Kwantitatief en interpretatief onderzoek naar de parate kennis van werelderfgoed

Anke Van Laecke
Kwantitatief onderzoek (enquêtes) naar de parate kennis van werelderfgoed bij laatstejaarsleerlingen secundair onderwijs gelinkt aan hun cultuur, religie, mediavoorkeuren en vakantie- en uitstapgedrag.

Werelderfgoedsites, hoe bekend zijn ze bij de 17-jarigen?

14% van de leerlingen denkt dat Auschwitz tegenwoordig in Duitsland ligt.

Ze beëindigen het secundair onderwijs aan het einde van het schooljaar, maar hoe zit het met hun algemene kennis over bijvoorbeeld werelderfgoed? Kunnen ze het Colosseum herkennen? Of dichter bij huis onze eigenste Grote Markt in Brussel? Weten ze waar de toren van Pisa ligt? En van waar halen ze die informatie dan? School, media of nog ergens anders?

Vragen als deze worden beantwoord in mijn masterthesis voor de opleiding Kunstwetenschappen aan de KU Leuven. Een kwantitatief onderzoek, gespreid over de vier onderwijsvormen (ASO, TSO, BSO & KSO) doorheen een volledige provincie, geeft een representatieve weergave van wat laatstejaars leerlingen van het secundair onderwijs in Vlaanderen hierover weten. Al kan het natuurlijk ook gewoon interessant zijn om na te gaan hoeveel u zelf weet van de ‘algemene kennis’ op vlak van werelderfgoed.

In totaal waren er 1027 respondenten, van 13 scholen, waarbij 660 enquêtes werden gebruikt voor de steekproef om de parate kennis van 64 werelderfgoedsites te toetsen. Niet enkel werd gevraagd naar ‘Wat?’ en ‘Waar?’, maar ook ‘Van waar?’ en de algemene persoonlijke vragen bleken enorm waardevol. Een analyse kon gemaakt worden van de cultuur, vakantiegewoonten, religiebeleving, culturele uitstappen, mediavoorkeuren en genderverschillen. Deze bleken allen gelinkt te zijn aan hun parate kennis en dit op soms onverwachte manieren.

Ik kwam tot de vaststelling dat er slechts vier sites echt door zo goed als iedereen gekend zijn: de Eiffeltoren, het Atomium, de Scheve Toren van Pisa en het Vrijheidsbeeld. Tevens bleek de school de grootste kennisoverdrager in combinatie met Amerikaanse media. Games, films en series met educatieve ‘product placement’ zou bijgevolg meer aangemoedigd moeten worden.

Eergisteren bekeek ik een horrorfilm die in een piramide
plaatsvond en waarbij het hele verhaal van het Dodenboek van de farao’s op een informele manier werd meegegeven terwijl de personages op de vlucht waren van een bloeddorstige Anubis.

De educatieve waarde van vaak als ‘banaal’ geziene media is niet te onderschatten en hier kan bijvoorbeeld door games op school op ingespeeld worden.

Werelderfgoed is ideaal om te werken aan vakoverschrijdende eindtermen door hun internationaal karakter en diversiteit: politiek-juridisch, socio-economisch, sociocultureel, etc. Want, zelfs al was Polen even geannexeerd door Duitsland tijdens de tweede wereldoorlog, deze pijnlijke  misvatting behoeft duidelijk meer educatie.

