Keeping financialisation under the radar? Brussels Airport, Macquarie Bank and the Belgian politics of financialised infrastructure

Laura Deruytter
Zachte landing of crash? De overname van Brussels Airport door financiële investeerdersSinds 2008 zijn we ons bewust geworden van de enorme omvang van de financiële sector. De financiële crisis maakte pijnlijk duidelijk hoe risicovol gedrag van banken grote gevolgen hebben voor onze economie en samenleving. En de bankenwereld blijft des te belangrijk. Sinds enkele jaren zien we dat meer en meer zaken die we dagelijks gebruiken, zoals wegen, spoorwegen en watervoorzieningen in handen komen van financiële instellingen.

Keeping financialisation under the radar? Brussels Airport, Macquarie Bank and the Belgian politics of financialised infrastructure

Zachte landing of crash? De overname van Brussels Airport door financiële investeerders

Sinds 2008 zijn we ons bewust geworden van de enorme omvang van de financiële sector. De financiële crisis maakte pijnlijk duidelijk hoe risicovol gedrag van banken grote gevolgen hebben voor onze economie en samenleving. En de bankenwereld blijft des te belangrijk. Sinds enkele jaren zien we dat meer en meer zaken die we dagelijks gebruiken, zoals wegen, spoorwegen en watervoorzieningen in handen komen van financiële instellingen. Zo ook in België: in 2004 kocht Australische bank Macquarie 70 % van de nationale luchthaven, Brussels Airport. Macquarie is een financiële reus die ook heel wat andere infrastructuur in haar portefeuille heeft, gaande van waterbedrijven in het Verenigd Koninkrijk tot spoorwegen in Zweden en elektriciteitsnetten in China.

In de literatuur wordt deze trend ‘financialisering’ genoemd. De voorziening van infrastructuur, traditioneel beschouwd als één van de kerntaken van de overheid, komt meer en meer onder invloed van financiële markten. Het is evident dat de bank Macquarie de luchthaven met een andere logica bestuurt dan een overheid. Niet het belang van de openbare dienstverlening, de nationale economie en de arbeidsmarkt staan centraal, maar wel de risk en return, m.a.w. wat de luchthaven opbrengt als financieel product.

Financialisering van infrastructuur: van publiek goed naar financieel product

De opkomst van financiële investeerders roept dus enkele belangrijke vragen op. Grootschalige infrastructuur zoals luchthavens eisen een ontwikkelingsvisie op lange termijn en zijn vaak natuurlijke monopolies. Omwille van zijn belangrijke functie draagt infrastructuur ook een aura van ‘too big too fail’. De Belgische federale staat trok zich dan ook niet helemaal terug uit Brussels Airport, maar bleef na de verkoop aanwezig als minderheidsaandeelhouder.

Maar zien ook banken zoals Macquarie, die wereldwijd infrastructuur bezitten, het belang van de ontwikkeling van lokale infrastructuur?  En wat draagt een bank bij aan de operationele uitbouw van de luchthaven? Onderzoekers vrezen dat met de komst van banken financiële logica, technieken en return on investment dominanter worden in het beheer van infrastructuur. Dit zou ten koste gaan van het serviceniveau, innovatie of kapitaalsefficiëntie van het bedrijf. En laat dit nu net de belangrijke redenen zijn waarom infrastructuur in de eerste plaats geprivatiseerd werd. De vraag is dan ook hoe de Belgische overheid omging met deze mogelijke nieuwe spanning in belangen en visie.

Financiële spitstechnologie toegepast op Brussels Airport

In de eerste plaats gaat deze scriptie op zoek naar concrete ‘bewijzen’ van financialisering in de financiële huishouding van de luchthaven en haar aandeelhouders. Macquarie is gekend voor technieken van financial engineering, die ze toepast om haar investeerders de beloofde winst te leveren. Samengevat gaat dit als volgt: Macquarie gebruikt intensief financiële markten, voor de luchthaven en zichzelf, en gespecialiseerde accountancy praktijken om haar investering op kortere termijn terug te verdienen. Macquarie neemt hierbij zelf meer risico door afhankelijker te zijn van de schuldenmarkten, en tegelijk een deel van dit risico over te hevelen naar de luchthaven. Macquarie verhoogde bijvoorbeeld tweemaal de schuldgraad van de luchthaven, en liet de luchthaven telkens een deel van de schulden uitbetalen aan de eigen aandeelhouders, in plaats van ze te investeren in de infrastructuur zelf. Daarnaast zet Macquarie ook een complexe eigenaarstructuur op die er niet alleen voor zorgt dat ze slim de fiscale regels kan spelen, maar ook een deel van de fysieke waarde van de luchthaven kan uitbetalen. Een adres in Bermuda is hiervoor essentieel. Onderweg pikken allerlei dochtervennootschappen van Macquarie een graantje mee: Macquarie Bank adviseert Brussels Airport bij het aangaan van nieuwe schulden, terwijl andere Macquarie-entiteiten een vergoeding opstrijken voor interne leningen en garanties.

