Authenticiteit, een antwoord op burnout?

Britta Houben
 Authenticiteit,  een antwoord op burnout?She burnt with love, as straw with fire flameth.She burnt out love, as soon as straw out burnethThe passionate Pilgrim, William Sheakspeare (1599)Wie denkt dat burnout de aandoening is van deze tijd… en misschien is ze dat ook wel...vergeet Shakespeare. Reeds 400 jaar eerder gebruikte hij deze term. Weliswaar niet werkgerelateerd maar wel gerelateerd aan de liefde. Een liefde die dooft als een strootje dat opbrandt.Maar wat is burnout? Hoe weet je, dat je jezelf aan het opbranden bent? Of hoe weet je, dat je je medewerkers aan het opbranden bent?

Authenticiteit, een antwoord op burnout?

 

Authenticiteit,  een antwoord op burnout?

She burnt with love, as straw with fire flameth.She burnt out love, as soon as straw out burneth

The passionate Pilgrim, William Sheakspeare (1599)

Wie denkt dat burnout de aandoening is van deze tijd… en misschien is ze dat ook wel...vergeet Shakespeare. Reeds 400 jaar eerder gebruikte hij deze term. Weliswaar niet werkgerelateerd maar wel gerelateerd aan de liefde. Een liefde die dooft als een strootje dat opbrandt.Maar wat is burnout? Hoe weet je, dat je jezelf aan het opbranden bent? Of hoe weet je, dat je je medewerkers aan het opbranden bent? Maar vooral wat kan je doen om het te voorkomen als werknemer of als leidinggevende? 

In ‘Authenticiteit, een antwoord op burnout?’ wordt in het eerste deel aandacht besteed aan het syndroom “burnout”: hoe herken je het? Hoe verloopt het? Welke maatschappelijke, organisatorische en persoonlijke factoren spelen een rol bij de ontwikkeling van burnout?

In het tweede deel wordt er aandacht besteed aan het individu: bedrijfsleider, manager en werknemer. Ieder van hen speelt immers een rol in het aspect burnout. De bedrijfsleider die zich in het spanningsveld tussen economische realiteit en mensgerichtheid bevindt. De manager of teamleider die targets krijgt opgelegd en mogelijk zichzelf en zijn team verliest in het bereiken van de organisatiedoelstellingen. De medewerker die zoekt naar zingeving, zelfontplooing, erkenning en waardering.

Om te anticiperen op dit voortdurende spanningsveld werd een persoonlijk leiderschaps- en authenticiteitsmodel ontwikkeld: dit model kwam tot stand op basis van observaties in een privé praktijk voor coaching & counselling in Nederland. 

Hier vonden twee soorten begeleidingen plaats: de begeleiding van werknemers bij burnout en de begeleiding van werkgevers en managers inzake leiderschap. 

De steeds terugkerende thema’s bij zowel werknemers als leidinggevenden tijdens hun begeleiding vormden de modules van dit model. Iedere module staat op zichzelf. Samen tonen de verschillende modules de weg naar persoonlijk leiderschap en authenticiteit. 

De verschillende modules zijn

Leven vanuit je kern: ik benPersoonlijk leiderschap over je gedachten en je emotiesPersoonlijk leiderschap vanuit je missie en je kernwaardenPersoonlijk leiderschap vanuit je visie en je doelen

Streven naar effectiviteit: ik doePersoonlijke effectiviteit: het managen van je tijd en je vrije tijdPersoonlijke effectiviteit: het bouwen aan langdurige en duurzame relaties

Komen tot authenticiteit: ik kiesPersoonlijke ontwikkeling en authenticiteit: een keuze levenslang

In het derde deel van ‘Authenticiteit, een antwoord op burnout?’ wordt iedere module van het model naderbij bekeken: theorie, oefeningen, cases en tips wisselen elkaar af. Dit derde deel werd vooral voor de psychosociaal werkende, de trainer, de coach of counsellor ontwikkeld. 

Enerzijds is dit derde deel een handboek dat de nodige handvaten aanbiedt voor de begeleiding van werknemers die in het burnoutproces terecht kwamen. Anderzijds is het ook een leidraad voor het geven van leiderschapstrainingen voor werkgevers, leidinggevenden en managers. Tenslotte is er de eindconclusie: kan je een burnout wel of niet vermijden en kan authenticiteit hierop een antwoord bieden? Om hierop te kunnen ingaan kijken we eerst naar de omschrijving van authenticiteit.

“Een authentiek mens, is een mens die geen rol speelt, geen typetje neerzet, maar contact heeft met zichzelf. Zijn persoonlijke missie en kernwaarden lopen parallel met zijn visie, zijn doelstellingen en met datgene waar hij iedere dag opnieuw naar streeft in zijn denken, zijn voelen en zijn gedrag.” 

Streven naar authenticiteit als individu is één antwoord ter voorkoming van burnout maar is zeker niet het enige. Ook ondernemingen spelen hierin een zeer belangrijke rol.

De grootste uitdaging voor onze bedrijven en organisaties is zorgzaam omgaan met het menselijk kapitaal ook in tijden van crisis. Is kiezen voor een lange termijn visie en voor duurzame relaties met alle stakeholders. Is kiezen voor preventie inzake burnout door een gedegen opleiding voor teamleiders en managers zodat de symptomen tijdig gedetecteerd worden. Is kiezen voor training en vorming voor teamleiders en managers zodat ook zij leiding kunnen geven en hun team maximaal kunnen ondersteunen vanuit hun eigen authenticiteit.