Bibliografie
  1. Aerts, Erik, Kwantitatieve onderzoeksmethoden voor historici: een inleiding. Acco, Leuven, 2012.
  2. Baarda, Ben, Dit is onderzoek!: richtlijnen voor het opzetten, uitvoeren en evalueren van kwantitatief en kwalitatief onderzoek. Noordhoff Uitgevers, Groningen, 2009.
  3. Bamford, Anne, Kwaliteit en Consistentie – Kunst- en cultuureducatie in Vlaanderen. Departement Onderwijs en Vorming. Canon Cultuurcel, Brussel, 2007.
  4. Ben Baarda, Martijn de Goede en Matthijs Kalmijn, Basisboek methoden en technieken: handleiding voor het opzetten en uitvoeren van kwantitatief onderzoek. Noordhoff Uitgevers, 3de verb. uitg., Groningen, 2006.
  5. Billiet, Jaak ; Waege, Hans, Een samenleving onderzocht: methoden van sociaal-wetenschappelijk onderzoek. De Boeck, Antwerpen, 2012.
  6. Billiet, Jaak, Methoden van sociaal-wetenschappelijk onderzoek: ontwerp en dataverzameling. Acco, Leuven, 1996.
  7. Blondé, Bruno ; Devos, Isabelle ; Hanus, Jord, e.a., Trend en toeval: inleiding tot de kwantitatieve methoden voor historici. KU Leuven Universitaire pers, Leuven, 2012.
  8. Cavendish, Richard, 1001 historische plekken die je gezien moet hebben. Librero i.s.m. UNESCO, 2012.
  9. Cham, Springer, Cultural Heritage in a Changing World. Springer International Publishing, New York, 2016.
  10. Clover, Darlene ; Bell, Lorraine ; Sanford, Kathy, e.a., Adult education through museums, heritage and exhibitory practice. In Studies in the Education of Adults, 48 (2016) 2, p. 123-126.
  11. Corbishley, Mike, Pinning down the past: archaeology, heritage, and education today. Woodbridge, The Boydell Press, 2014.
  12. Cuenca-López, José Maria ; Estepa-Giménez, Jesús ; Martin Cáraceres, Myriam, Patrimonio, educación, identidad y ciudadanía [Recurso electrónico] : profesorado y libros de texto en la enseñanza obligatoria. In Revista de Educación, 375 (2017) p. 136-159.
  13. De Munter, Agnes, Methoden van onderzoek in de pedagogische wetenschappen : empirisch-analytische methoden m.i.v. statistiek. Acco, Leuven, 2004.
  14. De Schampheleire Walter ; Van Looveren, Ilse, De techniek van de enquête: een inleiding. Acco, Leuven, 1996.
  15. Demeulenaere, Brecht, Cultuureducatie in beleid en onderwijs. In Krax+, 2 (2013) 2, p. 8-11.
  16. Demuynck, Robbe, De muzieksmaak van adolescenten : een kwantitatief onderzoek aan de hand van Pierre Bourdieu. KU Leuven, Faculteit Sociale Wetenschappen, Leuven, 2003.
  17. Fleming, Mike ; Bresler, Liora ; O’Toole, John, The Routledge international handbook of the arts and education. Routledge, New York, 2015.
  18. Fontal Olaia ; Ibañez Etxeberria, Alex, La investigación en Educación Patrimonial [Recurso electrónico] : evolución y estado actual a través del análisis de indicadores de alto impacto. In Revista de Educación, 375 (2017) p. 184-214.
  19. Garrido, Raynel Mendoza ; Baldiris, Silvia ; Fabregat , Ramon, e.a., “Social Heritage” Augmented reality application to heritage education. Springer, Second International Conference, Lecce, 2015.
  20. Genzmer, Herbert, 100 Heilige Plaatsen. Parragon, 2011.
  21. Gfeller, Aurélie Élisa ; Eisenberg, Jaci, UNESCO and the Shaping of Global Heritage. In: A History of UNESCO: Global Actions and Impacts, 2016, p. 279-299.