Financialisering à la belge

In de tweede plaats wordt onderzocht of er een spanning bestaat tussen de aanpak van een bank als Macquarie en het belang van de Belgische staat. De financiële crisis en het faillissement van andere infrastructuur in handen van banken toonde aan dat een hoger schuldniveau wel degelijk tot problemen kan leiden. Voor Brussels Airport zijn de negatieve gevolgen van financiële spitstechnologie echter minder glashelder vast te stellen. Hoewel de luchthaven tijdens de crisis inderdaad een kostenefficiënter beleid ging voeren om haar toegang tot de financiële markten te verzekeren, zijn er geen ‘directe’ gevolgen van financialisering voor de luchtvaartmaatschappijen of de passagiers vast te stellen (bvb. gebrekkige investering in infrastructuur of klachten over lager serviceniveau). Bovendien moet erkend worden dat Macquarie een vrij speciaal geval is: door haar ervaring in de investeringsmarkt van infrastructuur is de bank niet alleen een financieel specialist, maar heeft ze tot op zekere hoogte ook ‘operationele’ kennis in huis om de luchthaven commerciëler uit te baten.

Er kunnen echter wel kritische vragen gesteld worden bij de manier waarop de Belgische overheid controle over de nationale luchthaven probeert te houden. Hoewel de Belgische overheid aanwezig blijft in de raad van bestuur, stelt ze de korte termijn logica van de Australische bank niet fundamenteel in vraag. Bovendien blijken belangrijke documenten, zoals het contract dat de verkoop van de luchthaven regelt, commercieel gevoelige informatie, en dus niet voor het publiek toegankelijk. We zien dat op verschillende niveaus van het beheer van de luchthaven privaat recht, financiële adviseurs en expertise belangrijker worden.

Financialisering lijkt dus een zelfversterkend proces, waarbij meer complexiteit vraagt om meer financiële kennis. De vraag is hoever de staat gelijke tred kan houden om haar belang succesvol te verdedigen. De belangrijkste conclusie is dan ook dat financialisering onder de politieke en publieke radar blijft. Dit blijkt a fortiori het geval in België, waar de Belgische staat een weinig transparant compromis bewandelt met private partners.

Hoewel financialisering (nog) niet tot directe problemen heeft geleid voor Brussels Airport, is het een belangrijke evolutie die verder onderzoek vraagt. Zowel de politiek, het bredere publiek als de financiële wereld zelf hebben vaak geen weet waar de financiële risico’s exact liggen, en de mogelijke gevolgen op lange of middellange termijn. Op dit moment denken overheden steeds vaker aan samenwerking met privaat, financieel kapitaal in de uitbouw van infrastructuur. De staat zal hierbij op geïnformeerde wijze moeten navigeren tussen de kansen en de gevaren die financialisering met zich meebrengt.

Bibliografie

Aalbers, M. B. (forthcoming) “Corporate financialization”. In Castree, N. et al. (Eds) The International Encyclopedia of Geography: People, the Earth, Environment, and Technology. Oxford: Wiley.

Aalbers, M. B. (2015) “The potential for financialization”. Dialogues in Human Geography, 5(2), 214-219.

ACI-Europe (2010) The ownership of Europe’s airports. Available at www.aci-europe.org. 24/07/2014

Aglietta, M., Reberioux, A. (2005) Corporate Governance Adrift: A Critique of Shareholder Value. Cheltenham: Edward Elgar.

Allen, J., Pryke, M. (2013) “Financializing household water: Thames Water, MEIF, and ‘ring-fenced’ politics”. Cambridge Journal of Regions, Economy and Society, 6, 419-439.

