Kennistekort rond de omgang met hoorapparaten en slechthorenden bij zorgkundigen in woonzorgcentra

Tine Van Dessel
Bewoners van woonzorgcentra dragen stilaan meer en meer een hoorapparaat. Uit onderzoek blijkt dat zorgverleners in woonzorgcentra niet voldoende kennis hebben omtrent de zorg die hoorapparaten vereisen. Dit leidt tot inadequaat gebruik en hoorapparaten die in de kast blijven liggen.

9 op 10 zorgverleners weet niet hoe een hoorapparaat te gebruiken

Tine Van Dessel studeerde als Verpleegkundige aan Thomas More te Lier. Haar vriend heeft al van  jongs af aan te maken met een gehoorprobleem.  Tijdens haar studies als verpleegkundige en de vele stages stelde ze vast dat er weinig aandacht wordt besteed  aan zorg en het onderhoud van hoortoestellen. Voor sommige – vooral oudere – patiënten is dit echter broodnodig. Ook uit verschillende onderzoeken blijkt dat 9 van de 10 zorgverleners niet weten hoe ze een hoorapparaat moeten gebruiken.

De bevolking van vandaag wordt steeds grijzer. Ook het aantal mensen dat een hoorapparaat draagt, wordt op die manier talrijker. Ouderdomsslechthorendheid is het aftakelen van de gehoorfunctie die gepaard gaat met het ouder worden. Het grootste deel van onze bevolking komt op latere leeftijd, wanneer ze niet meer in staat zijn om voor zichzelf te zorgen, in een woonzorgcentrum of andere zorginstelling terecht. Als hun capaciteit tot zelfzorg afneemt, kunnen ze vaak de zorg van hun hoortoestellen niet zelf meer uitvoeren. Zorgkundigen en andere zorgverleners zijn perfect geplaatst om deze taak volledig op zich te nemen. Maar zijn zij hier voldoende voor geschoold? Uit onderzoek blijkt van niet.

The Journal of Multidisciplinary Healthcare publiceerde in 2016 een onderzoeksartikel omtrent de skills en kennis van gehoorverlies en hoorapparaten van zorgverleners in enkele rust- en verzorgingstehuizen in Noorwegen. Hieruit bleek dat slechts  één tiende van de zorgverleners ervan overtuigd was over voldoende knowhow over hoorapparaten te beschikken. Minstens 80% van de zorgverleners gaf toe dat er nood was aan informatie en bijscholing. Wanneer de zorgverleners gevraagd werd wie het verschil tussen het linker- en rechterapparaat kan herkennen, zei slechts 57% dit te kunnen onderscheiden.

Ook de Nederlandse Vereniging voor Slechthorenden (NVVS) deed onderzoek naar de zorg rond hoorapparaten in woonzorgcentra. Hun conclusie luidde als volgt: “De basiszorg gaat compleet de mist in.” Linker- en rechtertoestellen die worden omgewisseld ondanks het verschil duidelijk zichtbaar is, batterijen die al weken leeg zijn voordat iemand het opmerkt, apparaten die mee in de douche of het bad gaan,… Het is de bittere realiteit. De NVVS bevestigt eveneens met hun onderzoek dat door een tekort aan aandacht voor slechthorendheid het sociaal isolement, de depressie en eenzaamheid wordt versterkt.

Instructievideo om zorgverleners in woonzorgcentra educatie te bieden.

Tine Van Dessel studeerde in juni 2017 af als Verpleegkundige in Thomas More Lier en maakte haar bachelorproef rond deze problematiek. Nadat werd geconcludeerd dat er nood is aan educatie, ging ze op zoek naar welke info zorgkundigen nodig hebben. Uiteindelijk ging ze aan de slag en zette ze zo een instructievideo op poten.  In slechts 15 minuten wordt het volledige reilen en zeilen rond de omgang en het onderhoud uitgelegd, op eenvoudig niveau van de modale mens. Tine geeft enkele zeer eenvoudige trucjes en informatie. In één van deze trucjes demonstreert ze hoe je kan nagaan of het hoorapparaat werkt door je handen er simpelweg omheen te houden en te horen of het apparaat piepgeluiden maakt.

De instructievideo werd door enkele audiologen en een hoofdverpleegkundige van een woonzorgcentrum bekeken en positief onthaald. Ze benoemen het als een ideaal instrument ter educatie en opfrissing van informatie bij zorgkundigen en ander zorgverleners. De video is klaar om in de praktijk toe te passen als educatiemiddel.  Thomas More Lier gebruikt de video ondertussen ook om hun eerstejaars klaar te stomen voor hun eerste stage, die voor de meerderheid  in een woonzorgcentra plaatsvindt.

Bibliografie

 ADDIN EN.REFLIST A.A.F. Jochems, F. W. M. G. J. (Ed.) (2014) Zakwoordenboek der Geneeskunde  (Vols. 31ste druk). Reed Business Education.

Aerts, T. (2016). Hoe reinig je een hoorapparaat? In. https://www.hoorcentrumaerts.be/blog/723-2/: Hoorcentrum Aerts.

Barnett, S. (2002). Communication with Deaf and Hard‐of‐hearing People: A Guide for Medical Education. Academic Medicine, 77(7), 694-700.

Beguin C, Deggouj N, Debaty M, Gerkens S, Van den Steen D, Roberfroid D, et al. Hoorapparaten in België: health technology assessment. Health Technology Assessment (HTA). Brussel: Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE); 2008. KCE reports 91A (D/2008/10.273/67)

Carpenito, L. J., & Brinksma, A. (2012). Zakboek verpleegkundige diagnosen: Noordhoff.

Dalton, D. S., Cruickshanks, K. J., Klein, B. E., Klein, R., Wiley, T. L., & Nondahl, D. M. (2003). The impact of hearing loss on quality of life in older adults. Gerontologist, 43(5), 661-668.

Dedecker, A. (2016). Onze oren.   Wat als onze oren niet meer goed werken. Audionova. 

Doof.nl, r. (2005). Er gaat (te) veel mis met slechthorenden in de ouderenzorg. Doof.nl. Retrieved from http://www.doof.nl/ website:

Gagliano, M. E. (1988). A literature review on the efficacy of video in patient education. Academic Medicine, 63(10).

Inleiding gerontologie en geriatrie. (2004). Houten: Bohn Stafleu van Loghum: Houten.

Laperre. Feiten & cijfers over gehoorverlies.

Oorakel. GESPREKSRICHTLIJNEN voor GOEDHORENDEN in de omgang met SLECHTHORENDEN.

Pryce, H., & Gooberman-Hill, R. (2012). 'There's a hell of a noise': living with a hearing loss in residential care. Age Ageing, 41(1), 40-46. doi:10.1093/ageing/afr112

Solheim, J., Shiryaeva, O., & Kvaerner, K. J. (2016). Lack of ear care knowledge in nursing homes. J Multidiscip Healthc, 9, 481-488. doi:10.2147/jmdh.s113689

 

Universiteit of Hogeschool
Bachelor Verpleegkunde
Publicatiejaar
2017
Promotor
Kristine Sels
Kernwoorden