K. (2004). Latent class models. Handbook of quantitative methodology for the social sciences (pp. 345–368). Newbury Park, CA: Sage Publications.

 

Marton, F. (1981). Phenomenography—describing conceptions of the world around us. Instructional science, 10(2), 177-200.

 

Mortelmans ,D. (2007). Handboek kwalitatieve onderzoeksmethoden. Leuven/Den Haag: Acco.

 

Mortelmans, D., & Van Looy, D. (2009). Nvivo (versie 8). Een inleiding. Geraadpleegd via: uahost. uantwerpen. be/mtso/documenten/MTSO-INFO, 2053.

 

Murguia, E. (1991). Ethnicity and the Concept of Social Integration in Tinto's Model of Institutional Departure. Journal of College Student Development, 32(5), 433-39.

 

Muthén, L., & Muthén, B. (2013). Mplus user’s guide (Sixth ed.). Los Angeles, CA: Muthén & Muthén.

 

Nauwelaerts, E., & Doumen, S. (2016). De belangrijkste studentfactoren voor studiesucces in het hoger onderwijs: een grootschalig literatuuronderzoek.

 

Nylund, K. L., Muthén, B., Nishina, A., Bellmore, A., & Graham, S. (2006). Stability and instability of peer victimization during middle school: Using latent transition analysis with covariates, distal outcomes, and modeling extensions. Unpublished manuscript.

 

Nylund-Gibson, K., Grimm, R., Quirk, M., & Furlong, M. (2014). A latent transition mixture model using the three-step specification. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 21(3), 439-454.

 

Padilla, R. V., & Pavel, D. M. (1994). Using qualitative research to assess advising. The Review of higher education, 17(2), 143-159.

 

Prins, J. B. A. (1997). Studieuitval in het wetenschappelijk onderwijs: Studentkenmerken en opleidingskenmerken als verklaring voor studieuitval. Nijmegen: Nijmegen University Press.

 

Reed, B. I. (2006). Phenomenography as a way to research the understanding by students of technical concepts. Núcleo de Pesquisa em Tecnologia da Arquitetura e Urbanismo (NUTAU): Technological innovafion and sustainability, 1-11.

 

Richardson, J. T. (1999). The concepts and methods of phenomenographic research. Review of educational research, 69(1), 53-82.

 

Ruis, P., Leiden, R., voor Lerarenopleiding, I. C., & en Nascholing, O. (2007). Checklist rendement hoger onderwijs: verantwoording, instrument en onderzoeksinformatie. Rijksuniversiteit.

 

Schwarz, G. (1978). Annals of statistics. Estimating the Dimension of a Model, 6, 461-464.

 

Severiens, S., & Wolff, R. (2008). A Comparison of Ethnic Minority and Majority Students: Social and Academic Integration, and Quality of Learning. Studies In Higher Education, 33(3), 253-266.

 

Secundair onderwijs – Tweede en derde graad – Algemene uitgangspunten: http://eindtermen.vlaanderen.be/secundair-onderwijs/derde-graad/algemen…]

 

Secundair onderwijs – Vakoverschrijdende eindtermen en ontwikkelingsdoelen – Uitgangspunten: http://eindtermen.vlaanderen.be/secundair-onderwijs/vakoverschrijdend/l…

 

Tinto, V. (1975). Dropout from Higher Education: A theoretical synthesis of recent research. Review of Educational Research, 45 (1), 89–125.

 

Tinto, V. (1987). Leaving college: Rethinking the causes and cures of student attrition. University of Chicago Press, 5801 S. Ellis Avenue, Chicago, IL 60637.

 

Tinto, V. (1993). Leaving college: Rethinking the causes and cures of student attrition. Chicago: University of Chicago Press

 

Toekomstige leraren en burgerlijk ingenieurs sterker aan de start van hun opleiding (2018, 12 januari). Geraadpleegd van https://onderwijs.vlaanderen.be/nl/toekomstige-leraren-en-burgerlijk-in…

 

Torenbeek, M., Jansen, E., & Hofman, A. (2010). The effect of the fit between secondary and university education on first-year student achievement. Studies In Higher Education, 35(6), 659. doi:10.1080/03075070903222625

 

Trautwein, C., & Bosse, E. (2017). The First Year in Higher Education--Critical Requirements from the Student Perspective. Higher Education: The International Journal Of Higher Education Research, 73(3), 371-387.

 

van der Zanden, P. J., Denessen, E., Cillessen, A. H., & Meijer, P. C. (2018). Review: Domains and predictors of first-year student success: A systematic review. Educational Research Review, 2357-77. doi:10.1016/j.edurev.2018.01.001

 

Vuong, Q. H. (1989). Likelihood ratio tests for model selection and non-nested hypotheses. Econometrica: Journal of the Econometric Society, 307-333.

 

Watts, A. G., & Van Esbroeck, R. (2000). New skills for new futures: a comparative review of higher education guidance and counselling services in the European Union. International Journal for the Advancement of Counselling, 22(3), 173-187.

 

Yorke, M., R. Bell, A. Dove, L. Haslam, H. Hughes Jones, B. Longden, C. O’Connell, R. Typuszak, and J. Ward. (1997). Undergraduate non-completion in England. Report No. 1 in Undergraduate Non-completion in Higher Education in England. Bristol: Higher Education Funding Council for England.