Ashton, P., Doussard, M., Weber, R. (2012) “The financial engineering of infrastructure privatization: What are public assets worth to private investors? Journal of the American Planning Association 78 (3), 300-312.

Ashton, P., Doussard, M., Weber, R. (2014) “Reconstituting the state: City powers and exposures in Chicago’s infrastructure leases”. Urban Studies. doi: 10.1177/0042098014532962

Birch, K., Siemiatycki, M. (2015) “Neoliberalism and the geographies of marketization. The entangling of state and markets”. Progress in Human Geography, doi: 10.1177/0309132515570512

Brenner, N. (1998) “Global cities, glocal states: global city formation and state territorial restructuring in contemporary Europe”. Review of International Political Economy; 5, 1-37.

Brenner, N. (2004) New State Spaces: Urban Governance and the Rescaling of Statehood. Oxford: Oxford University Press.

Brenner, C., Berndt, C., Coe, N., Engelen, E. (2011) “Emerging themes in economic geography: outcomes of the economic geography 2010 workshop”. Economic Geography, 87, pp. 111-126.

Brussels Airport Holding (BAH) (2013) Bond Prospectus. Available at https://www.bourse.lu/issuer/instruments?numEmet=242652 22/08/2014

Brussels International Airport Company (BIAC) (2004) Annual Report. Available at www.nbb.be. 16/04/2014

 

Brussels International Airport Company (2005a) Annual Account. Available at www.nbb.be. 16/04/2014

Brussels International Airport Company (2005b) Annual Report. Available at www.nbb.be. 16/04/2014

Burghouwt, G., Dobruszkes, F. (2014) “The (mis)fortunes of exceeding a small local air market: Comparing Amsterdam and Brussels”. Tijdschrift voor economische en sociale geografie, 105(5), 604-621.

Castells, M. (1996) The Rise of the Network Society. Information Age: Economy, Society, and Culture. Volume 1. Oxford: Blackwell.

Castree, N. (2006) “Commentary: From neoliberalism to neoliberalisation: Consolations, confusions, and necessary illusions”. Environment and Planning A, 38(1), 1-6.

Chester, L., Newman, S. (2014) “Analysing finance and production in the contemporary capitalist era”. 5th Annual Conference of the International Initiative for the Promotion of Political Economy (IIPPE), September 2014.

Christophers, B. (2012) “Anaemic geographies of financialisation”. New Political Economy 17 (3), 271-291.

Christophers, B. (2015) “The limits to financialization”. Dialogues in Human Geography, 5(2), 183-200.

Christopherson, S., Martin, R., Pollard, J. S. (2013) “Financialisation: roots and repercussions”. Cambridge Journal of Regions, Economy and Society, 6, pp. 351-357.

Clark, G. L. (1998) “Stylized facts and close dialogue: methodology in economic geography”. Annals of the Association of American Geographers 88 (1), 73-87.

Clark, G. L. (2000a) Pension Fund Capitalism. Oxford: Oxford University Press.

Clark, G.L. (2000b) “The functional and spatial structure of the investment management industry”. Geoforum 31, 71-86.

Clark, G. L. (2006) “Setting the agenda: The geography of global finance”. In Bagchi-Sen, S., Lawton Smith, H. (Eds.) Economic Geography: Past, present and future. New York: Routledge, pp. 83-93.

Clifton, J., Comín, F., Díaz Fuentes, D. (2006) “Privatizing public enterprises in the European Union 1960–2002: ideological, pragmatic, inevitable?” Journal of European Public Policy, 13(5), 736-756.

Clifton, J., Lanthier, P., Schröter, H. (2011) “Regulating and deregulating the public utilities 1830–2010”. Business History, 53(5), 659-672.

Coutard, O. (ed.) (1999) The Governance of Large Technical Systems. London: Routledge.

Crotty, J. (2003) “The neoliberal paradox: The impact of destructive product market competition and impatient finance on nonfinancial corporations in the neoliberal era”, Review of Radical Political Economics, 35(3), 271-79.

Cutler, A.C. (2002) “Private international regimes and interfirm cooperation”. In Hall, R., Biersteker, T. (Eds.) The Emergence of Private Authority in Global Governance. Cambridge: Cambridge University Press.