Bibliografie

Boeken

 

Compernolle T., Stress vriend & vijand, Tielt: Lannoo, 2006.

 

Covey S., De zeven eigenschappen van effectief leiderschap, Antwerpen: Business Contact, 2010.

 

Dalai Lama; Cutler H., De kunst van het geluk op het werk, ‘s-Gravenhage: BZZTôH, 2003.

 

Delarue A., Teamwerk: de stress getemd, Leuven: Acco, 2009.

 

Dewulf D., Mindfulness, Krachtig en mild leven in het nu, Roeselare: Roularta Books, 2010.

 

Glouberman, D., Burnout, hoe het einde van de wereld een nieuw begin kan zijn, Amsterdam: Forum, 2003.

 

Hoogduin C., et al., Behandelingsstrategiëen bij Burnout, Houten: Bohn Stafleu Van Loghum, 2001.

 

J.A.M. Winnubst., ed., The handbook of work and health psychology, Chichester: Wiley, 2002. 

 

Kievit-Broeze I.E., Effectief tijdbeheer, zin geven aan de tijd van je leven, Den Haag: Academic Service, 2007.

 

Koch A.; Kühn S., Burn-out? Wat doe ik eraan?, Aartselaar: Deltas, 2002.

 

Kramer H., Directe hulp bij Stress & Burn-out, Eeserveen: Akasha, 2011.

 

Maslach, C.; Jackson, et al., MBI Maslach burnout Inventory, Manual research-edition, Palo Alto: CA. Consulting Psychologists Press, 1986.

 

Petri C.; Bouman J., Druk, druk, druk, over vitaliteit en stressbestendigheid, Zaltbommel: Schouten & Nelissen, 2009.

 

Pines A, Aronson E. Career burnout: causes and cures, NewYork: Free Press. 1988.

 

Pines, A.M., Burnout: An existential perspective. In: Schaufeli, W.B. et al, Professional Burnout: Recent developments in Theory and Research, Washington DC: Taylor & Francis, 1996.

 

Poelmans, S., Kwalitijd, Zo kom je tot een beter evenwicht tussen werk & privé, Tielt: Lannoo, 2004.

 

Proudfoot R., et al, The Arden Shakespeare, London: A & C Black Publichers, 2001.

 

Schaufeli W., De psychologie van arbeid en gezondheid, Houten: Bohn Stafleu Van Loghum, 2007. 

 

Schaufeli W.; Buunk B., Burnout: An overview of 25 Years of Research on

Theorising, 2003. In  Schabracq M. et al, Handbook of work and health psychology, Chichester: Wiley, 2003.

 

Snel R., Op weg door Tao, aan de slag met het universele principe, Deventer: Ankh-Hermes, 1994.

 

Spaninks J., Emotioneel meesterschap, leer negatieve gevoelens omzetten naar positieve emoties, Antwerpen: Spectrum, 2011.

 

Terstegge M., Geef flow aan je leven, gelukkig worden doe je zelf, Tielt: Lannoo, 2011.

 

Torfs, W., De ziel zit in een schoenendoos, Brussel: Roularta Books, 2011.

 

Van Bergen, A., De lessen van Burnout, hoe word je er beter van?, Utrecht: Het spectrum, 2001.

 

Van Coillie, M., Burnout in de hulpverlening, voorkomen en verhelpen, Leuven: Garant, 1993.

 

Verkuil B.; van Emmerik A., Omgaan met stress en Burnout, Houten: Bohn Stafleu Van Loghum, 2007.

 

 

 

Publicaties, Proefschriften en Onderzoeken

 

Giesen A., Een kwalitatief onderzoek naar de oorzaak van culturele factoren op het ontstaan de ontwikkeling van burnout, Utrecht: Bestuur en Organisatiewetenschap Universiteit Utrecht, 2010.

 

Hallsten L., et al, Performance-based self-esteem A driving force in burnout processes and its assessment, Stockholm: National Institute for Working Life, 2005

 

Hansez I., et al, Burnout bij de Belgische beroepsbevolking: samenvatting van het eindverslag, Brussel: FOD, 2010

 

De Backer G., Kornitzer M., Belgische predictieve modellen van absenteïsme wegens ziekte of ongeval:samenvatting, Brussel : Federaal wetenschapsbeleid, 2003

 

 

 

 

Artikels

 

Senior J., Can’t get no satisfaction, New York, (2006) editie 26 november.

 

Sertijn, P., Ik ben er als een kip zonder kop ingevlogen. Van de top naar de hel in zes maanden. De Standaard Online, (2011) editie 3 oktober.

 

Schwartz, M.S., & Will, G.T., Low morale and mutual withdrawal on a mental hospital ward, Psychiatry (1953) nr 16, 337-353.

 

 

 

 

 

Websites

 

5D Compagny, http://5dcompany.blogspot.com/2009/11/spiritueel-leiderschap-bij-de-col… (18.04.12)

 

CLS 360, http://cls360.com/het-circumplex-en-de-8-leiderschapsstijlen (12.01.12)

 

HR WORLD, http//www.hrworld.be (18.04.12)

 

Management Issues, http://www.managementissues.com (29.11.11)

 

Mindfulness Blog Gert Schurink 25 maart 2009, http://www.mindfulnessblog.nl (11.10.11)

 

Van Burnout naar Burnin, http://www.burnin.nl (10.11. 2011)

 

 

 

Documentaires

 

Vanheule S., Identiteit: Stijn Vanheule over Burnout, (4.11.2011) Te Gek: Canvas.

 

Universiteit of Hogeschool
Sociale Readaptatie Wetenschappen
Publicatiejaar
2012