Vladimir Poetin door de westerse bril

Alexia Papadis
Een kwalitatieve analyse van de invloed van interculturele verschillen in non-verbale communicatie op de perceptie van Vladimir Poetin in het Westen.

Vladimir Poetin door de westerse bril

VLADIMIR POETIN - Een naam die allen bekend in de oren klinkt. Hij is een alomtegenwoordig wereldpoliticus die een enorm en voor velen onbekend land voorstelt. Als dominant leider van het politiek toneel is hij het onderwerp van verschillende onderzoeken. Iedereen heeft wel een eigen mening over de huidige president van de Russische Federatie. In deze masterproef nemen we Vladimir Poetin onder de loep om het beeld dat het Westen van hem heeft te analyseren. Aangezien de menselijke mening sterk bepaald wordt door vooroordelen en stereotypes, is het moeilijk om het beeld van Poetin te analyseren zonder rekening te houden met het beeld dat het Westen van Rusland heeft. Beide zijn nauw met elkaar verbonden. Verder onderzochten we in hoeverre andere elementen een impact hebben op de beeldvorming van Vladimir Poetin in de Westerse wereld. Op een indirecte manier merkten we de invloed van zowel de Verenigde Staten van Amerika alsook van de media, maar in het bijzonder bestudeerden we het effect van culturele verschillen op vlak van non-verbale communicatie tussen Rusland en Europa. Onze bedoeling was dus te onderzoeken in hoeverre de perceptie van de Russische president in het Westen beïnvloed wordt door culturele verschillen op het gebied van de non-verbale communicatie.

 

Met dit doel in ons achterhoofd, begonnen we deze masterproef door een algemeen kader van de non-verbale communicatie te schetsen. Niet zo lang geleden merkten onderzoekers dat efficiënte communicatie niet enkel afhankelijk is van de verbale informatie die verzonden wordt, maar dat deze vooral bepaald wordt door de non-verbale boodschappen ervan. Verschillende aspecten van de non-verbale communicatie en hun gevolgen worden daarom in hoofdstuk één toegelicht. Tegenwoordig bestaat er een instrument om bewuster te worden van de non-verbale boodschappen die het menselijk lichaam uitstraalt, namelijk de neuro-linguïstische programmering. De interpretatie van deze boodschappen blijft echter cultureel bepaald. Bijgevolg kunnen we besluiten dat deze cultuurverschillen zeker een rol spelen voor de perceptie van Vladimir Poetin in het Westen. Het belangrijkste in cross-culturele situaties is hoe dan ook de werkelijkheid met een open geest te bekijken.

 

In het tweede hoofdstuk analyseerden we het beeld van Rusland in Europa doorheen de geschiedenis. Europeanen houden van de Russische literatuur en bewonderen de Russische klassieke muziek, daarentegen hebben ze een negatief beeld van de Russische politiek. Ondanks het feit dat Rusland Europa nooit rechtstreeks bedreigd heeft, berichten de Amerikaanse en Europese media regelmatig over conflicterende onderwerpen met de bedoeling westerse acties te kunnen verantwoorden. Voorbeelden van deze negatieve berichtgevingen zijn het gebrek aan democratie, de mensenrechtenschendingen in Tsjetsjenië en de figuur van Vladimir Poetin. Bijgevolg heerst er bij de Westerlingen nogal angst ten opzichte van het onbekende Rusland. Daar dit gevoel niet door historische feiten verklaard kan worden, zullen cultuurverschillen in de non-verbale communicatie dit fenomeen misschien wel kunnen verduidelijken?

 

Het derde hoofdstuk legt de focus op Vladimir Poetin zelf. Eerst overliepen we zijn biografie zodat de lezers hem beter leren kennen. Kortom wist hij de verzwakte staat tot een sterkere onafhankelijk land te herbouwen. Toch wordt hij steeds bekritiseerd door het Westen omdat hij zich niet naar hun willen gedraagt. Vervolgens analyseerden we het beeld van de Russische president in de westerse wereld. Desondanks zijn populariteit in Rusland, merkten we een zekere fobie voor hem in andere landen. Veel foto’s demonsteren hem als een gemilitariseerde Rus met een geseksualiseerde viriliteit. Zijn verleden bij de KGB en de FSB worden constant achterhaald door de westerse media, wat de Europeanen niet aanzet hem te vertrouwen. Hoewel velen hem proberen te analyseren, blijft Vladimir Poetin nog een raadsel voor het Westen. Opnieuw zouden de culturele verschillen van de non-verbale communicatie ons kunnen helpen het beeld van de Russische president in Europa toe te lichten.