Decraene, S., De Wilde, L., Meeussen, G. (2011) Turbulente Tijden: De Belgische luchtvaart na Sabena. Leuven: Van Halewyck.

De Financiële Tijd (1988) “BATC definitief uit de startblokken”. De Financiële Tijd 13 October.

De Financiële Tijd (1994) Zaventem, een vat vol potentiële konflikten”. De Financiële Tijd. 13 December.

Della Croce, R., Yermo, J. (2013) “Institutional investors and infrastructure financing”. OECD Working Papers on Finance, Insurance and Private Pensions, No.36, OECD Publishing.

Department for Transport (2009) Reforming the Framework for the Economic Regulation of Airports. Decision Document. December 2009.

Available at https://www.gov.uk/government/organisations/department-for-transport

15/11/2014

Dittmer, J. (2010) “Textual and discourse analysis”. In DeLyser, D., Herbert, S., Aitken, S., Crang, M., McDowell, L. (Eds.) The SAGE handbook of qualitative geography. London: SAGE Publications Ltd, pp. 274-287.

Dobruszkes, F. (2014) “Geographies of European Air Transport”. In Goetz, A.R, Budd, L. (Eds.) Transport and Mobility: The Geographies of Air Transport. Famham: Ashgate Publishing, pp. 167-186.

Engelen, E., Faulconbridge, J. (2009) “Introduction: financial geographies – the credit crisis as an opportunity to catch economic geography’s next boat?”. Journal of Economic Geography, 9, pp. 587–595.

Engelen, E., Konings, M., Fernandez, R. (2010) “Geographies of financialization in disarray: the Dutch case in comparative perspective”. Economic Geography, 86(1), 53-73.

Epstein, G.A. (2005) “Introduction: Financialization and the world economy”. In Epstein G.A. (Ed.) Financialization and the World Economy. Cheltenham: Edward Elgar, p. 3-16.

Erturk, I., Froud J., Johal, S., Leaver, A., Williams, K. (Eds.) (2008) Financialization at Work: Key Texts and Commentary. Abingdon: Routledge.

Farmer, S. (2014) “Cities as risk managers: the impact of Chicago’s parking meter P3 on municipal governance and transportation planning”. Environment and Planning A 46(9), 2160-2174.

Fine, B. (2013) “Financialization from a Marxist Perspective”. International Journal of Political Economy, 42(4), 47-66.

Forsyth, P., Gillen, D., Knorr, A., Mayer, O., Niemeier, H., Starkie, D. (Eds.) (2004) The Economic Regulation of Airports. Ashgate: Aldershot.

Fourie, J. (2006) “Economic infrastructure: definitions, theory, empirics”. South African Journal of Economics, 74, 530-555.

French, S., Leyshon, A., Wainwright, T. (2011) “Financializing space, spacing financialization”. Progress in Human Geography 35(6), 798-819.

Froud, J., Haslam, C., Johal, S., Williams, K. (2000) “Shareholder value and financialization: consultancy promises, management moves”. Economy and Society, 29: 80-110.

Froud, J., Sukhdev, J., Leaver, A., Williams, K. (2006) Financialization and Strategy: Narrative and Numbers. London: Routledge.

Jefferis, C., Stilwell, F. (2006) “Private finance for public infrastructure: The case of Macquarie Bank”. Journal of Australian Political Economy, 58, 44-61.

Jessop, B. (2002) The Future of the Capitalist State. Oxford: Blackwell Publishing.

Jessop, B., Oosterlynck, S. (2008) “Cultural political economy: On making the cultural turn without falling into soft economic sociology”. Geoforum, 39(3), 1155-1169.

Germani, D. (2007) “Zaventem: retour sur une privatisation”. Politique 48.

Gerring, J. (2009) Case Study Research. Principles and Practices. Cambridge: Cambridge University Press.

Gordon, G. (2011) “Competing in global niche markets: the case of Macquarie Bank”, International Journal of Bank Marketing, 29 (4), 293-307.

Gotham, K. F. (2009) “Creating liquidity out of spatial fixity: the secondary circuit of capital and the subprime mortgage crisis”. International Journal of Urban and Regional Research, 33(2), pp. 355-371.

Graham, A. (2008) Managing Airports. An International Perspective. Third Edition. Oxford: Butterworth-Heinnemann.