  22. Groeneveld, Karen, 100 mooiste steden. Rebo Publishers, 2013.
  23. Guler-Biyikli, S. ; Aslan, CC, A Review of Cultural Heritage Education in Turkish Schools (1962-2011). In Public Archaeology, 12 (2013) 4, p. 255-270.
  24. Hoffmann, Michael, 100 wereldwonderen. Parragon, 2007.
  25. Holthuis, Paul, Erfgoedonderwijs in onderwijsleersituaties. Cultuurnetwerk Nederland, Utrecht, 2005.
  26. Jansen E.P.W.A. ; Joostens, Theo H. ; Kemper, D.R., Enquêteren: het opstellen en gebruiken van vragenlijsten. Wolters-Noordhoff, Groningen, 2004.
  27. Kindekens, Ankelien ; De Backer, Free ; Vermeersch, Lode, Erfgoed in dialoog met jongeren. In Faro: Tijdschrift over cultureel erfgoed, 6 (2013) 2, p.7-13.
  28. Konstantinou, Margarita, UNESCO Heritage Cities on Screen. Roma, Before Sunset, and In Bruges. KU Leuven, Faculteit Letteren, Leuven, 2016.
  29. López, José María Cuenca, El papel del patrimonio en los centros educativos: hacia la socialización patrimonial. In Tejuelo: Didáctica de la Lengua y la Literatura 19 (2014) 1, p. 76-96.
  30. Marin-Cepeda, Sofia, Educación patrimonial inclusiva en OEPE [Recurso electrónico] : un estudio prospectivo
  31. Mendoza, Raynel ; Baldiris, Silvia ; Fabregat, Ramon, Framework to Heritage Education Using Emerging Technologies. In Procedia Computer Science, 75(2015), p. 239-249.
  32. Mols, Pieter, Over het belang en de mogelijkheden van erfgoededucatie, het postmodernisme voorbij. In Faro : tijdschrift over cultureel erfgoed, 4 (2003) 4, p. 15-20.
  33. Naiara, Vincent, Etxeberria, Ibañez, Asensio Mikel, Alex, Evaluación de programas de educación patrimonial de base tecnológica. In Virtual Archaeology Review, 6 (2015) 13, p. 20-27.
  34. Ooghe, Lien, Erfgoededucatie, identiteit en burgerschap. Een retorische analyse van beleidsteksten over erfgoed- en burgerschapseducatie in Vlaanderen en Europa. Universiteit Gent, Gent, 2014.
  35. Oudemans, Anne Marie ; Markus, Kaki, Enquête research: ontwikkelen van vragenlijsten en steekproeven. Wolters-Noordhoff, Groningen, 2007.
  36. Oudemans, Markus, Enquête research: ontwikkelen van vragenlijsten en steekproeven. Wolters-Noordhoff, Groningen, 2007.
  37. Preat, Patrick, Jongeren en geschiedenis: een kwantitatief onderzoek. In Digo: didactiek in het geschiedenisonderwijs, 16 (1992) 1, p. 6-18.
  38. Pylyser, Sofie ; Bogers, Franck ; Smets, Wouter, e.a., Pionier 4T. De Boeck, Berchem, 2012.
  39. Salazar, Noel B., 1972-2012: Forty years of World Heritage Convention: Time to take tourism seriously?. Presses de I’Université du Quebec, Montreal, 2014.
  40. Schoofs, Hilde, E.erste H.ulp B.ij O.nwetendheid. In Faro : tijdschrift over cultureel erfgoed, 8 (2007) 2, p. 25.
  41. Schreurder Peters, Richard, Methoden en technieken van onderzoek: principes en praktijk. SDU, Den Haag, 2012.
  42. Serlet, Kimberly ; Bogers, Franck ; Pylyser, Sofie, e.a., Pionier 3T. De Boeck, Berchem, 2013.
  43. Serlet, Kimberly ; Boon, Marleen ; De Saveur, Dries ; e.a., Pionier 2. De Boeck, Berchem, 2014.
  44. Serlet, Kimberly ; Boon, Marleen ; Goethals, Rita, Pionier 1. De Boeck, Berchem, 2013.
  45. Smets, Wouter ; De Smet, Els ; Stoop, Dominiek, e.a., Pionier 6T. De Boeck, Berchem, 2014.