 

Het doel van deze masterproef komt in het laatste hoofdstuk naar voren. We bekijken in hoeverre culturele verschillen in de non-verbale communicatie het beeld van de Russische president in Europa beïnvloeden. Bij de analyse van zijn lichaamstaal noteerden we dat zijn somber profiel ondersteund wordt door zijn "poker face", waardoor hij als een harde en onbetrouwbare man overkomt in westerse ogen. We analyseerden vervolgens zijn loopwijze, maar ook de manier waarop hij staat en zit, zijn hoofdbewegingen, zijn gezichtsuitdrukkingen en zijn handen. De dominante en zelfverzekerde president heeft energieke lichaamsbewegingen die hij probeert te verbergen. Deze herinneren ons aan de vorige Sovjetleiders zoals Chroesjtsjov, die met zijn schoen op de tafel sloeg om protest te uiten. Tegenwoordig gebruiken politieke leiders hun imago als wapen om invloed uit te oefenen in de samenleving. Zo heeft ook Vladimir Poetin lessen bijgewoond van Allan Pease, bijgenaamd 'Mister Body Language', om zijn imago te verbeteren. Niettemin zijn er sommige aspecten van zijn non-verbale communicatie die onveranderd en typisch Russisch blijven, zoals zijn schaarse glimlach. In tegenstelling tot wat het Westen gelooft, zijn de Russen geen droevig of depressief volk. Zij geven alleen een andere betekenis aan de glimlach. In Rusland bestaat er geen beleefdheidsglimlach zoals in Europa. Naar een vreemdeling glimlachen wordt daar als twijfelachtig beschouwd. De Russische glimlach moet oprecht en spontaan zijn, daarom delen ze hem slechts met familieleden en hechte vrienden.

 

Eenmaal we ons bewust zijn van dit cultuurverschil, begrijpen we beter waarom de Russische president in het openbaar niet glimlacht. Aangezien Europeanen sterk beïnvloed worden door de media die hun onwetendheid over Rusland wil behouden, is het niet verbazingwekkend dat het Westen zulke percepties van Vladimir Poetin, en bijgevolg ook van de Russische Federatie, heeft. Samenvattend willen we nogmaals het belang van objectiviteit en onpartijdigheid benadrukken wanneer we met andere culturen omgaan. 

Bibliografie

Allwood, J. (1985). Intercultural Communication (Paper). Geraadpleegd via http://immi.se/

 

Andreae, M. (2015). De lichaamstaal van leiders – President Putin. Body Language Coach. Geraadpleegd via http://www.bodylanguagecoach.nl

 

AFP (2014, 9 juli). La Russie et Vladimir Poutine de plus en plus mal vus. La Libre. Geraadpleegd via http://www.lalibre.be

 

Baranovsky, V. (2000). Russia: A Part of Europe or Apart from Europe? International Affaires, 76(3), 443-458. Geraadpleegd via http://www.jstor.org/

 

Belkowski, S. (2014). Wladimir : Die ganze Wahrheit über Putin. München : Redline.

 

Bird, R. (2003). Russian Writing/Writing Russia. In R. Bova (red.), Russia and Western civilization: Cultural and historical encounters (pp.145-176). Geraadpleegd via http://readinglists.glasgow.ac.uk/

 

Bockelt, N. (2015, 8 februari). Die hohe Kunst der Körpersprache: Kolumne “Europa im Blick”. Treffpunkt Europa. Geraadpleegd via http://www.treffpunkteuropa.de

 

Boerma, M. (2008). Smileys in commerciële smsjes: onderzoek naar de overtuigingskracht van smileys in commerciële sms-berichten. Universiteit Utrecht, Utrecht, Nederland

 

Bova, R. (2003). Russia and Western civilization: Cultural and historical encounters. Geraadpleegd via http://readinglists.glasgow.ac.uk/

 

Byrka, A. (2013, 26 november). The Aussie Who Taught Putin Body Language. The Moscow Times. Geraadpleegd via http://www.themoscowtimes.com/

 

Demir, M. (2011). Using Nonverbal Communication in Politics. Canadian Social Science, 7(5), 1-14. doi: 10.3968/J.css.1923669720110705.199

 

d’Encausse, H.C. (2015, 1 december). CFSR: Qui est l’ennemi? [Videobestand] Geraadpleegd op 4 juni 2016 via https://www.youtube.com/

 

Edouard (2009). Les 10 romans russes incontournables. La Culture d’Edouard. Geraadpleegd via http://edouardetmariechantal.unblog.fr/

 

Ekman, P. & Friesen, W. (1982). Felt, false, and miserable smiles. Journal of Nonverbal Behavior, 6(4), 238-252. Geraadpleegd via http://www.paulekman.com

 

Eltchaninoff, M. (2015). Dans la tête de Vladimir Poutine. Geraadpleegd via http://www.decitre.fr/

 

Foxall, A. (2013) Photographing Vladimir Putin: Masculinity, Nationalism and Visuality in Russian Political Culture. Geopolitics, 18(1), 132-156. doi: 10.1080/14650045.2012.713245