Graham, S., Marvin, S. (2001) Splintering Urbanism: Networked Infrastructures, Technological Mobilities and the Urban Condition. London: Routledge.

Gunderson, G. (1989) Privatization and the 19th-century turnpike. Cato Journal, 9, 191-200.

Haigh, G. (2007) “Who's afraid of Macquarie Bank? The story of the millionaire's factory”. The Monthly Essays, 25 July.

Hall, S. (2011) “Geographies of money and finance I: Cultural economy, politics and place”. Progress in Human Geography 35, 2, 234‐245.

Hall, R., Biersteker, T. (2002) The Emergence of Private Authority in Global Governance. Cambridge University Press: Cambridge.

Harvey, D. (1985) The Urbanization of Capital. Oxford: Blackwell.

Harvey, D. (2006 [1982]) The Limits to Capital (2nd ed.). London: Verso.

Harvey, D. (2010) The Enigma of Capital. London: Profile.

Heinemann, T. (2014) “Organisational geographies of finance: Opening the black box of global investment banks”. Geography Compass 8(1), 25-37.

Helm, D. (2009) “Infrastructure investment, the cost of capital, and regulation: an assessment”. Oxford Review of Economic Policy, 25(3), 307-326.

Helm, D., Tindall, T. (2009) “The evolution of infrastructure and utility ownership and its implications”. Oxford Review of Economic Policy 25(3), 411-434.

Herod, A., Parker, K., C. (2010) “Operational decisions”. In Gomez, B. and Jones III, J. P. (Eds.) Research Methods in Geography: a Critical Introduction (Vol. 6). Chichester: John Wiley & Sons, pp. 60-76.

House of Commons Transport Committee (2008) The Future of BAA: Fourth Report of Session 2007- 8. London: The Stationery Office.

IATA (no date (a)) “Cost of capital”. Position Paper. Available at

www.iata.org/policy/charges/Pages/airport-atc-charges.aspx. 10/02/2015

IATA (no date (b)) “Land asset revaluation”. Position Paper. Available at

www.iata.org/policy/charges/Pages/airport-atc-charges.aspx. 10/02/2015

ICAO (2008) “Rate of return for airports and air navigation services”. Conference on the economics of airports and air navigation services. Working Paper.

Inderst, G. (2010) “Infrastructure as an Asset Class”. EIB Public and Private Financing of Infrastructure, EIB Papers, Luxembourg, European Investment Bank, 15(1), pp. 70-104.

Inderst, G. (2013) “Private infrastructure finance and investment in Europe”. EIB Public and Private Financing of Infrastructure, EIB Working Papers, Luxembourg, European Investment Bank, 2013/02

Krippner, G. R. (2005) “The financialization of the American economy”. Socio-Economic Review 3: 173–208.

Kupfer, F., Meersman, H., Pauwels, T., Struyf, E. (2011) “Economische regulering van luchthavens: de gevalstudie Brussels Airport Company”. TPEdigitaal 5 (3) Oktober 2011.

Lapavitsas, C. (2014) “Finance’s hold on our everyday life must be broken”. The Guardian 1 January.

Lawrence, M., Stapledon, G. (2008) “Infrastructure funds: Creative use of corporate structure and law – but in whose interests?”. Research paper no. 314. University of Melbourne, Australia.

Lee, R., Clark, G. L., Pollard, J. S., Leyshon A. (2009) “The remit of financial geography - before and after the crisis”. Journal of Economic Geography, 9: 723-747

Le Vif (2014) “Pourquoi ne render le contrat de vente public”. Le Vif. 9 November.

Leyshon, A., Thrift, N. (2007) “The capitalization of almost everything: The future of finance and capitalism”. Theory, Culture and Society 24: 97-115.

Macquarie (2008) Specialist Funds Quarterly. Available at www.macquarie.com 13/03/2015

Macquarie Airports (2004a) Macquarie Airports TICkETS: Product disclosure statement and prospectus. Available at www.macquarie.com 1/06/2014

Macquarie Airports (2004b) Financial Report. Available at www.macquarie.com 24/07/2014

Macquarie Airports (2005) Brussels Presentation Tour. Available at www.macquarie.com. 24/07/2014.