  46. Smets, Wouter ; Verleyen, Ellen ; De Smet, Els, Pionier 5T. De Boeck, Berchem, 2013.
  47. Smeulders, Maarten ; De Leus, Ingrid ; Steenackers, Emmy, e.a., Pionier 6. De Boeck, Berchem, 2015.
  48. Smeulders, Maarten ; De Leus, Ingrid ; Van Der Spiegel, Wouter, e.a., Pionier 5. De Boeck, Berchem, 2013.
  49. Swanborn, Peter, Basisboek Sociaal Onderzoek. Boom Lemma, Den Haag, 2010.
  50. Swanborn, Peter, Methoden van sociaal-wetenschappelijk onderzoek. Meppel, Boom, 2005.
  51. UNESCO World Heritage Centre, Partnerships for world heritage cities: culture as a vector for sustainable urban development. UNESCO World Heritage Centre, Parijs, 2004.
  52. UNESCO, Werelderfgoed: volledige gids van de mooiste plaatsen en bouwwerken op aarde. Fontaine Uitgevers, Hilversum, 2011.
  53. Van Boxtel, Carla, Geschiedenis, erfgoed en didactiek. Erfgoed Nederland, Amsterdam, 2009.
  54. Van Boxtel, Cornelia Anna Maria ; Grever, Maria ; Klein, Stephan, Sensitive pasts: questioning heritage in education. Berghahn Books, New York, 2016.
  55. Van der Aa, Bart, Dertig jaar Werelderfgoedconventie: een loze lijst?.In Geografie-educatief, 11 (2002) 10, p. 6-9.
  56. Van der Wilt, Stephanie ; Vandewal, Annelies, Percepties over leren, studeren en lesgeven bij de instroom van studenten uit de lerarenopleiding kleuter en secundair onderwijs: een kwantitatief onderzoek. KU Leuven, Faculteit Psychologie & Pedagogische Wetenschappen, Leuven, 2009.
  57. Van Der Zwaal, Peter ; Snyders, Marius, Van buiten leren: ervaringen met het gebruik van cultureel erfgoed als externe leeromgeving in het voortgezet onderwijs. Garant, Leuven, 2001.
  58. Van Tubergen, Frank, Vooruitgang in de sociologie - Regulatieve ideeën en methoden van onderzoek. In Sociologie: Tijdschrift, 4 (2008) 4, p. 437-440.
  59. Van Tubergen, Frank, Vooruitgang in de sociologie : Regulatieve ideeën en methoden van onderzoek : Debat. KU Leuven Faculteit Sociologie, Leuven, 2008.
  60. Verfaillie, Karl, Methoden van het wetenschappelijk onderzoek. Acco, Leuven, 2006.
  61. Verhoeven, Nel, Wat is onderzoek? Praktijkboek voor methoden en technieken. Boom Lemma, Den Haag, 2011.
  62. Verschueren, Debbie, Marketing en sociale semiotiek: UNESCO werelderfgoed in Vlaanderen. Lessius Departement Toegepaste Taalkunde, 2012.
  63. Vinckx, Els ; Geerinck, Ann ; Puttevils, Tim, e.a., Pionier 3. De Boeck, Berchem, 2014.
  64. Vinckx, Els ; Reusens, Birgit ; Puttevils, Tim, e.a., Pionier 4. De Boeck, Berchem, 2013.
  65. Wuepper, David ; Patry, Marc, The World Heritage list: Which sites promote the brand? A big data spatial econometrics approach. In Journal of Cultural Economics, 41 (2017) 1, p. 1-21.
  66. . Stafdiensten Onderwijs en Vorming, Brussel, (juli 2014), [juli 2016].
  67. . Allesover-marktonderzoek, (2015), [juli 2016].
  68. . Van Dale Uitgevers, (2016), [juli 2016].
  69. . King Yoel, (2016), [juli 2016].
  70. . Thakur Arun, [juli 2016].
  71. . Bremner Caroline, (27 januari 2014), [juli 2016].
  72. .  Accor Hotels,  (14 augustus 2014), [juli 2016].
  73. .  Sven Milekic (19 juli 2017), [juli 2017].
Universiteit of Hogeschool
Kunstwetenschappen
Publicatiejaar
2017
Promotor
Brigitte Dekeyzer
Kernwoorden