 

Frijda, N. (2005). De emotie. Amsterdam: Bert Bakker


 

Gasparyan, N. (z.j.). Smile in different cultures. Geraadpleegd via http://ijevan.ysu.am

 

Gestik: Was Hände preisgeben. (2015, 14 november). Focus Online. Geraadpleegd via http://www.focus.de/

 

Goldman, E. (2004). As Others See us. Geraadpleegd via https://books.google.be/

 

Grier, P.T. (2003). The Russian Idea and the West. In R. Bova (red.), Russia and Western civilization: Cultural and historical encounters (pp.23-77). Geraadpleegd via http://readinglists.glasgow.ac.uk/

 

Guénard, F. (2015). La doctrine Poutine: Entretient avec Michel Eltchaninoff. Geraadpleegd via http://www.laviedesidees.fr/

 

Hellevig, J., & Latsa, A. (2012). Putin’s New Russia. Geraadpleegd via http://www.hellevig.net/

 

Hill, F. & Clifford, G. (2013). Mr. Putin. Geraadpleegd via http://www.brookings.edu/

 

Hofstede, G., Hofstede G.J., Minkov, M. (2010). Cultures and organizations: software of the mind: intecultural cooperation and its importance for survival. New York: McGraw Hill

 

Huang, L. (2010). Cross-cultural Communication in Business Negotiations. International Journal of Economics and Finance, 2(2), 196-199. Geraadpleegd via www.ccsenet.org/

 

Hubert, L. A. (2014). Misrepresenting Russia: Western perceptions of the Putin years, 1999-2008 (Masterproef). Geraadpleegd via http://freefullpdf.com/

 

Im Westen gehasst, im Balkan ein Held: “Putin ist unser Gott”. (2015, 14 augustus). Blick. Geraadpleegd via http://www.blick.ch

 

Inozemtsev, V. (2007). In hoeverre zijn Westerse ideeën over het moderne Rusland juist? Samenleving en politiek, 14(2), 48-55.

 

Kaushal, S. (2014). Different Aspects of Intercultural Nonverbal Communication: A Study. Asian Journal of Advanced Basic Science, 2(2), 31-39. Geraadpleegd via http://oaji.net

 

King, S.M. (2014). The talented Mr. Putin: What the Government-Media Complex Doesn’t Want You to Know About the New Russia. Geraadpleegd via http://www.realhistorychannel.org/

 

Kostoeva, D. (2015). Vergelijking tussen de Russische en de Amerikaanse glimlach. (Ongepubliceerde bachelorproef). Katholieke Universiteit Leuven, Brussel, België.

 

Körpersprache in der Politik : Mimik und Gesten lügen nicht. (2014). Sputnik. Geraadpleegd via http://de.sputniknews.com/

 

Kreydlin, G.E. & Pereverzeva, S.I. (z.j.) Body Parts and their Names in Russian: the Biological and Semiotic Pairs of Body Parts. Southern Semiotic Review. Geraadpleegd op 1 november 2015 via http://www.southernsemioticreview.net/

 

Maes, F. (2016). Tatjana luistert. HOVO Utrecht. Geraadpleegd via http://www.hovoutrecht.nl/

 

Matschnig, M. (2014). Was Putins Körpersprache über seine Gedanken verrät. Bild. Geraadpleegd op 31 oktober 2015 via http://www.bild.de/ 

 

Mehrabian, A. (2007). Nonverbal Communication. USA: Transaction Publishers

 

Mendras, M. (2008). Russie: l’envers du pouvoir. Geraadpleegd via http://marie-mendras.org/

 

Moeslang, M. (2014). Der kleine Mann auf dem Thron : Was Putins heimliche Signale über ihn verraten. FOCUS. Geraadpleegd via http://www.focus.de/

 

Molcho, S. (2003). Körpersprache der Promis. München: Wilhelm Goldmann Verlag.

 

Morson, G.S. (z.j.). Russian literature. Encyclopaedia Britannica. Geraadpleegd via http://www.britannica.com/

 

Oomkes, F. (2000). Communicatieleer: een inleiding. Meppel: Boom


 

Pease, A. & Pease, B. (2004). The Definitive Book of Body Language. Buderim: McPherson’s Printing Group.

 

Pentagon lässt Putins Körpersprache analysieren. (2014, 8 maart). Kurier. Geraadpleegd via http://kurier.at/

 

Pinto, D. (2004). Interculturele communicatie, conflicten en management. Houten: Bohn Stafleu van Loghum

 

Pinto, D. (2007). Interculturele communicatie: Een stap verder. Houten: Bohn Stafleu van Loghum

 

Poelmans, P., & Severijnen, O. (2014). De APA-Richtlijnen: over Literatuurverwijzing en Onderzoeksrapportage. Bussum: Coutinho.