Macquarie Airports (2009) Management Information Report. Available at www.macquarie.com 12/03/2015

Macquarie Airports (2010) Annual Report. Available at www.macquarie.com 3/11/2014

Macquarie International Infrastructure Fund Limited (MIIF) (2007) The Brussels Airport Management Roadshow. 26 June. Available at www.macquarie.com 5/04/2014.

March, H., Purcell, T. (2014) “The muddy waters of financialisation and new accumulation strategies in the global water industry: The case of AGBAR”. Geoforum, 53, 11-20.

Martin, M., Rafferty, M., Bryan, M. (2008) “Financialization, risk and labour”. Competition & Change, 12, pp. 121-133.

Martin, R. (2002) Financialization of Daily Life. Philadelphia, PA: Temple University Press.

Martin, R., Sunley, P. (1997) “The post-Keynesian state and the space economy”. In Lee, R., Wills, J. (Eds.) Geographies of Economies, London: Edward Arnold, pp. 278-289.

McDowell, L. (1991) “Valid games? A response to Erica Schoenberger”. Professional Geographer 44, 212-215.

McKinsey (2008) “How investors can get more out of infrastructure”. The McKinsey Quarterly Financial Services. February 2008.

McLean, B. (2007a) “The Real Macquarie: Macquarie Bank has made infrastructure funds a smoking-hot investment class”. Fortune 156(6), 74-81.

McLean, B. (2007b) “Macquarie Bank’s controversial infrastructure funds. Would you buy a bridge from this man?”. Fortune Magazine 2 October.

McNeill, D. (2010) “Behind the ‘Heathrow hassle’: A political and cultural economy of the privatized airport”. Environment and Planning A 42, 2859-2873.

McNeill, D. (2011) “Airports, territoriality, and urban governance”. In McCann, E., Ward, K., Cochrane, A. (Eds.) Mobile Urbanism: Cities and Policymaking in the Global Age. Minneapolis University of Minnesota Press, pp. 147-166.

Morgan Stanley (2011) “MAp Airports”. 19 September. Morgan Stanley Research Asia/Pacific.

N.N. (2006) “BIAC: Runway success” Project Finance, Abstracts, March 2006, p. 43.

National Bank of Belgium (2012) “Economic importance of air transport and airport activities in Belgium – Report 2012”. Working Paper Document No. 273. Available at www.nbb.be. 14/01/2015

O’Brien, P., Pike, A. (2015) “The financialisation and governance of infrastructure”. iBUILD Working Paper No.8.

Available at https://research.ncl.ac.uk/media/sites/researchwebsites/ibuild/WP8.pdf  15/04/2015

O'Donnell, M., Glennie, M., O'Keefe, P., Kwon, S. H. (2011) “Privatisation and ‘light-handed’ regulation: Sydney Airport”. The Economic and Labour Relations Review, 22 (1), 65-80.

OECD (2008) Infrastructure to 2030, vol. 2. Mapping Policy for Electricity, Water and Transport. Paris: OECD.

OECD (2013) Role of Banks, Equity Markets and Institutional Investors in Long-Term Financing for Growth and Development. Report for G20 Leaders. Paris: OECD. Available at www.oecd.org/finance/lti 3/09/2014

O'Neill, P. M. (2009) “Infrastructure investment and the management of risk”. In Clark, G.L, Dixon, A.D., Monk, A.H.B. (Eds.) Managing Financial Risks: from Global to Local. Oxford: Oxford University Press, pp. 163-188.

O’Neill, P. M. (2010) “Infrastructure financing and operation in the contemporary city”. Geographical Research 48 (1), 3-12.

O’Neill, P. M. (2013) “The financialisation of infrastructure: the role of categorisation and property relations”. Cambridge Journal of Regions, Economy and Society 6, 441-454.

O'Neill, P. M. (2015) “Infrastructure's stubborn spatiality and its maturing financialisation”

Available at http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.2595157 22/04/2015

Oosterlynck, S., Swyngedouw, E. (2010) “Noise reduction: the postpolitical quandary of night flights at Brussels airport”. Environment and planning A,42(7), 1577-1594.

Orr, R. J. (2007) “The rise of infra funds”. Project Finance International – Global Infrastructure Report 2007, p. 2-12. Available at http://www.pfie.com 26/03/2015

Oxera (2013) “Regulatory Regimes at Airports: an International Comparison”, prepared for Gatwick Airport, January 23rd. Available at www.oxera.com. 13/10/2014

Page, S., Ankner, W., Jones, C., Fetterman, R. (2008) “The risks and rewards of private equity in infrastructure”. Public Works Management & Policy, 13(2), 100-113.

Painter, J. (2009) “Governance”. In Gregory, D., Johnston, R., Pratt, G., Watts, M. J., Whatmore, S. (Eds.) The Dictionary of Human Geography 5th ed., Oxford: Wiley-Blackwell, pp. 312-313.

Peck, J. (2015) “Cities beyond compare?”. Regional Studies, 49(1), 160-182.

Peck, J., Tickell, A. (2002) “Neoliberalizing space”. Antipode, 34(3), 380-404.

Pike, A., Pollard, J. (2010) “Economic geographies of financialization”. Economic Geography, 86, 29-51.

Raco, M. (1999) “Researching the new urban governance: An examination of closure, access and complexities of institutional research”. Area,31 (3), 271-279.

Raco, M. (2013) State-led Privatisation and the Demise of the Democratic State: Welfare Reform and Localism in an Era of Regulatory Capitalism. Farnham: Ashgate Publishing.

Raco, M. (2014) “Delivering flagship projects in an era of regulatory capitalism: state‐led privatization and the London Olympics 2012”. International Journal of Urban and Regional Research, 38(1), 176-197.

Ranciere, J. (1999) Disagreement. Minneapolis: University of Minnesota Press.

Regulatory Service for Railway Transport and for Brussels Airport Operations (2010) “D-2010-02-LA on the airport charges 2011 - 2016 for Brussels Airport”. Available http://www.regul.be/en/content/airport/decisions-and-appeal/decisions. 15/10/2014

Rhodes, R. (1997) Understanding Governance: Policy Networks, Governance, Reflexivity and Accountability. Buckingham: Open University Press.

Rice, G. (2010) “Reflections on interviewing elites”. Area 42(1), 70-75.

RiskMetrics Group (2008) “Breaking up is hard to do. Lessons from privatising, internalising and winding up externally managed entities” September 2008. Available at www.riskmetrics.com 1/03/2015

Rodrigue, J. P., Notteboom, T., Pallis, A. A. (2011) “The financialization of the port and terminal industry: revisiting risk and embeddedness”. Maritime Policy & Management, 38(2), 191-213.

Sayer, R. A. (1984) Method in Social Science: A Realist Approach. London: Hutchinson.

Scharpf, F. (1999) Governing in Europe: effective and democratic? Oxford: Oxford University Press, Oxford.

Schoenberger, E. (1991) “The corporate interview as a research method in economic geography”. Professional Geographer 43, 180-189.

Sclar, E. (2015) “The political economics of investment Utopia: public–private partnerships for urban infrastructure finance”. Journal of Economic Policy Reform, 18(1), pp. 1-15.

Sharma, R. (2012) “Infrastructure: an emerging asset class for institutional investors”. The Societal Function of Investment Asset Classes: Implications for Responsible Investment Conference, Harvard University.

Sharma, R. (2013) “The potential of private institutional investors for financing transport infrastructure”. International Transport Forum Discussion Papers, No. 2013/14. OECD Publishing.

Siemiatycki, M. (2013) “The global production of transportation public–private partnerships”. International Journal of Urban and Regional Research, 37(4), 1254-1272.

Smith, K. E. (2006) “Problematising power relations in ‘elite’ interviews”. Geoforum 37(4), 643-653.

Smith, P. (2006) “Big Mac gets bigger”. Airfinance Journal 292, 34-35.

Smith, P. (2009) “Airport finance terminal decline”. Airfinance Journal Abstracts, p. 45.

Solomon, L. D. (2009) The Promise and Perils of Infrastructure Privatization: The Macquarie Model. New York: Palgrave Macmillan.

Swyngedouw, E. (1989) “The heart of the place: the resurrection of locality in an age of hyperspace”. Geografiska Annaler 71B, pp. 31-42.

Swyngedouw, E. (1993) “Communication, mobility and the struggle for power over space”. In Giannopoulos, G., Gillespie, A., Transport and Communications in the New Europe. London: Belhaven, pp. 305–325.

Swyngedouw, E. (2009) “The antinomies of the postpolitical city: in search of a democratic politics of environmental production”. International Journal of Urban and Regional Research, 33, p. 601-620.