 

Raedts, M. (2012). Informatiebronnen en Academische Schrijfvaardigheid. Brussel: HUB.

 

Ready, R., & Burton, K. (2006). La PNL Pour les Nuls. Hoboken: Wiley Publishing, Inc.

 

Reniers, J. (2016). Andreï Gratchev: ‘Wat ik wens, is een nieuwe dooi voor Rusland en Europa’. Mondiaal Nieuws. Geraadpleegd via http://www.mo.be/

 

Ronin, V. (1998). Russen en Belgen: is het water te diep? Antwerpen: Benerus.

 

Roth, J. (2011). Die Grammatik der Gesten: Unbewusste Kommunikation durch Körpersprache. Geraadpleegd via http://www.fluter.de/

 

Russia Beyond the Headlines [RBTH] (2014, 18 januari). Le “visage soviétique”, spécialité du président Poutine en matière de langage corporel. RBTH. Geraadpleegd via http://fr.rbth.com/

 

Ruta, C. (2013). Wie Politiker Körpersprache einsetzen. Die Welt. Geraadpleegd via http://www.dw.com/

 

Schmitt, U. (2014, 7 maart). Wie Obama Putins Körpersprache entschlüsseln lässt. Die Welt. Geraadpleegd via http://www.welt.de

 

Shlapentokh, V. (2014). Power Player: The reign of Vladimir Putin. America: The National Catholic Weekly, 211(4), 18-22. Geraadpleegd via http://www.ucsj.org/

 

Smernin, I.A. (2000). Русское и Финское коммуникативное поведение: Улыбка в русском и коммуникативное поведении. Voronezh State University, Voronezh, Rusland.

 

Sollmann, U. (2014, 6 september). Putin im Körperspacheseminar. Der Körperleser. Geraadpleegd via http://www.carl-auer.de

 

Sollmann, U. (2014). PutinOhne ein Wort. Der Körperleser. Geraadpleegd via https://www.carl-auer.de

 

Springer, A. (2014, 7 maart). Das sagt uns Putins Körpersprache. Er ist angespannt, wütend und versteckt agressiv. Bild. Geraadpleegd via http://www.bild.de

 

Sternin, I. & Sternina, M. (z.j.). On comparative studies of communicative behavior. Voroneh State University, Voronezh, Rusland

 

Stoilova, A. (2007). Tolstoï et les “modernes”: Quelques aspects choisis chez Romain Rolland, Sartre et Proust (Doctoraat). Geraadpleegd via https://doc.rero.ch

 

Szilagyi, A. (2010). The political language and the human body: comparative discursive analysis of Vladimir Putin’s 2000 and Viktor Orban’s 2010 campaign rhetorics

 

Tempest, R. (2013). 16 Boris Yeltsin and Vladimir Putin. Political Marketing: Strategic'Campaign Culture'. Geraadplaagd via https://books.google.be/

 

The World Bank (2010). Non-Verbal Communication. Communication for Governance & Accountability Program. Geraadpleegd via http://www-wds.worldbank.org/

 

Van Boxel, M. (2015). De Krimcrisis anders bekeken: Een inductieve framinganalyse van De Morgen en The Moscow Times (Ongepubliceerde masterproef). KU Leuven, Brussel, België.

 

Van Den Eede, S. (2001). Analyse de l’image véhiculée par Vladimir Poutine à travers le Soir et The Times (Masterproef). Université Libre de Bruxelles, Brussel, België.

 

Van Loenhout, B. (2014). Lichaamstaal van Russische toppolitici op televisie: de glimlach van Vladimir Poetin. (Masterproef). Katholieke Universiteit Leuven, Antwerpen, België.

 

Van Poucke, P. (2002). Literatuurverspreiding: Russische literatuur in vertaling. In P. De Meyere & V. Ronin (red.), Oost-Europa en België: Samenwerken in verscheidenheid (pp.163-180). Geraadpleegd via https://books.google.be/

 

Verhofstadt, G. (2016, 19 juni). RTBF: “Ce Brexit, c’est le moment ou jamais de réformer l’UE en profondeur” [Videobestand] Geraadpleegd op 20 juni 2016 via http://www.rtbf.be/

 

Verluyten, S.P. (2014). Intercultural Skills for International Business and International Relations. A Practical Introduction with Exercises. Leuven: Acco.

 

Vladimir Putin. (2013). World History: The Modern Era. Geraadpleegd via http://worldhistory.abc-clio.com/

 

Главный знаток «языка телодвижений» Аллан Пиз: «Путин полностью уверен в себе, а Обама убедителен, как Гитлер». (z.j.). Komsomolskaja Pravda. Geraadpleegd via http://www.kp.ru/

Universiteit of Hogeschool
Meertalige Communicatie
Publicatiejaar
2016
Promotor
Martine Van Goubergen
Kernwoorden