Swyngedouw, E. (2010) “The communist hypothesis and revolutionary capitalisms: exploring the idea of communist geographies for the twenty-first century”. Antipode 41, 298-319.

Telegraph (2008) “Infrastructure ‘millionaire factories’ face a spiral of decline”. 31 Augustus.

The Age (2009) “Macquarie’s property empire could be next to go as global crisis bites”. 29 January.

The Brussels Airport Company (TBAC) (2004) Annual Report. Available at www.nbb.be 16/04/2014

The Brussels Airport Company (2006) Annual Report. Available at www.nbb.be 16/04/2014

The Brussels Airport Company (2009) Annual Report. Available at www.nbb.be 16/04/2014

The Brussels Airport Company (2011) Annual Report. Available at www.nbb.be 16/04/2014

The Wall Street Journal (2008) “Shaking up the ‘Maquarie Model” 22 August.

Torrance, M. I. (2008) “Forging glocal governance? Urban infrastructures as networked financial products”. International Journal of Urban and Regional Research 32(1), 1-21.

Torrance, M.I. (2009) “Reconceptualizing urban governance through a new paradigm for urban infrastructure networks”. Journal of Economic Geography 9(6), 805-822.

Towers Watson (2012) “Global Alternatives Study”, July 2012.Available at

http://www.towerswatson.com/en/Insights/IC-Types/Survey-Research-Result… 5/04/2014

Trends (1995) “Zaventem: Het lelijke eendje”. Trends. 28 September.

Trends (2004) “Voorzitter Biac verdient 1,35 miljoen euro aan overname”. 18 November.

Trends (2005) “Waarom Australische beleggers kicken op Zaventem”. 10 February.

Valentine, G. (2005) “Tell me about ... using interviews as a research methodology”. In Flowerdew, R. and Martin, D. (Eds.) Methods in Human Geography: A Guide for Students Doing a Research Project (2nd edn). Edinburg Gate: Addison Wesely Longman, pp. 110-127.

Vandendriessche, F. (1999) “De Belgische openbare luchtvaartsstructuren en de hervorming van de Regie der Luchtwegen en BATC”. Chroniques de Droit Public/ Publiekrechteljke Kronieken (C.D.P.K.), 46-61.

Van Humbeek, F. (2002) Brussels Airport: The History of Haren, Melsbroek and Zaventem. Nieuwkerken-Waas: Het Streekboek.

Vanloock, P (2008) Brussels Airport: Een Strategische Studie. K.U. Leuven. Faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen.

Vogel, H. A. (2011) “Do privatized airports add financial value?”. Research in Transportation Business & Management, 1(1), 15-24.

Warner, M. E. (2012) “Privatization and urban governance: The continuing challenges of efficiency, voice and integration”. Cities 29, S38-S43.

Weber, R. (2010) “Selling city futures: the financialization of urban redevelopment policy”. Economic Geography, 86(3), 251-274.

Whitfield, D. (2010). Global Auction of Public Assets: Public sector alternatives to the infrastructure market and Public Private Partnerships. Nottingham: Spokesman Books.

Willems, T., Van Dooren, W. (2014) “(De) politicization dynamics in public–private partnerships (PPPs): Lessons from a comparison between UK and Flemish PPP policy”. Public Management Review, 1-22 DOI: 10.1080/14719037.2014.969759

Yeung, H. W.C. (1997) “Critical realism and realist research in human geography: A method or a philosophy in search of a method?”. Progress Human Geography 21 (1), 51-74.

Yeung, H.W.C. (2003) “Practicing new economic geographies: a methodological examination”. Annals of the Association of American Geographers, 93, 442-62.

Yin, R. K. (2009) Case Study Research: Design and Methods. Thousand Oaks: SAGE.  

Zhang, X. (2008) “An analysis of the current investment trend in the US toll road sector”. Master’s Thesis, Department of Urban Studies and Planning, Massachusetts Institute of Technology, MA, USA.

Zizek, S. (1999) The Ticklish Subject: The Absent Centre of Political Ontology. London and New York: Verso.

Universiteit of Hogeschool
Geografie
Publicatiejaar
2015
Promotor
Ben Derudder & Erik Swyngedouw
Kernwoorden